|
Ο Μεγάλος Ανατολικός Βιβλίο |
|||
|
|
KATA
ΓΓΕΛΙΑ ΤΩΝ ΗΠΑ ΔΙΑ ΧΕΙΡΟΣ ΜΑΙΚΛ ΜΟΥΡ
Ο ηγέτης χρειαζόταν ένα μόνιμο πόλεμο που θα επιβάλλει το καθεστώς του φόβου, υποστηρίζει ο βραβευμένος με Όσκαρ, δημιουργός του ντοκιμαντέρ Ακήρυχτος Πόλεμος στο βιβλίο του “
H
ΛΙΘΙΟΙ ΛΕΥΚΟΙ»
αναφερόμενος στα χτυπήματα της 11ης Σεπτεμβρίου και την αντιτρομοκρατική εκστρατεία εναντίον των Αράβων. Η
ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΣΧΙΝΑ
έγραψε για το βιβλίο: «Δεν με αφορά η ποίηση.
Πριν από μερικούς μόλις μήνες, μιλούσαμε, για το ιλιγγιώδες αμερικανικό μπεστ σέλερ της περασμένης χρονιάς, ένα «ευπώλητο» που σίγουρα δεν κατασκευάστηκε από κανέναν και σίγουρα δεν αντικατοπτρίζει τη συμβατική συμμόρφωση προς τους κανόνες που διέπουν την αμερικανική βιβλιαγορά,
αλλά μάλλον αποτυπώνει την αγωνία ενός έθνους μπροστά στη μοίρα του. Τώρα, το βιβλίο αυτό έρχεται να ενσαρκώσει και τη βρετανική αγωνία εν όψει του επικείμενου πολέμου. Η καταλυτική σάτιρα του Μάικλ Μουρ «Stupid White Men» (
Ηλίθιοι λευκοί
) -μια ιλαρή καταγγελία της προεδρίας Μπους και των επιπτώσεών της- απέσπασε πριν από μία εβδομάδα το βραβείο που δίνουν κατά παράδοση κάθε χρόνο Βρετανοί βιβλιοπώλες και εκδότες στο πιο δημοφιλές (και κερδοφόρο) προϊόν τους. Και μολονότι φοβορί θεωρούνταν ώς την
τελευταία στιγμή η αυτοβιογραφία του ποδοσφαιριστή Ρόι Κιν και σοβαρός υποψήφιος, το βραβευμένο με το φετινό Booker «Η ζωή του Πι», η πρωτοβουλία του φετινού διοργανωτή, του περιοδικού «Publishing News», να συνυπολογίσει τις ψήφους του κοινού (μοιράζοντας πάνω από 100.000 ερωτηματολόγια στους
πελάτες των βιβλιοπωλείων) έδωσε την πρωτιά στον ντοκιμαντερίστα, δημοσιογράφο και πολιτικό ακτιβιστή Μάικλ Μουρ και τη βέβηλη σάτιρά του.
Το
ΠΟΛΙΤΙΚΟ ΚΑΦΕΝΕΙΟ
δημοσιεύει σήμερα (εκτός από τη σύντομη κριτική της Κατερίνας Σχινα) μια έξοχη βιβλιοκριτική του βιβλίου του Μαικλ Μουρ με τον τίτλο:
«ΗΛΙΘΙΟΙ ΛΕΥΚΟΙ»
που έγραψε ο συνεργάτης μας
ΑΛΕΚΟΣ ΑΝΑΓΝΩΣΤΑΚΗΣ
. Ο Ομπζερβερ το χαρακτήρισε «καυστικό…τα λέει έξω από τα δόντια». Το
BBC
θεώρησε πως έχει εντυπωσιακό σατιρικό πνεύμα, καταπληκτική δημοσιογραφία, καταπληκτική έρευνα… Πως είναι, τέλος, ένα αριστούργημα. Μιλάμε για «το βιβλίο της χρονιάς» στη Μεγάλη Βρετανία, το μπεστ σελερ στις ΗΠΑ, το Ηλίθιοι Λευκοί… και άλλες
θλιβερές δικαιολογίες για την κατάσταση της Αμερικής του Μαικλ Μουρ, ο όποιος πρόσφατα έλαβε το Όσκαρ καλύτερου ντοκιμαντέρ. Ο ελληνικός τύπος το αντιμετώπισε σαν ένα ιλιγγιώδες αμερικανικό μπεστ σελερ που αποτυπώνει την αγωνία ενός έθνους μπροστά στη μοίρα του. Ένα έργο με καταλυτική σάτιρα… μια ιλαρή καταγγελία της προεδρίας Μπους και των επιπτώσεων της. Και εδώ που τα λέμε, δεν είναι και
λίγο από την αρχή του βιβλίου ο συγγραφέας να σημειώνει πικρόχολα πως ζει σε μια χώρα που κάθε άνδρας, γυναίκα και παιδί κοιτάζει την πάρτη του. Να σημειώνει με το δικό του ύφος τις πρωτιές των ΗΠΑ. Μιας χώρας που είναι πρώτη στη μη υπογραφή διεθνών συνθηκών για τα ανθρώπινα δικαιώματα.
