ΨΗΛΑΦΩΝΤΑΣ ΣΤΟ ΛΑΒΥΡΙΝΘΟ ΤΟΥ ΚΑΤΕΡΓΟΥ

ΜΠΡΟΣΟΥΡΑ

2001

Εισαγωγή

Ο καταιγισμός των νόμων και νομοσχεδίων αυτής της περιόδου (ασφαλιστικό, υγεία -περίθαλψη, εκπαίδευση, μετανάστες, εργασιακά, τρομονόμος και διαδηλώσεις), επιβάλλει, πέρα από την κατανόηση τους, μέσα από τα εργαλεία της ανάλυσης (που επιχειρείται σ΄αυτήν την έκδοση) και την ένταξη τους σε μια γενικότερη πολιτική της Κυριαρχίας. Τόσο σε εθνικό, όσο και σε ευρωπαϊκό και παγκόσμιο επίπεδο. Γιατί θα αποτελούσε αναλυτική παράλειψη να μην επισημανθεί το γεγονός ότι το είδος της (αντί-) κοινωνικής πολιτικής που εφαρμόζεται σε μια χώρα της ΕΕ αποτελεί κοινό παρονομαστή των αντίστοιχων πολιτικών των υπόλοιπων χωρών της Δύσης. Όλες οι πολιτικές που εφαρμόζονται στις καπιταλιστικά αναπτυγμένες χώρες βρίσκονται εντός του πλαισίου της αναδιάρθρωσης της καπιταλιστικής κυριαρχίας σε όλο το σώμα του πλανήτη. Βρίσκονται εντός του πλαισίου της διεθνοποίησης του κεφαλαίου, που συντελείται τα Τελευταία 15 τουλάχιστον χρόνια. Κανένα κράτος, καμία ένωση κρατών (ΕΕ) δε μπορούν να χαράξουν πολιτικές που να βρίσκονται εκτός αυτού του πλαισίου. Και να γίνουμε πιο συγκεκριμένοι: το λεγόμενο «πάγωμα» π.χ. του ασφαλιστικού, που εξήγγειλε η κυβέρνηση, είναι απλός τακτικός ελιγμός. Αργά ή γρήγορα, ευθέως ή παραπλεύρως η κοινωνική και δημοσιονομική πολιτική της πρέπει να εφαρμοστεί. Όπως αποτελεί και απλό τέχνασμα επίδειξης κοινωνικού προφίλ, εκ μέρους της ΓΣΕΕ της ΑΔΕΔΥ και διαφόρων αριστερών, το αίτημα να αντληθούν πόροι για τα ασφαλιστικά ταμεία από την φορολόγηση των μεγάλων εισοδημάτων και των κερδών των επιχειρήσεων. Κάτι τέτοιο θα μείωνε την ανταγωνιστικότητα των καπιταλιστών της ελλάδας στο αδυσώπητο ευρωπαϊκό, και όχι μόνο, καπιταλιστικό πεδίο (λόγω μείωσης επενδύσεων και φυγής κεφαλαίου). Είναι αλήθεια λοιπόν ότι κάποιες πολιτικές αποτελούν μονόδρομο για τα ντόπια αφεντικά...

Γιατί στο παγκόσμιο τοπίο η καπιταλιστική σχέση αναδιαρθρώνεται, επαναδιατυπώνεται, εκμοντερνίζεται. Φύση, οικοσύστημα και άνθρωπος έχουν μετατραπεί σε προϊόντα της αγοράς (ακουλοθώντας ακόμη και ο άνθρωπος τον αναπόφευκτο κύκλο του προϊόντος: παραγωγή- χρήση- σκουπίδι). Ισχύει ότι «οι άνθρωποι δουλεύουν περισσότερο απ΄ όσο επιθυμούν, περισσότερο απ΄ όσο χρειάζεται για να αποκτήσουν αυτό που επιθυμούν- και συχνά, αυτό που επιθυμούν δεν το έχουν καν ανάγκη». Παρασυρόμενες από την αναδιαρθρωτική κίνηση της οικονομικής και πολιτικής Κυριαρχίας παράγονται και οι «νέες» έννοιες. Έτσι η εργασία ονομάζεται πλέον «απασχόληση» και ο εργάτης του σύγχρονου καπιταλισμού «απασχολούμενος», με την προσθήκη του «ύπο-», του «μερικά», του «ελαστικά», του «περιστασιακά» και υπό το πρίσμα της «δια βίου εκπαίδευσης» και κατάρτισης. Πως λοιπόν να διεξαχθεί μια τέτοια αναδιάρθρωση εάν η εξουσία δεν αλλάξει τον τρόπο π.χ. που «εκπαιδεύεται» η νεολαία, τον τρόπο που εργάζεται ο πολίτης και τον τρόπο που αντιλαμβάνεται την εργασία; εάν δεν πάρει πίσω κάποιες κοινωνικές παροχές που είχε αναγκαστεί να παρέχει το σοσιαλδημοκρατικό μοντέλο της προηγούμενης περιόδου της ανάπτυξης του καπιταλισμού;

Μέσω της διοικητικής μηχανής η Κυριαρχία διατρέχει το έδαφος και τους κοινωνικούς χώρους. Έτσι όπου ο τελευταίος βίαια καταμερίζεται, κατανέμεται, οργανώνεται, οι δομές της Κυριαρχίας διαχέονται. Στην ελλάδα η διάχυση αυτή των δομών της «νέας» Κυριαρχίας κατάλαμβάνει τόσο τον χώρο (μέσω του δημοσιονομικού συμμαζέματος της υπαίθρου με το σχέδιο Καποδίστρια και την προσπάθεια πλήρους επιτήρησης, ελέγχου, αστυνόμευσης στις πόλεις) όσο και τον χρόνο (νόμος για ασφαλιστικό, ρυθμίσεις εργασιακών σχέσεων - εύκολα γίνεται κατα νοητό ότι πυρήνας κάθε ανάλυσης της εργασίας περιέχει τον εργάσιμο χρόνο). Αναδιαρθρώνεται λοιπόν η ελληνική κοινωνία και ξαναορίζουν οι σοσιαλτεχνοκράτες ποιος έχει π.χ. δικαίωμα για περίθαλψη όταν αρρωστήσει, ποιος δικαίωμα και για τι είδους εργασία, ποιος και για τι είδους εκπαίδευση. Και είναι σχεδόν αυτονόητο ότι το δικαίωμα να διαμαρτύρεται δεν πρέπει να το΄ χει κανένας σιγά - σιγά. Έτσι το ελληνικό κράτος οπλίζεται για να επιβληθεί, όχι βέβαια με την πειθώ, αλλά όπως επιβαλλόταν πάντα, με μια ατελείωτη στριγκλιά. Με ασφυξιογόνα, ρόπαλα, τρομονόμους και με μηδενική ανοχή.

Από την άλλη στέκεται η κοινωνία, που έχει ως ένα από τα όπλα της την οργάνωση της απέναντι στις νέες επιθέσεις της Κυριαρχίας. Εδώ θέλουμε να διαχωριστούμε από την εσφαλμένη αντίληψη που ταυτίζει την δημοκρατία με το δικαίωμα σ΄ ένα κράτος πρόνοιας, με το δικαίωμα σε κοινωνικές παροχές. Εκτός απ΄ ότι το κράτος πρόνοιας έχει ήδη ξεπεραστεί ανεπιστρεπτί από το σημερινό στάδιο ανάπτυξης του καπιταλισμού, για μας κάθε κράτος (ακόμη και πρόνοιας) είναι ένας καταπιεστικός για την κοινωνία μηχανισμός στα χέρια των κυρίαρχων. Κάθε κράτος -δεξιό ή αριστερό- εκμεταλλεύεται, καταπιέζει εξευτελίζει. Δημοκρατία για μας είναι μόνο η άμεση δημοκρατία που την αποτελούν ενεργοί πολίτες, οι οριζόντιες ενώσεις των οποίων αποφασίζουν για την τύχη της κοινωνίας.

