To ΠΟΛΙΤΙΚΟ ΚΑΦΕΝΕΙΟ συνεχίζει να δημοσιεύει ανταποκρίσεις του ΛΕΩΝΙΔΑ ΒΑΤΙΚΙΩΤΗ απο την Αργεντινή όπου παρευρέθηκε τις τελευταίες ημέρες λίγο πριν τις εκδηλώσεις για τον ένα χρόνο από την εξέγερση και το ARGENTINAZO. Ο σύντροφος με αντιπροσωπεία από την Ελλάδα παρακολούθησε το
τελευταίο Συνέδριο του ΠΑΡΤΙΔΟ ΟΜΠΡΕΡΟ.
Σε τρίτο κόσμο μετατρέπεται το Παρίσι της Αμερικής
Πρόσεξε, μας λέει ο συνομιλητής μας, ένας καθόλα αξιοπρεπής ηλικιωμένος σερβιτόρος στο Μπουένος Αιρες, προσπαθώντας να μας εξηγήσει το βάθος της κρίσης. Φτώχεια υπήρχε ανέκαθεν. Άλλο αν δεν τη βλέπαμε ή κάναμε ότι δεν τη γνωρίζαμε εμείς οι πορτένιοι (σ. σ. έτσι αποκαλούνται οι
κάτοικοι του Μπουένος Αιρες). Πόλεμο όμως η Αργεντινή δεν γνώρισε, όπως γνώρισε η Ευρώπη. Η κατάσταση που επικρατεί ειδικά τον τελευταίο χρόνο μόνο με τις σκηνές που βλέπαμε από την Ευρώπη κατά το Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο μπορεί να συγκριθεί
Πράγματι, με βάση επίσημες μόνο στατιστικές υπάρχουν 3 εκατομμύρια άνεργοι (δεδομένου μάλιστα ότι όποιος απασχολείται 14 ώρες το δεκαπενθήμερο δεν θεωρείται άνεργος) και 3 εκατομμύρια υποαπασχολούμενοι σε συνολικό πληθυσμό 37 εκατομμυρίων κατοίκων. Από αυτά τα 6 εκατομμύρια, οι 1.200.000
προστέθηκαν τους δώδεκα τελευταίους μήνες που μεσολάβησαν από την κατάργηση του νόμου της μετατρεψιμότητας, ο οποίος κλείδωνε την ισοτιμία του πέσο στο δολάριο με σχέση ένα προς ένα, μέχρι σήμερα.
Με βάση τις ίδιες στατιστικές, το 53% του αστικού πληθυσμού βρίσκεται κάτω από το όριο της φτώχειας. Επισημαίνουμε ότι σε αυτό το νούμερο δεν συμπεριλαμβάνονται οι αγροτικές περιοχές των επαρχιών, όπου ο λιμός έχει πάρει διαστάσεις επιδημίας.
Το ίδιο και η φτώχεια, που δεν πλήττει μόνο τους άνεργους, αλλά και τους εργαζόμενους. Με βάση επίσημα στοιχεία, όπως δημοσιεύτηκαν στην εφημερίδα Κλαρίν στις 4 Δεκεμβρίου, η πτώση του πραγματικού μισθού τον τελευταίο χρόνο έφτασε το 30%, ενώ με βάση το φύλλο της 21 Νοεμβρίου της
εφημερίδας Πρένσα Ομπρέρα, που εκδίδει το Παρτίδο Ομπρέρο, οι μισθοί στην ανεπίσημη, τη μαύρη αγορά εργασίας, μειώθηκαν κατά 60%!
Οι μισθοί, εντελώς ενδεικτικά, για έναν εργαζόμενο σε σούπερ μάρκετ, που δουλεύει 10 ακόμη και 12 ώρες τη μέρα είναι 300 πέσος το μήνα. Για έναν εργαζόμενο που δουλεύει από τις 10.00 το βράδυ μέχρι τις 10.00 το πρωί καθημερινά (!
σε τηλεφωνικό κέντρο εξυπηρέτησης κατόχων πιστωτικών καρτών είναι 500 πέσος το μήνα. Για να γίνει κατανοητό το μέγεθος της φτώχειας αξίζει να δούμε και το επίπεδο τιμών των βασικών εμπορευμάτων. Εδώ υπάρχει ένα λεπτό σημείο. Καθώς επί μία ολόκληρη δεκαετία το δολάριο ήταν επίσημα το
εθνικό νόμισμα της Αργεντινής η διείσδυση των ξένων προϊόντων στα ράφια των σούπερ μάρκετ και των εμπορικών καταστημάτων ακόμη και σήμερα δεν έχει όμοιο.