Πρώτη στον αριθμό καταγραμμένων εκτελέσεων ανήλικων εγκληματιών. Στον αριθμό των καταγραμμένων βιασμών. Πρώτη ως προς την πιθανότητα να αυτοκτονήσουν ΄η να σκοτωθούν από πυροβόλα όπλα παιδιά κάτω των δεκαπέντε χρόνων. Στον κατάλογο των χωρών με το μικρότερο αριθμό κομμάτων στη Βουλή
και στην αποχή στις εκλογές. Πρώτη σε δισεκατομμυριούχους μα και σε εναπόθεση επικίνδυνων αποβλήτων για τη φύση και τον άνθρωπο. Στις στρατιωτικές δαπάνες και στους θανάτους από πυροβόλα όπλα. Πρώτη στην κατά κεφαλή κατανάλωση ενέργειας μα και στην εκπομπή διοξειδίου του άνθρακα. Ο Μαικλ Μουρ καταγράφει τις κοινωνικές ανισότητες, τα φαινόμενα αποξένωσης και αλλοτρίωσης, της κρατικής βίας μα και της τυφλής βίας που σουλατσάρει στους δρόμους των μεγαλουπόλεων κραυγάζοντας πως δεν μπορεί, κάποιος άλλος τρόπος ζωής θα υπάρχει… Καταγράφει θαρραλέα,
με οξυδέρκεια και ακρίβεια, την αμερικανική πραγματικότητα, αδυνατεί να την ερμηνεύσει ΄η την ερμηνεύει επιδερμικά και συνεπακόλουθα οι εναλλακτικές λύσεις που προτείνει ανήκουν στην καλύτερη των περιπτώσεων στη σφαίρα των ψευδαισθήσεων. Αδυνατώντας να σπάσει το κέλυφος της
κοινωνίας της αγοράς, αναζητεί για παράδειγμα ένα νέο, πραγματικό δημοκρατικό κόμμα που θα αλλάξει την πολιτική και κοινωνική κατάσταση στις ΗΠΑ. Είναι όμως οι «λύσεις και δράσεις» που προτείνει ο Μαικλ Μουρ εναλλακτικές προτάσεις διεξόδου από τη σημερινή πραγματικότητα, ΄η προτάσεις
αυτοειρωνειας, αυτοσαρκασμού; Κρυφοειρωνευεται, κρυφοσαρκαζει τις προτεινόμενες από τον ίδιο λύσεις και επομένως τον ίδιο τον εαυτό του και τους φορείς ανάλογων αντιλήψεων ΄η όντως τις πιστεύει; Φαίνεται πως ισχύει το δεύτερο, χωρίς να σβήνει η αμφιβολία γι΄
αυτό. Ο Μαικλ Μουρ κριτικάρει το πολιτικό σύστημα της χώρας του. Μπορείς να διαλέξεις σημειώνει ανάμεσα σε δυο πολιτικά κόμματα που λένε τα ίδια πράγματα, ψηφίζουν τα ίδια πράγματα και έχουν τους ίδιους ακριβώς πλούσιους χορηγούς. Δεν υπάρχει πια καμία διαφορά, όλα είναι ίδια,
είναι ίδια, είναι ίδια…τονίζει. Σ΄
ένα έθνος 200 εκατομμυρίων ψηφοφόρων, εξαιτίας κυρίως της αδιαφορίας – αποχής, τα 145 εκατομμύρια δεν έχουν ψηφίσει το σημερινό ΠΗΠΑ, όπως ονομάζει τον Πρόεδρο Ηνωμένων Πολιτειών Αμερικής. Και η αιτία; Εμείς…οι Ηλίθιοι Λευκοί, επισημαίνει, πράγμα που στη συνέχεια επιχειρεί να τεκμηριώσει. Και γι΄