Είναι αλήθεια ότι τα κοινωνικά κινήματα βρίσκονται σε αδυναμία. Αδυναμία που πηγάζει από το αίσθημα της έλλειψης μιας κοινωνικής ουτοπίας που να μπορεί να γίνει πραγματικότητα. Αφού λοιπόν τίποτα δε φαίνεται, μέσα στον ισοπεδωτικό μεταμοντέρνο κυνισμό, να μπορεί να αλλάξει την υπάρχουσα καπιταλιστική θέσμιση, τα κινήματα αρκούνται σε μερικά αιτήματα τύπου αυξήσεις στους μισθούς και 15% για την παιδεία. Αρα αποδεικνύεται σοφή η ρήση του Γκυ Ντεμπόρ ότι «το παν είναι να ξαναβάλουμε την λέξη επανάσταση στα στόματα των ανθρώπων».

Συνδικαλισμός

Συνδικαλισμός & συνδικάτα
το αριστερό προσωπείο του καπιταλισμού...

Από τη στιγμή που εδραιώθηκε το καπιταλιστικό σύστημα παραγωγής, εργάτες και άλλοι εκμεταλλευόμενοι άρχισαν να αντιστέκονται στη λογική της αγοραπωλησίας της εργατικής τους δύναμης και κατ'επέκταση της ίδιας τους της ζωής. Παράλληλα είχαν να αντιμετωπίσουν και συνθήκες εξαθλίωσης που δεν άφηναν πολλά περιθώρια για αντίσταση. Αρχικά η αυθόρμητη και ατομική δράση δεν οδηγούσε σε άμεσα αποτελέσματα για όλους. Ο ΕΡΓΑΤΗΣ ΜΟΝΟΣ ΤΟΥ ΗΤΑΝ ΑΝΥΠΕΡΑΣΠΙΣΤΟΣ ΑΠΕΝΑΝΤΙ ΣΤΟΝ ΚΑΠΙΤΑΛΙΣΤΗ ΕΡΓΟΔΟΤΗ. Έτσι προέκυψε η ανάγκη για συλλογικές κινητοποιήσεις και συνδικαλιστική οργάνωση. Οι εργάτες άρχισαν απο τον 19ο αιώνα να οργανώνονται σε συνδικάτα που προωθούν τη συλλογική δράση και χρησιμοποιούν την απεργία σαν κύριο όπλο.

Συνδικαλισμός επομένως είναι η διαδικασία ένωσης των εργατών ή εργαζομένων με σκοπό την διεκδίκηση και υπεράσπιση των ταξικών συμφερόντων τους και την παράλληλη δράση ενάντια στην καπιταλιστική κυριαρχία.

Στην ελλάδα η πρώτη συγκρότηση συνδικάτου έγινε απο ναυτεργάτες στη Σύρο το 1879 με αίτημα την αύξηση των μισθών τους. Η ίδρυση σωματείων και συνδικάτων δεν ήταν απλή διαδικασία. Συνήθως η αναγγελία ιδρυσης συμπορευόταν με απειλές, απολύσεις και βία από μεριά των εργοδοτών που είχαν στη δούλεψη τους εκτός από την αστυνομία και ομάδες πληρωμένων τραμπούκων. Δικαιολογημένες οι ανησυχίες των εργοδοτών, γιατί εκείνη την εποχή ο συνδικαλισμός αν και συντεχνιακού χαρακτήρα, αποτελούσε σ'ενα βαθμό απειλή για την ησυχία και την τάξη μέσα στα εργοστάσια.

Μετά το τέλος του Β' παγκοσμίου πολέμου τα συνδικάτα θεσμοθετούνται από το κράτος. Ισχυροποιούνται και γίνονται τεράστιες οργανώσεις με χιλιάδες μέλη, απλώνονται παντού, με παρακλάδια σε κάθε πόλη και σε κάθε εργοστάσιο, αποκτώντας ιεραρχική δομή. Πρόεδροι, γραμματείς και ταμίες διαχειρίζονται τις υποθέσεις και τα οικονομικά. Οι εκπρόσωποι συνδικαλιστές είναι αυτοί που διαπραγματεύονται με τα αφεντικά. Έτσι η διαμεσολάβηση και η καθοδήγηση των αγώνων των εργατών σηματοδοτεί την αντίστροφη μέτρηση για το εργατικό κίνημα.

Σε ξεχωριστές περιπτώσεις όπως αυτές των IWW (Παγκόσμιοι Βιομηχανικοί Εργάτες) στην αμερική, που είχαν αναρχοσυνδικαλιστικό προσανατολισμό και των CNT και FAI στην ισπανία, στη γαλλία και στην ιταλία τεθήκαν διεκδικήσεις όπως η κατάργηση της εκμετάλλευσης (εργασία στον καπιταλισμό) και η επανάσταση. Και ενώ συνήθως τα συνδικάτα είχαν περιορισμένες διεκδικήσεις, ο αναρχοσυνδικαλισμός βασίστηκε πάνω στην αλληλεγγύη, στον ενθουσιασμό, στις ικανότητες αντίστασης των εργαζόμενων. Τα αναρχικά συνδικάτα είχαν οριζόντια δομή και στόχευαν στην οικειοποίηση των μέσων παραγωγής από τους ίδιους τους εργάτες. Αυτές οι μορφές του συνδικαλισμού καταδιώχτηκαν με μεγάλη μανία απο όλους τους καπιταλιστικούς θεσμούς και τα κυρίαρχα κόμματα (δεξιά και αριστερά). Τα μέλη τους φυλακίστηκαν, βασανίστηκαν, δολοφονήθηκαν πάνω στη βάση πλαστών κατηγοριών. Γεγονός που έχει σημαδέψει το εργατικό κίνημα παγκοσμίως είναι οι αναταραχές στο Σικάγο το 1886 με το αίτημα του οχταώρου, που κατέληξαν στον απαγχονισμό τεσσάρων αναρχοσυνδικαλιστών απο το αμερικανικό κράτος.

Σήμερα εκτός ελαχίστων εξαιρέσεων ο συνδικαλισμός απότελεί την θεσμοθετημενη διαμεσολάβηση των αγώνων των εργατών που κατά κανόνα καθορίζεται από τις επιταγές των κυρίαρχων. Και αυτό οφείλεται τόσο στον τρόπο οργάνωσης των συνδικάτων (κάθετες ιεραρχικές δομές, συγκεντρωτικός τρόπος λήψεως αποφάσεων, κομματική προέλευση -και καριέρα- των συνδικαλιστών), όσο και στις διεκδικήσεις από τις οποίες απουσιάζει το ταξικό-επαναστατικό πρόταγμα, τα στοιχεία της αλληλεγγύης, ενώ ο χαρακτήρας τους είναι συντεχνιακός. Ο ρόλος των συνδικαλιστών διαφέρει από αυτόν τον εργατών : έχουν πλεον ξεχωριστή πολιτική, ξεχωριστό χαρακτήρα και ξεχωριστές λειτουργίες. Συνήθως δεν δουλεύουν , δεν εκμεταλλεύονται απο τους καπιταλιστές και ίσως το κυριότερο δεν απειλούνται απο την ανεργία. Τα συνδικάτα έχουν καταντήσει γραφειοκρατικές οργανώσεις που λειτουργούν σαν άλλοθι για την καπιταλιστική εκμετάλλευση και προβάλλουν το αριστερό προσωπείο του καπιταλισμού. Αναπτυσσόμενος λοιπόν ο συνδικαλισμός, πρέπει να έρθει απαραίτητα σε σύγκρουση με όσους εκμεταλλευόμενους εργάτες θέλουν πραγματικά να αμφισβητήσουν και να αγωνιστούν ενάντια στην ίδια την οργάνωση της εργασίας και του συστήματος υποταγής και επιβίωσης.

Η σύγκρουση όμως αυτή διεξάγεται με πολύ επιδέξιο τρόπο απο μεριά των συνδικαλιστών εργατοπατέρων και συγκαλυμμένη κάτω απο το πέπλο της ΠΡΟΟΔΟΥ, ΤΩΝ ΣΥΜΦΕΡΟΝΤΩΝ ΤΗΣ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑΣ (που υποτίθεται οτι ταυτίζονται με τα συμφέροντα των εργαζομένων) και της ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΕΙΡΗΝΗΣ, ξεπουλάει και καταδικάζει κάθε αγώνα που ξεφεύγει απο τα καθορισμένα και επιθυμητα όρια

Έτσι, ένω σταδιακά τα εργατικά δικαιώματα περιορίζονται, τα συνδικάτα μιλάνε για οικονομική ανάπτυξη και ανάγκη θυσιών απο πλευρά των εργαζομένων. Οι πρόεδροι και γραμματείς των συνδικάτων θεωρούνται στοιχεία απαραίτητα στην καπιταλιστική κοινωνία.