Η συντριπτική πλειοψηφία των προϊόντων προέρχεται από τις ΗΠΑ. Οι τιμές τους συνεπώς μπορεί σε δολάρια να είναι όπως παλιά, αλλά σε πέσος είναι 350% ακριβότερες, μιας και μεταβλήθηκε η ισοτιμία του πέσο έναντι του δολαρίου, που από ένα προς ένα, σε 1 δολάριο προς 3,5 πέσος. Με άλλα λόγια οι
τιμές είναι απλησίαστες. Το κακό όμως δεν αφορά μόνο τα εισαγόμενα, που ούτως ή άλλως δεν είναι είδη πολυτελείας. Αφορά και προϊόντα που παράγονται εξ ολοκλήρου στη χώρα, όπως είναι για παράδειγμα το κρέας (που ενώ πέρυσι στοίχιζε 2,5 πέσος φέτος στοιχίζει 6), το ψωμί (που πριν δύο μήνες
στοίχιζε 0,6 και τώρα 2 πέσος), ακόμη και η ζάχαρη, η οποία αποτελεί εθνική καλλιέργεια, που η τιμή της διπλασιάστηκε από 0,5 σε 1 πέσος. Πέρα για πέρα ενδεικτικές της ληστρικής πολιτικής που ακολουθείται στις τιμές, είναι και οι διψήφιες ποσοστιαίες αυξήσεις που ανακοινώθηκαν στις αρχές
Δεκεμβρίου στο ηλεκτρικό, τα καύσιμα και το νερό.
Έτσι, η φτώχεια της Αργεντινής ορίζεται από την εξής αντίφαση: Από την μια μεριά υπάρχει καθοδική πορεία που ακολούθησαν μισθοί, μεροκάματα και συντάξεις, σαν αποτέλεσμα της υποτίμησης του πέσο, και η ανεργία που επέφερε η χρεοκοπία χιλιάδων επιχειρήσεων. Και από την άλλη μεριά, της
αύξησης των τιμών όλων μα όλων των προϊόντων, εγχωρίων και εισαγόμενων, σαν αποτέλεσμα της ανατίμησης του δολαρίου
Ως επακόλουθο της κρίσης και της γενικευμένης φτώχειας, η Αργεντινή, που κατά τη διάρκεια όλου του προηγούμενου αιώνα εξήγαγε δυναμισμό και ηγεμονία σε όλη τη Λατινική Αμερική και εισήγαγε μετανάστες, σήμερα να απειλεί με φαινόμενα ντόμινο μεταδίδοντας την κρίση της σε γειτονικά
κράτη όπως η Παραγουάη και να εξάγει μετανάστες βασικά προς την Ιταλία και την Ισπανία.
Μόνο που αυτό το ταξίδι που ακολουθεί την ίδια διαδρομή με το ταξίδι που έκαναν οι πατεράδες ή οι παππούδες των σημερινών μεταναστών διαφέρει ως προς την κατεύθυνση, και κυρίως ως προς τις ελπίδες που το συνοδεύουν...
Επίσκεψη σε δημόσιο νοσοκομείο του Μπουένος Αιρες
Ένα από τα πρώτα μέρη που επισκεφθήκαμε στο Μπουένος Αιρες ήταν το γενικό νοσοκομείο Κάρλος Ντουράν, ένα από τα ελάχιστα δημόσια νοσοκομεία. Πρέπει να διευκρινίσουμε όμως ότι ακόμη και στην Αργεντινή, που τις δεκαετίες του '80 και του '90 δέχτηκε χωρίς αναισθητικό όλα τα πειράματα της
Σχολής του Σικάγο και τις πιο άγριες ιδιωτικοποιήσεις, οι ασθενείς εισέρχονται στα δημόσια νοσοκομεία για εξετάσεις και νοσηλεύονται δωρεάν. Αυτή η δυνατότητα σε συνδυασμό με την πρωτόγνωρη φτώχεια έχει προκαλέσει το αδιαχώρητο στους θαλάμους όλων των κλινικών. Η παιδίατρος
Σεσίλια Τόρες μας εξηγεί: «Εδώ καταλήγουν όσοι δεν έχουν λεφτά, ασφάλιση, χαρτιά. Λόγος για να μείνουν στο νοσοκομείο οι περισσότεροι απ' όσους είναι εδώ δεν υπάρχει. Αλλά κάθονται επειδή στο νοσοκομείο τα φάρμακα παραχωρούνται δωρεάν, όπως και ένα πιάτο φαΐ. Αν βγουν έξω δεν θα έχουν
χρήματα να αγοράσουν φάρμακα και η κατάστασή τους θα επιδεινωθεί. Το πρόβλημα όμως είναι ότι, καθώς περικόπτονται οι κρατικές χρηματοδοτήσεις, όλο και συχνότερα δεν έχουμε φάρμακα να τους δώσουμε, με αποτέλεσμα να νοσηλεύονται μεν, αλλά να αδυνατούμε να τους προσφέρουμε ακόμη και
την βασική φαρμακευτική αγωγή!» Οι περικοπές, όμως, έχουν σαν αποτέλεσμα να μην μπορούν να γίνουν και οι πιο απλές εξετάσεις από τους γιατρούς. «Πολλές φορές πρέπει να δουλεύουμε με ένα ζευγάρι γάντια όλη την ημέρα. Πολλές φορές πρέπει να χρησιμοποιήσουμε το ίδιο ζευγάρι και την
επόμενη ημέρα. Επειδή εισάγονται από τις ΗΠΑ, η τιμή τους σε πέσος έχει τριπλασιαστεί, ισχυρίζεται η διεύθυνση του νοσοκομείου κι έτσι απουσιάζει κι ο πιο βασικός εξοπλισμός. Τον περισσότερο χρόνο της ημέρας μας τον σπαταλάμε σκεπτόμενοι ευρεσιτεχνίες που θα υποκαταστήσουν την
έλλειψη των υλικών».