αυτό, ως πρώτο παράδειγμα παρουσιάζει τον ίδιο τον ΠΗΠΑ Μπους, οποίος κληρονόμησε το ισχνό πολιτικό μυαλό από τον πατέρα του, το οποίο μάλιστα…μοίρασαν στα δυο με τον αδελφό του. Ως λύση θεωρεί…τη συγχώνευση των δυο κομμάτων σε ένα και για το σκοπό αυτό, με χαρακτηριστικό σκωπτικό ύφος, προτείνει και συγκεκριμένα πρακτικά βήματα ώστε να υπάρξει χώρος για την ανάδυση δεύτερου, τρίτου ΄η και τέταρτου κόμματος που θα εκφράζουν την τεραστία
πλειοψηφία των αμερικανών εργαζομένων. Πολύ περισσότερο μάλιστα που όλοι οι υπουργοί της σημερινής κυβέρνησης είναι πρόεδροι ΄η βασικοί σύμβουλοι ισχυρών οικονομικών μονάδων, τις όποιες κατονομάζει μαζί με τους αντίστοιχους κυβερνητικούς υπεύθυνους, τους οποίους λέει επίσης με το
όνομα τους και αναλυτικά σ΄
ένα κρεσέντο δώδεκα σελίδων. Ο Μαικλ Μουρ καταπιάνεται με το ζήτημα της τρομοκρατίας κυρίως από τη σκοπιά χρησιμοποίησης της επίθεσης της 11ης Σεπτέμβρη από την κυβέρνηση των συντηρητικών ως δικαιολογία για να αρχίσει αυτή να κουρελιάζει το ίδιο το σύνταγμα των ΗΠΑ, να εξαλείφει τις πολιτικές
ελευθερίες. Ο Ηγέτης χρειαζόταν ένα μόνιμο πόλεμο. Έπρεπε να έχει τους πολίτες σε καθεστώς διαρκούς φόβου, ώστε να του δώσουν την εξουσία που επιθυμούσε. Φυσικά, ο μοναδικός τρόπος που θα μπορούσε να συμβεί αυτό, ισχυρίζεται ο συγγραφέας, θα ήταν να πιστέψουν πως ο εχθρός βρίσκεται παντού,
ότι θα κινδύνευαν ανά πάσα στιγμή ακόμη και να πεθάνουν. Σημειώνει επίσης τις ειδικές οικονομικές και άλλες σχέσεις που είχε η οικογένεια Λαντεν με τον πατέρα και τους υιούς Μπους. Τα ειδικά μέτρα ασφάλειας που πήρε η κυβέρνηση για όλη την οικογένεια Λαντεν μετά την 11η Σεπτέμβρη,
επιτρέποντας έτσι στον αναγνώστη να σκεφτεί πως η όλη υπόθεση ήταν στημένη… Ασχολείται με το οξύ κοινωνικό πρόβλημα του ρατσισμού, αναρωτωμενος για ποσό καιρό ακόμη θα πρέπει να ζουν οι άνθρωποι στις ΗΠΑ με την κληρονομιά της δουλειάς, επισημαίνοντας, επίσης, πως από τους Αφροαμερικανους; Αφαιρέθηκε η γλώσσα, η κουλτούρα, ο πολιτισμός τους. Η
φτώχεια τους θεσμοθετήθηκε. Η φυλετικά διαχωρισμένη Αμερική που γνωρίζουμε δεν θα είχε υπάρξει Ποτε χωρίς τα εκατομμύρια των σκλάβων που την έχτισαν και χωρίς τα εκατομμύρια των απογόνων τους που κάνουν στις μέρες μας την ίδια βρόμικη δουλειά για τους λευκούς. Υπενθυμίζει πως τα
ποσοστά ανεργίας των μαύρων είναι περίπου διπλάσια από των λευκών. Πως το 20% των μαύρων παιδιών δεν πηγαίνουν σχολείο σε σχέση με το 9% των λευκών. Πως οι λευκοί έχουν διπλό μισθό, τις καλύτερες δουλειές. Κοιτάξτε όμως πίσω και θα δείτε τους μαύρους αναλογικά να βρίσκονται εκεί που ήταν