Οι συνδικαλιστες θεωρούν καθήκον τους να ρυθμίζουν τις ταξικές συγκρούσεις και να εγγυούνται την ειρήνη μέσα στους χώρους εργασίας.

Παρακάτω περιγράφεται μια διπλή συγκρουση απο έναν επαναστάτη, τον Α. Παννενοκ. Οι εργαζόμενοι ενάντια στα αφεντικά και έπειτα ενάντια στα συνδικάτα : "...να εγερθούν ενάντια στους αρχηγούς τους και να απεργήσουν διεκδικώντας καλύτερες συνθήκες εργασίας, ρυθμούς πιο χαμηλούς, δικαίωμα να οργανωθούν. Τα συνδικάτα σπεύδουν σε βοήθεια τους. Και είναι εδώ που τα αφεντικα κάνουν χρήση της πολιτικής και της κοινωνικής τους εξουσίας. Διώχνουν τους απεργούντες, χρησιμοποιούν αστυνομίες και μισθοφόρους, φυλακίζουν τους αντιπροσώπους τους, δηλώνουν παράνομες τις χρηματικές ενισχύσεις. Ο τύπος των αφεντικών μιλά περι χάους, περι στάσεων, περι επανάστασης και κατασκευάζει την κοινή γνώμη ενάντια στους απεργούς. Έπειτα απο πολλούς μήνες σθεναρής αντίστασης και ηρωικών παθών, εξαντλημένοι και απογοητευμένοι, ανίκανοι να διπλώσουν τις ατσάλινες δομές του καπιταλισμού, οι εργάτες υποχωρούν αναβάλοντας για άλλους καιρούς τις διεκδικήσεις τους.

Η συγκέντρωση των κεφαλαίων εξασθενίζει την θέση των συδικάτων, ακόμη και στο εσωτερικό των κατηγοριών αυτών στις οποίες είναι πιο δυνατά. Παρά την σημαντικότητα τους, οι οικονομικές πηγές υποστήριξης των απεργούντων φαίνονται μηδαμινές μπροστά στις χρηματικές πηγές του αντίπαλου. Μια ή δυο νύχτες φτάνουν, ώστε να τις εξαντλησουν εντελώς. Το συνδικάτο είναι τότε ανίκανο να αγωνισθεί, ακόμη και σε αυτές τις περιπτώσεις στις οποίες το αφεντικό αποφασίζει να μειώσει τους μισθούς και να αυξήσει τις ώρες εργασίας. Δεν του απομένει παρα να αποδεχθεί τις μειονεκτικές συνθήκες τις επιβεβλημένες απο τα αφεντικά και η ικανότητα να διεξάγει διαπραγματεύσεις δεν χρησιμεύει απολύτως σε τίποτα. Σε αυτό το σημειο αρχίζουν οι προστριβές γιατί οι εργάτες θέλουν να αγωνιστούν. Αυτοί αρνούνται να καταθέσουν τα όπλα χωρίς να αγωνιστούν γιατί εχουν να χάσουν λιγότερα πράγματα εξεγειρόμενοι. Οι συνδικαλιστές διευθύνοντες, αντίθετα, έχουν πολλά να χάσουν: την χρηματική δύναμη των συνδικάτων και επίσης ακόμη την ίδια τους την ύπαρξη. Αυτοί θα προσπαθήσουν με κάθε τρόπο να απαγορεύσουν έναν αγώνα που θεωρούν χωρίς διέξοδο. Θα προσπαθήσουν να "πείσουν" τους εργαζόμενους, οτι είναι συμφέρον τους να αποδεχθούν τις συνθήκες εργοδοσίας. Τόσο ώστε, σε τελευταία ανάλυση, αυτοί φαίνονται για αυτό που είναι: επίτροποι των καπιταλιστών. Η κατάσταση είναι ακόμη χειρότερη όταν οι εργάτες επιμένουν να συνεχίσουν τον αγώνα χωρίς να θέλουν να λάβουν υπόψη τους τα συνδικαλιστικά συνθήματα. Σε αυτή την περίπτωση ολόκληρη η συνδικαλιστική δύναμη στρέφεται ενάντια τους εργαζομένους... "

Μια τέτοια δράση του συνδικαλισμού δεν είναι καθόλου σπανια και στην ελλάδα σήμερα. Τα κομματοποιημένα συνδικάτα (ΓΣΕΕ, ΑΔΕΔΥ,κλπ) είναι αδύνατο να δούν πέρα απο το καπιταλιστικό σύστημα. Ο προεδρος της ΓΣΕΕ, Χρήστος Πωλυζογόπουλος, είναι μέλος της κεντρικής επιτροπής του κυβερνώντος κομματος.

Ο γενικός γραμματέας της, Γιαννης Μανώλης, είναι μέλος της κεντρικής επιτροπής της ΝΔ, όπως επίσης κομματική καταγωγή έχουν και περισσότερα συνδικαλιστικά στελέχη ( ΠΑΣΚΕ-ΠΑΣΟΚ, ΔΑΚΕ-ΝΔ, ΔΑΣ-ΚΚΕ, Αυτ. Παρέμβαση-ΣΥΝ). Τα όρια της δράσης τους είναι στενά περιορισμένα. Κανένας αγώνας δε προκειται να ριζοσπαστικοποιηθεί ποτε. Η μοναδική τους λειτουργία τελικά είνα η διατήρηση της ειρήνης μέσα και έξω απο τους χώρους εργασίας, και αυτό σε βάρος των εργαζομένων, ακόμη και αν προφασίζονται οτι υπερασπίζονται με τον καλύτερο τρόπο τα συμφέροντα τους.

Ο ΕΚΦΥΛΙΣΜΕΝΟΣ ΑΥΤΟΣ ΣΥΝΔΙΚΑΛΙΣΜΟΣ ΤΡΕΜΕΙ ΤΗΝ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ ΠΟΥ ΑΝΑΤΡΕΠΕΙ ΤΙΣ ΣΧΕΣΕΙΣ ΜΕΤΑΞΥ ΑΦΕΝΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΕΡΓΑΤΩΝ. Είναι σίγουρο πως θα κινητοποιήσει όλες του τις δυνάμεις για να αντισταθεί σε αυτή και στην αυτοοργάνωση της εργασίας και της ζωής. Σε τελική ανάλυση Ο ΣΥΝΔΙΚΑΛΙΣΜΟΣ ΚΥΡΙΑΡΧΕΙ ΣΤΟΥΣ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΟΥΣ ΜΕ ΤΟΝ ΙΔΙΟ ΤΡΟΠΟ ΠΟΥ ΟΙ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΙΣ ΚΥΡΙΑΡΧΟΥΝ ΣΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΑ.

Ευθύνη για τις παραπάνω καταστάσεις έχουνε όλοι. Με την ανοχή και τη παθητικότητα διευκολύνεται απλά η δουλειά των συνδικαλιστών. Το καλύτερο όπλο απέναντι στα αφεντικά μας είναι η συντροφικότητα, η αλληλεγγύη, η αυτοοργάνωση και η επαναστατική συνείδηση μέσα και έξω από τους εργασιακούς χώρους. Να μην αφήσουμε κανένα να προσποιηθεί οτι αγωνίζεται, να πάρουμε τον αγώνα στα χέρια μας έξω απο τα επίσημα συνδικάτα.

Ελαστική εργασία - ελαστικοί άνθρωποι

Η Πρωτομαγιά στη γλώσσα των εργατών (και όχι των κυνηγών λουλουδιών) χρόνια τώρα συμβόλιζε μια σύγκρουση με τα αφεντικά, νικηφόρα για την εργατική τάξη. Στις δεκαετίες που μεσολάβησαν, το κεφάλαιο ακύρωσε σταδιακά τις συλλογικές αυτές κατακτήσεις παγκόσμια, ώστε να ξανατίθενται τα ίδια ζητήματα αξιοπρεπούς επιβίωσης.

Στον ελλαδικό χώρο, η φετινή πρωτομαγιά πρέπει να εορταστεί περισσότερο από το κράτος και το κεφάλαιο μιας και ετοιμάζονται να περάσουν μια σειρά από νομοσχέδια στην κατεύθυνση της αναδιάρθρωσης του εδώ οικονομικού μοντέλου με τα τελευταία υπολείμματα «κοινωνικού» κράτους να περιορίζονται μέσα στο παγκόσμιο ανταγωνιστικό περιβάλλον.