Ταυτόχρονα, τα περιστατικά όλο και πληθαίνουν. «Κάθε χρόνο, κάθε μήνα είναι και χειρότερα. Ιδιαίτερη έξαρση παρουσιάζουν οι παιδικές ασθένειες που προέρχονται από την κακή διατροφή και την ασιτία. Τα περιστατικά αναιμίας, που προέρχονται από την κακή διατροφή, και γαστρεντερίτιδας,
που προέρχεται από το μολυσμένο νερό, καθημερινά είναι δεκάδες»...
ΠPOΩPO EΠIXEIPHMATIKO KAΛOKAIPI
Την τελευταία εβδομάδα του Νοεμβρίου το καλοκαίρι είχε μπει για τα καλά στο Μπουένος Αιρες. Τα σχολεία έκλειναν για τις καλοκαιρινές διακοπές και η θερμοκρασία είχε ανέβει. Όλοι έκαναν λόγο για πρόωρο καλοκαίρι. Ο πλέον ενθουσιώδης, ήταν ο Χαβιέρ Γκονζάλεζ Φράγκα: «Αυτό δεν είναι
καλοκαιράκι, είναι το καλύτερο οικονομικό καλοκαίρι των τελευταίων πέντε χρόνων», δήλωνε με έπαρση ο πρώην πρόεδρος της κεντρικής τράπεζας της Αργεντινής σε επιχειρηματική ημερίδα, την Τρίτη 26 Νοεμβρίου. Την ανείπωτη χαρά του, όπως τη μετέφερε η μεγάλης κυκλοφορίας εφημερίδα
Κλαρίν την επομένη, μάλλον τη συμμερίζονται πολλές ακόμη επιχειρήσεις στην Αργεντινή. Τα στοιχεία που δόθηκαν στη δημοσιότητα στις 5 Δεκεμβρίου με την ολοκλήρωση του Ογδόου Βιομηχανικού Συνεδρίου είναι επαρκή για να κατανοήσουμε την αισιοδοξία των αργεντινών επιχειρηματιών. «Από
το 1993 μέχρι το 1998», ανέφερε ο εικονιζόμενος Ρομπέρτο Ρόκα, ένα πρόσωπο «θεσμός» της αστικής τάξης της Αργεντινής, «οι εξαγωγές έπεφταν κατά 14,7% κάθε χρόνο. Αλλά από εκείνη τη χρονιά μέχρι και το 2001 αυξήθηκαν κατά 2%». Πρόκειται για τάση που θεωρείται απόλυτα βέβαιο ότι θα ενισχυθεί
καθώς η υποτίμηση του πέσο κατά 72% έναντι του δολαρίου όσο βαθιά μέσα στη γη χώνει τους μισθούς και τις συντάξεις με την ίδια ορμή εκτοξεύσει τις εξαγωγές. Έγραφε η κεντροαριστερή εφημερίδα Πάχινα 12, την Κυριακή 1 Δεκεμβρίου: «Παρότι οι εξαγωγικές επιχειρήσεις είναι περισσότερες από
11.000, η υποτίμηση ωφέλησε 80 μεγάλες επιχειρήσεις που το 70% των πωλήσεών τους πραγματοποιείται στο εξωτερικό και εξειδικεύονται κατά βάση σε αγροτικά και ενεργειακά προϊόντα». Η πρωτόγνωρη αυτή άνθηση που γνωρίζουν λόγω των νέων συναλλαγματικών ισορροπιών αντανακλάται και στην τιμή
της μετοχής τους. Στο χρηματιστήριο του Μπουένος Αιρες δεν είναι λίγες οι επιχειρήσεις που τον τελευταίο χρόνο, μέσα σε ένα περιβάλλον βαθιάς κρίσης, είδαν την αξία της μετοχής τους να διπλασιάζεται. Ενδεικτικά αναφέρουμε την πετρελαϊκή YPF, αιχμή του δόρατος κατά το παρελθόν της
αργεντίνικης οικονομικής μηχανής και θυγατρική της ισπανικής Ρεπσόλ πλέον, τις μεταλλουργικές Ασιντάρ και Αλουάρ και τη χημική Σελουλόσα.
Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι η αποσύνδεση του πέσο από το δολάριο πέρυσι τέτοια εποχή βασικά σηματοδότησε τη συνολική υποβάθμιση του αργεντίνικου καπιταλισμού, πέραν της οβιδιακής μεταμόρφωσης του επιχειρηματικού χάρτη που προκλήθηκε από την απαξίωση επιχειρηματικών
δραστηριοτήτων που στηρίζονταν στο «σκληρό» πέσο. Ακόμη κι έτσι όμως τμήματα του κεφαλαίου είδαν τη θέση τους να βελτιώνεται εις βάρος της συντριπτικής πλειοψηφίας των εργαζομένων.