Νέες ρυθμίσεις ώστε η εργασία να απαντάει καλύτερα στα συμφέροντα της εργοδοσίας.

Νέοι νόμοι πάνω στον καλοστρωμένο δρόμο της υποχώρησης από τα συνδικάτα. Πράγματι, οι αρχισυνδικαλιστές της ΓΣΕΕ έχουν ήδη ξεκινήσει τις αγωνιστικές κορώνες και τις απειλές. Πόσες φορές χρειάζεται να ξεπουλήσουν τους αγώνες -που έχουν φροντίσει πρώτα να πάρουν εργολαβία - για να καταλάβει κανείς πως στα παρακλάδια των ίδιων μηχανισμών που στήρίζουν αυτό το σύστημα, δεν πρόκειται να βρεί πραγματικούς συμμάχους; Οι κοινωνικοί ανταγωνισμοί που είχαν θεωρηθεί ξεπερασμένοι, αναζωπυρώνονται και γεννούν -ξεκάθαρα για μας- την αναγκαιότητα για αδιαμεσολάβητους κοινωνικούς αγώνες.

ΙΔΙΑ ΠΙΤΑ -ΜΙΚΡΟΤΕΡΑ ΚΟΜΜΑΤΙΑ

Ο νέος νόμος Γιαννίτση για την απασχόληση -έτσι θα ονομάζεται στο εξής η εργασία- προβλέπει μια σειρά ρυθμίσεων για την πάταξη της ανεργίας ή μάλλον για τη δίκαιη μοιρασιά της...

• Μείωση υπερωριών. Η υπερωρία των 5-8 ωρών την εβδομάδα πάνω από το συμβατικό 40ωρο με προσαύξηση κατά 25% του ωρομισθίου, μειώνεται σε 3 μόνο ώρες με προσαύξηση 50%. Μπορεί να φτάσει και μέχρι 120 ώρες, μετά όμως από το όριο αυτό, ανεβαίνει στο 75%, ενώ οι παραπάνω παράνομες υπερωρίες κοστολογούνται 250% πάνω. Στόχος είναι να ακριβαίνει ο υπερωριακά απασχολούμενος εργαζόμενος και να εχει κίνητρο ο εργοδότης να καταφύγει σε πιο συμφέρουσα λύση, κάτι σε χαμηλόμισθο, μερικά απασχολήσιμο, να βγάζει κι αυτός ένα χαρτζιλίκι με λίγες ωρίτσες δουλειά.

Στο ίδιο πλαίσιο κινητροδότησης είναι και η:

• Μείωση των ασφαλιστικών εισφορών του εργοδότη κατα 2%. Μία ακόμη υποχώρηση ώστε ο εργάτης να είναι φτηνός και να συμφέρει (ούτως ή άλλως το 50% των εισφορών για κάθε νεοπροσληφθέντα, εκπίπτει απ τη φορολογία στα κέρδη της επιχείρησης). Ο καλός εργάτης όμως εκτός από φτηνός, θα πρέπει να είναι ευέλικτος, ελαστικός, σχεδόν πλαστελίνη:
• Ελαστικό ωράριο - ετήσια διευθέτηση του χρόνου εργασίας. Δίνεται η δυνατότητα στον εργοδότη, να διαχειρίζεται 138 εργατοώρες το χρόνο (προς το παρόν) ανάλογα με τις ανάγκες της επιχείρησης, δηλαδή να δουλεύουν οι εργαζόμενοι πάνω από το συμβατικό ωράριο αν υπάρχει πολλή δουλειά και λιγότερο όταν δεν υπάρχει. Ο εργοδότης θα κάνει έτσι ακόμα καλύτερη οικονομία πάνω στους εργαζόμενούς του. Μπορεί να μεταφέρει τις ώρες που η δουλειά είναι λάσκα και οι ρυθμοί χαλαρώνουν, στις περιόδους που υπάρχει φόρτος εργασίας και κανονικά οι εργαζόμενοι θα δούλευαν υπερωρίες. Μόνο που τώρα δε θα τις πληρώνονται ως υπερωρίες αφού πλέον λογαριάζονται ως κανονικές εργάσιμες ώρες.
• Όσο για το επιπλέον προσωπικό που θα καλύπτει τις τρύπες της παραγωγής, τους «μερικά απασχολήσιμους» που θα μπορούμε πια υπερήφανα να παραλείπουμε από τα ποσοστά ανεργίας, υπάρχουν ρυθμίσεις «επαναστατικές»: προσαύξηση 7,5% του μισθού για όσους δουλεύουν ως 4 ώρες τη μέρα, (π.χ. με το ωρομίσθιο του ανειδίκευτου που βρίσκεται στις 850 δρχ., οι περίπου 68.500 δρχ. το μήνα ανεβαίνουν στις 73.000 δρχ., ένα πεντοχίλιαρο δηλαδή που με τις αυξήσεις στα τσιγάρα θα καλύπτει ίσα ίσα τα έξοδα για αναπτήρες). Για τους μακροχρόνια άνεργους που θα ξεπερνούν το όριο των 4 ωρών, θεσπίζεται ένα 30χίλιαρο από τον ΟΑΕΔ. Η λογική της κρατικής φιλανθρωπίας (βλέπε κοινωνικά ψιχουλοεπιδόματα απο τις περικοπές της άμυνας) βασιλεύει. Δεν αυξάνει, απλά ξαναμοιράζει τις θέσεις εργασίας ανάμεσα στους εργαζόμενους, ώστε όλο και περισσότεροι να δουλεύουν λιγότερες ώρες και για λιγότερα φυσικά χρήματα.

Βέβαια η κακοπληρωμένη μερική απασχόληση και τα ελαστικά ωράρια δεν αποτελούν καμία έκπληξη σαν όροι εργασίας. Εδώ και μία δεκαετία τουλάχιστον εκατοντάδες εργαζόμενοι στον τριτογενή τομέα βιώνουν τις συνθήκες εκμετάλλευσης που θεσμοθετούνται σήμερα πάνω σε ένα εξασθενημένο εργατικό κίνημα.

Την εικόνα των νέων εργασιακών σχέσεων συμπληρώνει το καθεστώς απολύσεων. Για επιχειρήσεις λοιπόν που απασχολούν μέχρι 20 άτομα (τη μεγάλη πλειοψηφία στον ελλαδικό χώρο), συνεχίζει να μην υφίσταται κανένα όριο απολύσεων. Από 20 ως 200 άτομα (αντί του 20 ως 50 που ίσχυε μέχρι τώρα), ο εργοδότης μπορεί να απολύει μέχρι 4 άτομα (αντί για 5), ενώ για 200 και πάνω άτομα εργατικό δυναμικό, μπορεί να απολύει το 2-3%, μέχρι 30 άτομα δηλαδή. Αν τα βάλει κάτω κανείς αντιλαμβάνεται ότι αυξάνονται τα όρια απόλυσης. Πράγματι δε νοούνται εργασιακές σχέσεις όπως τις ξέρουμε στον καπιταλισμό, χωρίς εφεδρείες ανέργων έτοιμων να αλλάξουν θέσεις με όσους έχουν εργασία -ένα πεδίο ανασφάλειας και απειλής ώστε οι όροι να μπαίνουν αναντίρρητα μονάχα από τα αφεντικά. Τα επιδόματα ανεργίας τέλος, θα δίνονται όλο και σε λιγότερους, σε όσους ταιριάζουν στους περίπλοκους όρους πόσων-ωρών-εργασίας-πριν-από-πόσους-μήνες-πριν-την-απόλυση. Κάπως έτσι διαμορφώνει τα εργασιακά δεδομένα το νέο νομοσχέδιο σε μια πρώτη ανάγωση.

Μπορούμε λοιπόν να είμαστε για μια ακόμη φορά περήφανοι καθώς τα ντόπια αφεντικά καταφέρνουν μέσω της αναδιάρθρωσης των εργασιακών σχέσεων να φανούν αντάξιοι στις υψηλές απαιτήσεις της παγκοσμιοποιημένης οικονομίας, θέτοντας έτσι τις βάσεις για τη δημιουργία ενός ανταγωνιστικού οικονομικού μοντέλου, ικανό να κυριαρχήσει μαζί με τα αντίστοιχα ευρωπαϊκά. Τι σημαίνει όμως αυτή η τροποποίηση των μοντέλων εκμετάλλευσης για το μεγαλύτερο κομμάτι της κοινωνίας; Την διεύρυνση των μορφών επιβολής των αφεντικών πάνω στους μισθωτούς σκλάβους και τη διείσδυση του καπιταλισμού σε όλες τις πτυχές της ανθρώπινης ζωής. Οι ανάγκες της αγοράς και κατ΄επέκταση των εργοδοτών είναι αυτές που θα καθορίζουν τη διάθεση του χρόνου μας και όχι οι πραγματικές ανάγκες και επιθυμίες του καθενός. Οι νέοι και ανειδίκευτοι (χαμηλόμισθοι) οι οποίοι πλήττονται περισσότερο από το νέο νομοσχέδιο, θα είναι αναγκασμένοι, ως μερικά απασχολήσιμοι, από τη μια να ψάχνουν συνεχώς για δεύτερη και τρίτη δουλειά για να τα βγάλουν πέρα περιπλανώμενοι από τον ένα εργασιακό χώρο στον άλλον και από την άλλη να τρέχουν σε ΙΕΚ και προγράμματα κατάρτισης, με δικιά τους πάντα ευθύνη, αποσκοπώντας στη διαρκή προσαρμογή τους στις ανάγκες του συστήματος.

Έτσι θα ζούνε μ΄ενα έντονο αίσθημα ανασφάλειας και κατακερματισμού της προσωπικότητάς τους. Αυτό είναι πολύ βασανιστικό, απο τη στιγμή που το ανταγωνιστικό περιβάλλον της εργασίας δεν αφήνει κανένα περιθώριο για την οποιαδήποτε μορφή κοινωνικοποίησης μέσα στο χώρο της δουλειάς, με αποτέλεσμα ο καθένας να αναλώνεται σε ατομικές διεκδικήσεις, εξανεμίζοντας κάθε ελπίδα για οργάνωση συλλογικής αντίστασης. Η αποδοτικότερη εκμετάλλευση του εργάσιμου χρόνου θα έχει σαν απαραίτητη προυπόθεση την μαζική συναίνεση των εργαζομένων, οι οποίοι θα γίνουν ακόμη πιο φρόνιμοι, ευγνώμονες, πειθήνιοι, υποχωρητικοί, θα συνθέτουν δηλαδή την εικόνα του τέλειου υπήκοου. Μέσα σ΄ενα κλίμα κοινωνικής συνοχής και ειρήνης, στη διατήρηση του οποίου θα συμβάλλει η πλασματική μείωση της ανεργίας, τα εξουσιαστικά καθάρματα θα διαχειρίζονται χωρίς πολλές αντιδράσεις τους εξαθλιωμένους εργαζόμενους, αποφεύγοντας τις οξύνσεις των κοινωνικών ανταγωνισμών και κάθε είδους κοινωνική έκρηξη. Βέβαια δεν έχουμε την ψευδαίσθηση ότι η μέχρι σήμερα οργάνωση της εργασίας συνιστούσε έναν εργασιακό παράδεισο, αλλά το νέο νομοσχέδιο αναμφισβήτητα σφίγγει ακόμη περισσότερο της αλυσίδες της μισθωτής σκλαβιάς.

Γι΄αυτο είναι ανάγκη όσο ποτέ να ξεπεράσουμε τα συντεχνιακά αιτήματα και τους τεχνητούς διαχωρισμούς που επιτηδευμένα επιβάλλει το κεφάλαιο για να αφήνουν κενά για τη μεσολάβηση των συνδικαλιστών και τη χειραγώγηση κάθε μορφής αυτοοργανωμένης αντίστασης. Να οργανωθούμε συλλογικά από τη βάση και να επιδοθούμε σ΄εναν καθημερινό αγώνα μέσα στους χώρους εργασίας, προβάλλοντας μαζί με τις όποιες διεκδικήσεις μας, απελευθερωτικά προτάγματα για την συνολική ανατροπή του υπάρχοντος συστήματος. Μόνο τότε θα είμαστε σε θέση να μιλάμε για δικαίωμα αυτοδιάθεσης και αυτοκαθορισμού αντί για δικαίωμα στην εργασία και να οραματιζόμαστε μια ζωή με αξιοπρέπεια που η οργάνωσή της θα στηρίζεται σε αξίες όπως ισότητα και αλληλεγγύη. Είναι καιρός να πάψει πια η ζωή μας να οργανώνεται αποκλειστικά και μόνο με βάση την μισθωτή εργασία. Ενάντια στο ξεπούλημα του σώματος, της δημιουργικότητας, της φαντασίας, της σκέψης, όλης μας της ύπαρξης. Ενάντια στην εργασία όπως αυτή οργανώνεται από τους βάρβαρους καπιταλιστές. Εργασία σύμφωνα με τις ανάγκες της κοινωνίας και όχι με το κέρδος των αφεντικών, με τα μέσα παραγωγής στα χέρια των εργατών.

ΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΟ 2001 - η ζωή αρχίζει μετά τα 65

...όχι ότι πρίν άρχιζε και πολύ νωρίτερα για τους αιχμάλωτους της μισθωτής δουλείας, ούτε οτι οι συντάξεις εξασφάλιζαν αξιοπρεπή διαβίωση και ασφάλεια στα γηρατειά. Τα νέα μέτρα όμως στο ασφαλιστικό, δείχνουν ένα ακόμα σκληρότερο εργασιακό τοπίο, όπου η απομύζηση του εργαζόμενου παρατείνεται κάποια χρονάκια, για τα οποία όμως «αποζημιώνεται» με αισθητά πενιχρότερη σύνταξη. Από που προήλθε αυτή η εμπνευση;

Οι διεθνείς συνδιασκέψεις, οι βρετανοί και ο παππούς

Τόσο το Φλεβάρη στη συνοδο κορυφής του Νταβός, όσο και το Μάρτη στην έκτακτη σύνοδο κορυφής των 15 της Ευρώπης στη Στοκχόλμη, αιχμή των σχεδιασμών των αφεντικών αποτέλεσε το ασφαλιστικό. Συνεχίζοντας τις αλληλοδεσμεύσεις γύρω από το θέμα αυτό που είχαν πάρει στη Νίκαια το Δεκέμβρη και που πρόκειται να επικυρώσουν τον προσεχή Ιούνη στη σύνοδο του Γκέτεμποργκ (μα τόση φασαρία για τις 90 χιλιάδες του παππού;), οι ειδικοί κατασκευαστες της αναδιάρθρωσης αποφάνθηκαν: ο πληθυσμός της ευρώπης γερνάει σε βάρος της παραγωγικότητας. Οι συντάξεις επιβαρύνουν το ΑΕΠ και την αγορά εργασίας, αρα το μοντέλο της κοινωνικής ασφάλισης πρέπει να αναπροσαρμοστεί σύμφωνα με τους κανόνες της ελεύθερης αγοράς, με αυξήσεις του ορίου συνταξιοδότησης και «βιώσιμα» ταμεία. Βέβαια με την ανεργία στους νέους να αγγίζει σε πολλές χώρες το 30%, πώς περιμένουν να γίνεται αναδιανομή των χρημάτων από τους εργαζόμενους στους συνταξιούχους; Στη Γαλλία, όταν η ανεργία μειώθηκε στο 9%, τα ταμεία απέβησαν πλεονασματικά χωρίς να αλλάξει ο συντελεστής γήρανσης (ελευθεροτυπία 16/2/01). Δε βάζουμε εδώ κανένα αίτημα μείωσης της ανεργίας στα πλαίσια του καπιταλισμού, απλά δεν υπάρχει λόγος να μας δουλεύουν κι από πάνω. Στην ελλάδα, σύμφωνα με στοιχεία του ΙΝΕ/ΓΣΕΕ ένας στους τέσσερις εργαζόμενους είναι ανασφάλιστος, ενώ το 70% των συνταξιούχων του ΙΚΑ βρίσκεται στα κατώτατα όρια.

Αφού γερνάει λοιπόν ο πληθυσμός και δε συμφέρει, ας γερνάει τουλαχιστον δουλεύοντας, αποδίδοντας κέρδη. Το δε σύστημα αναδιανομής που λειτουργούσε, με τη μια γενιά να δουλεύει συντηρώντας την επόμενη (κοινωνικό μοντέλο «αλληλεγγύης των γενεών»), τείνει να αλλάξει σε κεφαλαιοποιητικό-ανταποδοτικό (επένδυση των ασφαλιστικών εισφορών σε κεφαλαιαγορές-εισπραξη των κερδών). Προκειται για μια αλλαγή που ξεπερναει το οικονομίστικο γιατί εισάγει νέες αξίες, αυτές της παγκοσμιοποιημένης οικονομίας, στον κοινωνικό χώρο της ασφάλισης, και συνδέει την εξασφάλιση της σύνταξης με την ομαλή πορεία της νέας οικονομίας.

Προκειμένου ο ελλαδικός χώρος να προσαρμοστεί στα νέα αυτά δεδομένα, η κυβέρνηση προσέλαβε βρετανούς εμπειρογνώμονες της Government΄ s Actuarys, οι οποίοι αποφάνθησαν: το ταμείον είναι μείον. Πράγματι οι απώλειες των αποθεματικών των ταμείων στο διάστημα 1950-1990, ανέρχονται σε 13-15 τρις και στα προσεχή χρόνια προβλέπεται «αδιέξοδο», το οποίο το κράτος δεν είναι διατεθειμένο να καλύψει γιατί προέχει η μείωση του δημόσιου χρέους για την οικονομική σύγκλιση (ΟΝΕ δε μου θέλατε;). Από την άλλη τα δημόσια οικονομικά επιβαρύνονται χωρίς περιστροφές όταν προκειται να ξοδευτούν για ολυμπιάδες, για μεγαλοιδεατικά έργα, για εξοπλισμούς.

Για την ιστορία πάντως, μεγάλο μέρος των απωλειών οφείλεται στις υποχρεωτικές καταθέσεις των ταμείων στην τράπεζα της ελλαδος, κονδύλια τα οποία δανείζονταν μετά οι επιχειρήσεις για να τα επενδύσουν και τις περισσότερες φορές να μην τα επιστρέψουν ποτέ. Ομοίως κρατική ευθύνη υπάρχει για τη μη καταβολή των οφειλόμενων από τη νομοθετημένη τριμερή χρηματοδότηση, για τη λεηλασία κεφαλαίων από τα ταμεία προκειμένου να οδηγηθούν στο χρηματίστήριο, για τις ανασφάλιστων μεταναστών και μη. Λεπτομέρειες. Το πορίσμα των βρετανών το οποίο ευλαβικά ακολουθεί το ελληνικό κράτος, βλέπει σαφώς στην εργατική τάξη το πρόβλημα άρα και τη λύση του:

Οι αλλαγές

• Γενική αυξηση του ορίου ηλικίας συνταξιοδότησης στα 65 χρόνια ή στα 40έτη ασφάλισης, χωρίς όριο ηλικίας (από τα 55-65 ετη/35ετία). Κατάργηση των πρόωρων συνταξιοδοτήσεων
• Το ύψος της σύνταξης μειώνεται σε 60% του μισθού η κύρια και 20% η επικουρική (από 80%-20% αντίστοιχα).
• Ο υπολογισμός της σύνταξης γίνεται βάσει των συνταξιοδοτικών αποδοχών των καλύτερων 10 ετών της τελευταίας 15ετίας. Με αυτό το μέτρο οι συντάξεις προβλέπεται να μειωθούν κατα 25-50%, ενώ αν μεσολαβήσει χρόνος ανεργίας κατα τη διάρκεια των ετών αυτών οι ασφαλιστικές αποδοχές μειώνονται δραματικά.
• Η κατώτερη σύνταξη από 122.000 (ή 152.000 ΕΚΑΣ) αναπροσαρμόζεται σε 90.000 για όσους έχουν κι άλλα εισοδήματα (που οι περισσότεροι έχουν, αλλιώς πώς διάολο θα την έβγαζαν;) και 152.000 σε αυτούς χωρίς άλλους πόρους.
• Τα βαρέα ανθυγιεινά επαγγέλματα επανεξετάζονται, ώστε τα περισσότερα να θεωρηθούν υγειινά, υγεινότατα και να ακολουθήσουν τις ρυθμίσεις που θα ισχύουν για τα υπόλοιπα υγειινά επαγγέλματα.
• Τα περίπου 200 ταμεία με τα χρέη τους και με τα όλα τους, συγχωνεύονται σε 8. Καλά ξεμπερδέματα. Τους δίνονται κίνητρα (φοροαπαλλαγές) για σχήματα κεφαλαιοποιητικής ασφάλισης (που λέγαμε...).

Παράλληλα στρώνεται ο δρόμος για την ιδιωτική ασφάλιση. Για τους δύσπιστους, το σχήμα που αντιγράφουν στην έκθεση τους οι βρετανοί από τη διεθνή τράπεζα διακρίνει 3 διαφορέτικές συντάξεις, 3 πυλώνες όπως τους ονομάζει. Ο πρώτος, αφορά μια γενική κατώτατη συνταξη που θα εισπράτουν όλοι οι συνταξιούχοι, σα να λέμε κύρια συνταξη. Ο δεύτερος, αφορά μια επιπλέον που θα εισπράττουν όσοι εργαζόμενοι δέχονται να τη χρηματοδοτήσουν με ειδικές εισφορές, σα να λέμε την επικουρική. Κι ο τρίτος ο καλύτερος που θα αναπτυχθεί όπως διαβάζουμε στη δεύτερη έκθεση των βρετανών, αφορά τη συνταξη που θα δίνεται σε όσους προσφεύγουν στην ιδιωτική ασφάλιση, σα να λέμε καλομελέτα κι έρχεται... Πράγματι με τις μειωμένες συντάξεις στα 65, με την υγεία να πωλείται όλο και ακριβότερα, δε θα φτάνει να στα παίρνει μια ζωή το κράτος, καλό θα είναι να στα παίρνουν και οι ασφαλιστικές.

Στρώνοντας το δρόμο

Για να μετριαστούν οι αντιδράσεις, φροντισαν να εξαγγείλουν πρώτα τα μέτρα κοινωνικής προστασίας (sic), τα επιδόματα φιλανθρωπίας δηλαδή, και να διασπάσουν τους εργαζόμενους σε αυτούς που τα μέτρα περιλαμβάνουν και σ΄ όσους δεν τους «πιάνουν» (όσοι βγαίνουν στη σύνταξη πριν το 2007). Ομως η πολιτική κρίση που ακολούθησε μετα τις μαζικές κινητοποιήσεις και τα εσωκομματικά φαγώματα, είχε σαν αποτέλεσμα το πάγωμα του νομοσχεδίου (μετατίθεται μετά το 2006 η περικοπή των συντάξεων-παρατείνεται ο διάλογος μέχρι το τέλος του 2001). Ηταν οι αντιδράσεις εκρηκτικότερες απ΄ οτι υπολόγιζαν (κάποιες αντιδράσεις σίγουρα υπολογιζαν, χρόνια στο συνδικαλιστικό κουρμπέτι) και τα μάζεψαν όπως-όπως, προκειμένου να σώσουν την εκλογική τους πελατεία; Ηταν η αναδίπλωση προβλεπόμενη, δοκίμαζαν τα αντανακλαστικά έχοντας έτοιμα τα σχέδια υποχώρησης, έριξαν,δηλαδή, τις πιο ακραίες θέσεις με σκοπό να υποχωρήσουν σε κάποιες από αυτές και, όταν τελικά περάσουν τις ρυθμίσεις που θέλουν, η κοινωνική δυσαρέσκεια να είναι μετριασμένη; Οπως και να εχει το πράγμα, ένα είναι σίγουρο: προκειται για τακτική υποχώρηση και το μπαλάκι ρίχνουν τώρα στη ΓΣΕΕ και τον «κοινωνικό» διάλογο. Καλείται λοιπόν η ΓΣΕΕ να προτείνει εναλλακτικές λύσεις για τη βιωσιμότητα του συστήματος την ίδια στιγμή που το οικονομικό επιτελείο του πασοκ δεν κρύβει την άποψη ότι οι υποχωρήσεις δε θα αλλοιώσουν το χαρακτήρα των αρχικών κυβερνητικών προτάσεων. Η 40ετία και το όριο στα 65 που ήδη εφαρμόζεται στις περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες, είναι από τα πράγματα που δεν είναι διατεθειμένοι να υποχωρήσουν. Η συζήτηση περιστρέφεται γύρω την εύρεση πόρων. Η ΓΣΕΕ τάσσεται κατα των έμμεσων φόρων (ο Παπαντωνίου πρότεινε μεταξύ άλλων τα έσοδα από τις ιδιωτικοποιήσεις κρατικών επιχειρήσεων - ενα εμπνευσμένο χρύσωμα του χαπιού...) και υπερ της άμεσης φορολόγησης των υψηλών εισοδημάτων. Την ίδια στιγμή η κυβέρνηση είναι δεσμευμένη από τους γενικούς προσανατολισμούς της οικονομικής πολιτικής στην ευρωζώνη που όχι μόνο δεν είναι διατεθειμένη να προχωρήσει σε αυξήσεις στη φορολογία, αλλα κινείται προς την ακριβώς αντίθετη κατεύθυνση (αλλιώς θα έχει εκροή κεφαλαίων). Ο διάλογος κινείται με μαθηματική ακρίβεια, λοιπόν, προς την απόρριψη των «μη βιώσιμων» λύσεων των «αντιπροσώπων» των εργαζομένων και την επιστροφή της ασφαλιστικής μεταρρύθμισης κομματάκι εξωραϊσμένη, όπως έχει ξανασυμβεί και όπως θα ξανασυμβεί όσο τα συνδικάτα σύρονται σε διαπραγματεύσειςμε τα αφεντικά τους, από τα συνδικαλιστικά αφεντικά τους.

Your problem...

Το πλαίσιο αλλαγών που βλέπουμε ξεκάθαρα να επιβάλλουν τα αφεντικά στην οικονομία και την κοινωνία, θέλει το προβλημα της διαβίωσης του καθενός να αποτελεί δικό του πρόβλημα, τη λύση του οποίου θα αναζητήσει για μια ακόμη φορά ατομικά στο ατομικό ασφαλιστικό συμβόλαιο, στο κομπόδεμα, στην επένδυση στο χρηματιστήριο, άντε και στην οικογένεια.

Αντίθετα, η όποια κρίση του κεφαλαίου, ο όποιος βήχας των αγορών, αποτελεί πρόβλημα που θα αναζητήσει τις λύσεις του μέσα από την κοινωνία, θα την εξαναγκάσει σε θυσίες και παραχωρήσεις προκειμένου να διατηρηθεί η ασύδοτη ισορροπία του καπιταλισμού. Το δε κράτος ξεφορτώνεται σιγά-σιγά το προσωπείο του κράτους πρόνοιας και θεσμοθετεί απροκάλυπτα τα συμφέροντα του κεφαλαίου πάνω από αυτά της κο-ινωνίας. Φροντίζει να εκτονώνει τις κρίσεις και να κρατάει τις ισορροπίες, για να μην εκτονωθεί η κοινωνική οργή. Οι εργατοπατέρες είναι εκεί για να αποπροσανατολίσουν τα κινήματα από την αδιάλλακτη στάση και να κατορθώσουν με παζάρια την ομαλότερη επιβολή των πλεον αντικοινωνικών μέτρων. Οι μεγαλύτερες αντεπιθέσεις της εργατικής τάξης έγιναν όταν η δυναμική της ξεπερνούσε αυτή των θεσμοθετημένων οργάνων της.

Το κίνημα που έχει δημιουργηθεί έχει να παίξει ένα μεγάλο στοίχημα αν θα καταφέρει να συνδεθεί με τους ανασφάλιστους, τους ανέργους, τους φοιτητές, τους μετανάστες και να σταθεί αδιάλλακτο δημιουργώντας ρήγμα στα σχέδια της αναδιάρθρωσης. Κι αυτό σίγουρα δε γίνεται με τα παζάρια του κοινωνικού διαλόγου της ΓΣΕΕ.

Δεν είναι καλύτερη και δικαιότερη κρατική παρέμβαση αυτό που προσδοκούμε και οραματιζόμαστε. Το μέλλον που μας ετοιμάζουν είναι μαύρο. Οφείλουμε να αντεπιτεθούμε με όπλα τη συλλογικότητα, την αυτοοργάνωση, την αλληλεγγύη. Κάθε πισωγύρισμα και υπαναχώρηση στην αγωνιστικότητα και ριζοσπαστικότητα των αιτημάτων μας, πληρώνεται με ακόμα στυγνότερη εκμετάλλευση από τους εξουσιαστές.

"Βελτίωση και εκσυγχρονισμός του εθνικού συστήματος υγείας"

... είναι ο τίτλος που φέρει το νέο νομοσχέδιο για την υγεία που κατατέθηκε στη βουλή πριν μερικούς μήνες. Σύμφωνα με τη μελέτη των εμπειρογνωμόνων το υπάρχον σύστημα υγείας χωλαίνει και τα κυριότερα προβλήματα αφορούν:

"...την ελλιπή οργάνωση και λειτουργία, τη χαμηλή αποδοτικότητα και αποτελεσματικότητα, την ανισότητα στην ποιότητα των παρεχόμενων υπηρεσιών, τον πληθωρισμό του ιατρικού επαγγέλματος, την ανεξέλεγκτη ανάπτυξη και λειτουργία του ιδιωτικού τομέα, τις παγιωμένες αντιλήψεις, συμπεριφορές και πρακτικές...". Κατέληξαν λοιπόν ότι αφού και πολύτιμοι πόροι κατασπαταλούνται και οι πολίτες ταλαιπωρούνται και οι περίφημες βασικές αρχές του ΕΣΥ του ΄83 -περί ολοκληρωμένης, καθολικής και ισότιμης φροντίδας και περίθαλψης- καταστρατηγούνται, πρέπει να επέμβουν και μάλιστα δραστικά.

Παρουσιάζονται εδώ οι βασικότερες αλλαγές που προωθούνται και οι οποίες σηματοδοτούν την καινούργια πορεία πλεύσης όσον αφορά ένα από τα σημαντικότερα κοινωνικά αγαθά, την υγεία:

• Επιχειρείται αποκέντρωση του συστήματος με την ίδρυση του Περιφερειακού Συστήματος Υγείας, που προβλέπει αυτόνομη λειτουργία σε διοικητικό και οικονομικό επίπεδο των μονάδων υγείας, δηλαδή των νοσοκομείων και των κέντρων υγείας (υπαίθρου και αστικού τύπου πολυιατρείων).
• Καθιερώνεται η πρωτοβάθμια φροντίδα υγείας (ΠΦΥ) με το θεσμό του προσωπικού γιατρού, στον οποίο θα πρέπει υποχρεωτικά να απευθύνεται ο κάθε ασθενής προκειμένου αυτός να τον παραπέμψει για περαιτέρω αντιμετώπιση.
• Συντάσσεται η Χάρτα Δικαιωμάτων του ασθενούς και καταρτίζεται ο Υγειονομικός Χάρτης της χώρας.
• Εφαρμόζεται και στην πράξη η πλήρης και αποκλειστική απασχόληση των πανεπιστημιακών γιατρών.

Μέχρι εδώ αυτό το κείμενο θα μπορούσε να είναι και τμήμα ενός ενημερωτικού φυλλαδίου του υπ. υγείας στο πλαίσιο της επικοινωνιακής πολιτικής που ακολουθεί. Κι αυτό γιατί οι μεταρρυθμίσεις που προαναφέρθηκαν -οι οποίες φαινομενικά συμπίπτουν με πάγιες διεκδικήσεις των εργαζομένων στο χώρο της υγείας- είναι η μισή αλήθεια. Η άλλη μισή που συνθέτει το ολόκληρο ψέμα τους, θα μπορούσε να έχει και ως εξής:

• Η διοίκηση όλων αυτών των αποκεντρωμένων και αυτόνομων μονάδων υγείας ανατίθεται σε διορισμένους από την κυβέρνηση Γενικούς Διευθυντές και Διοικητές-μάνατζερ. Αυτοί θα παίρνουν οποιαδήποτε απόφαση αφορά τη μονάδα υγείας και θα είναι υπεράνω οποιασδήποτε σχέσης και άσκησης ελέγχου από τη βάση των εργαζομένων και της κοινότητας. Κι αυτό γιατί αφενός καταργούνται τα αντίστοιχα όργανα των εργαζομένων (επιστημονικές επιτροπές κλπ ), αφετέρου η βασική υποχρέωση των διοικητών θα είναι να λογοδοτήσουν στον πολιτικό προιστάμενό τους, σεβόμενοι το συμβόλαιο αποδοτικότητας που θα υπογράφουν με το διορισμό τους.
• Τους πόρους των ταμείων θα διαχειρίζεται ο Οργανισμός Διαχείρισης Πόρων (ΟΔΙΠΥ) που δημιουργείται ως Νομικό Πρόσωπο Ιδιωτικού Δικαίου, ο οποίος θα «αγοράζει» υπηρεσίες από το ΕΣΥ και τους ιδιώτες με «κριτήρια ποιότητας και κόστους».

Όσοι δεν είναι δικαιούχοι του ΟΔΙΠΥ, βλέπε ασφαλισμένοι σε μη συμβεβλημένα ταμεία, αλλά και ολόκληρες πληθυσμιακές ομάδες όπως ανασφάλιστοι και αλλοδαποί μετανάστες, θα πληρώνουν στο ακέραιο κάθε είδους περίθαλψη που θα τους παρέχεται. Παρένθεση: οι εργαζόμενοι στην υγεία χρίζονται πλέον επίσημα ρουφιάνοι, δεδομένου ότι πρέπει να παραδώσουν στους μπάτσους τους παράνομους μετανάστες, αφού πρώτα τους δείξουν το δρόμο προς το ταμείο όπου θα πληρώσουν για τις υπηρεσίες που τους παρασχέθηκαν. Και δε θα είναι οι μόνοι που θα πληρώνουν. Και οι ασφαλισμένοι, επειδή μάλλον δε φτάνουν όλες αυτές οι ασφαλιστικές εισφορές, οι κρατήσεις και οι φόροι που δίνουν στο κράτος, θα βάζουν το χέρι στην τσέπη και στις εξής περιπτώσεις:

Αν προσέλθουν σε κάποια μονάδα υγείας με δική τους πρωτοβουλία, χωρίς προηγουμένως να έχουν απευθυνθεί στον προσωπικό τους γιατρό. Κι εδώ ένα σχόλιο γι΄ αυτό τον κομβικό για την αποκεντρωμένη λειτουργία του συστήματος ρόλο: η άλλη όψη του νομίσματος της αποκέντρωσης είναι η οικονομικότερη διαχείριση των αναγκών της υγείας του πληθυσμού, καθώς τους έρχεται φθηνότερα να αντιμετωπίζουν τα προβλήματα πρώτα περιφεριακά μέσω του προσωπικού γιατρού, χωρίς όμως να δίνεται και η αντίστοιχη κοινωνική διάσταση στο ρόλο του με τις δομές τις απαραίτητες για την ουσιαστική σύνδεσή του με την κοινότητα. Έτσι ένα μέτρο δυνητικά ωφέλιμο για την κοινωνία, γίνεται μπούμερανγκ στο πλαίσιο της οικονομοκεντρικής διαχειριστικής λογικής.

Αν θέλουν να εξεταστούν από το γιατρό της προτίμησής τους πανεπιστημιακούς καθηγητάδες, επιμελητές ΕΣΥ με τουλάχιστον 10 χρόνια εμπειρίας- θα μπορούν να τον βρουν και το απόγευμα στα δημόσια νοσοκομεία αλλά βέβαια σε ιδιωτική βάση: θα έχουν και πάλι την ευκαιρία να πληρώσουν στο ταμείο του νοσοκομείου για τις ιδιωτικά παρεχόμενες υπηρεσίες του γιατρού, πιθανά απ΄ευθείας στο γιατρό με ένα ανεπίσημο δωράκι για να τους προσέξει καλύτερα και εμμέσως στον ίδιο, που χωρίς να έχει πια τα έξοδα για τη διατήρηση του ιδιωτικού ιατρείου, θα χρησιμοποεί προς ίδιον όφελος τον πληρωμένο από τους φορολογούμενους εξοπλισμό και υποδομή του δημόσιου ιδρύματος. Επίσης πολίτες που το επιθυμούν, θα έχουν πλέον τη δυνατότητα να επιλέξουν να νοσηλευτούν σε θάλαμο λουξ που θα διαφέρει υποτίθεται μόνο από άποψη ξενοδοχειακού εξοπλισμού και θα τους διατίθεται με ειδικό υψηλότερο νοσήλειο.

Και αφού μιλάμε για φράγκα, ας αναφέρουμε και τη ρύθμιση σύμφωνα με την οποία ορισμένες μονάδες υγείας που θα προσφέρουν «υψηλής ποιότητας» έργο -τα κριτήρια παραμένουν αδιευκρίνιστα- θα μπορούν να αναδειχθούν σε «κέντρα αριστείας». Αυτό φυσικά δε σημαίνει ότι θα σταλούν δάφνινα στεφάνια στους εργαζόμενους, αλλά ότι θα δοθούν επιπλέον κονδύλια σ΄ αυτές τις μονάδες. Αυτός ο τρόπος χρηματοδότησης μάλλον απέχειι από τη λογική της καταγραφής των πραγματικών αναγκών μέσω του υγειονομικού χάρτη της χώρας.

Και όσο αναφορά το εργασιακό καθεστώς, γίνονται αλλαγές που επηρεάζουν τις συνθήκες εργασίας για τους γιατρούς και (κατ΄επέκταση τον τρόπο της καθημερινής άσκησης της ιατρικής) και την υγεία του κόσμου, καθώς :

• Αποδεσμεύεται η λήψη του πτυχίου της ιατρικής από την άδεια άσκησης επαγγέλματος, στο δρόμο που χάραξαν και για άλλους κλάδους αποφοίτων, όπως τους εκπαιδευτικούς.
• Καθιερώνεται η συνεχής εκπαίδευση και αξιολόγηση των γιατρών του δημοσίου, οι οποίοι πλέον θα υπογράφουν συμβάσεις έργων και θα δικαιούνται να μονιμοποιηθούν μετά από 3 επιτυχείς κρίσεις. Βέβαια, εδώ να αναφέρουμε ότι στην κρίση θα εμπλέκονται και τα συμβόλαια αποδοτικότητας των μάνατζερ, οι συμφωνίες κυρίων με τις ιδιωτικές ασφαλιστικές και φαρμακευτικές εταιρείες, τα πρίμ αποδοτικότητας που θα διεκδικούν οι διευθυντές των κλινικών και η στάση εν γένει του εργαζόμενου απέναντι στους ανωτέρους του στο πλαίσιο της σαφέστερης ιεραρχίας και του συγκεντρωτισμού των εξουσιών που προωθεί το καινούριο νομοσχέδιο.
• Επίσης η μόδα της part-time απασχόλησης επιτέλους και στην υγεία. Συντάσσεται λίστα «επικουρικών γιατρών» που θα καλύπτουν για διάστημα τριών μηνών έως ενός χρόνου ανάγκες που θα προκύπτουν ευκαιριακά. Κοινώς οι άνεργοι γιατροί θα μπαλώνουν τις τρύπες των ιδρυμάτων προκειμένου να μη γίνουν ποτέ καινούργιες προσλήψεις και ουσιαστική αντιμετώπιση της τεράστιας έλλειψης προσωπικού.

Επιχειρήθηκε λοιπόν να παρουσιαστούν ορισμένες από τις αλλαγές που προβλέπει το νέο νομοσχέδιο, οι οποίες σηματοδοτούν την νέα εποχή στο χώρο της υγείας. Στο θαυμαστό καινούργιο κόσμο η υγεία παίρνει την θέση που της αξίζει: αξιοποιείται ως «πολύτιμο» κοινωνικό αγαθό. Οι ανάγκες της κοινωνίας για στοιχειώδη ασφάλεια, πρόληψη και πρόσβαση στις αντίστοιχες υπηρεσίες, η κατ΄εξοχήν κοινωνική σχέση μεταξύ θεραπευτών και ασθενών, η κοινωνική αλληλεγγύη, η ανθρώπινη ζωή εν γένει και η κοινωνική διάσταση της φροντίδας γι΄ αυτή, κοστολογούνται και μπαίνουν καλύτερα από πριν, με νομική πλέον κάλυψη και θεσμοθέτηση, στο παιχνίδι του κέρδους.

 Συνέχεια