πάντα, να μαζεύουν τα σκουπίδια μας, να μας σερβίρουν, να μας εξυπηρετούν… Τους μαύρους. Γιατί υπάρχουν και οι εκπορνευθεντες μπάρμπα-Θωμάδες, αυτοί που οι λευκοί κατάφεραν να τους κάνουν να συμπεριφέρονται σαν λευκοί. Στις οδηγίες επιβίωσης για μαύρους μπορεί να τους ωθεί να αγοράσουν μια λευκή κούκλα, να τη βάλουν στη θέση του συνοδηγού ώστε να οδηγούν με ασφάλεια, αφού έτσι θα τους περάσουν για οδηγούς, μπορεί να τους συμβουλεύει να ψωνίζουν…γυμνοί ώστε να αποφεύγουν τους
εξευτελιστικούς ελέγχους, όμως, η προτροπή του να μείνουν στη χώρα τους για να δημιουργήσουν τους όρους ώστε να αναπνέουν ελευθέρα, αξίζει. Πολύ περισσότερο γιατί τους θυμίζει απλώς πως ο νόστος επιστροφής στην Αφρική, ο πηγαιμός τους εκεί που θα΄
ναι μάλιστα και πλειοψηφία συνεπάγεται τα ίδια ΄η και πιο οξυμένα προβλήματα. Αφού στην υποσαχαρια περιοχή το προσδόκιμο ζωής είναι 57 χρόνια και στη Μοζαμβίκη ως τα…βαθιά γεράματα των 38 χρόνων. Οι ατέλειωτες ξηρασίες, οι λοιμώξεις, οι συγκρούσεις, οι κακοποιήσεις, η ενδημική
ατιμωρησία θέτουν το ίδιο πρόβλημα υπό λύση με άλλη ένταση, έκταση και βάθος. Στις ΗΠΑ λοιπόν, για να αλλάξουν και από τις ΗΠΑ να βοηθήσουν να αλλάξει και η πρώτη πατρίδα… Ο Μαικλ Μουρ, μ΄
ένα πικρόχολο χιούμορ, περιγράφει το οικολογικό πρόβλημα της εποχής («ωραίος πλανήτης, δεν μένει κάνεις εδώ;»), τις σχέσεις των δυο φύλων, το θέμα της θανατικής καταδίκης και της κρατικής αυθαιρεσίας, τη μετάλλαξη των Δημοκρατικών. Και σαρκάζοντας, λέει σε κάποιο σημείο πως ο χρόνος
εξαιτίας των συσσωρευμένων προβλημάτων είναι πολύτιμος. Γι΄
αυτό…σκύψτε ταπεινά και προσευχηθείτε: «Μεγαλοδύναμε (Θεέ, Ιεχωβα, Βούδα, Μπομπ, Κανένα) σε εκλιπαρούμε ω φιλεύσπλαχνε, πρόσφερε λίγη παρηγοριά σε όσους υποφέρουν σήμερα για οποίο λόγο Εσύ και η Παγκόσμια Τράπεζα θεωρήσατε αναγκαίο. Αντιλαμβανόμαστε, ω ουράνιε
Πατέρα, ότι δεν γίνεται να θεραπεύσεις αμέσως όλους τους αρρώστους – αυτό θα άδειαζε σίγουρα όλα τα νοσοκομεία που οι καλές καλόγριες έχουν ιδρύσει στο όνομα Σου. Και αποδεχόμαστε ότι εσύ, Παναγιότατε, δεν γίνεται να εξαφανίσεις όλο το κακό από τον κόσμο γιατί τότε θα
΄μενες άνεργος. Γι΄
αυτό Μεγαλοδύναμε, σου ζητάμε…», Και παραθέτει αιτήματα ενός φανταστικού προσευχόμενου χλευάζοντας ταυτόχρονα την αδράνεια και την παθητικότητα όσων μεταθέτουν στο επέκεινα τη λύτρωση. «…Η «επιβίωση» είναι για τους άχρηστους και τους διαγωνιζόμενους στα τηλεπαιχνίδια που βρίσκονται αβοήθητοι μέσα στη ζούγκλα ΄η σε ένα ερημονήσι. Εσείς δεν είστε αβοήθητοι. Το μαγαζί σας ανήκει… Αξίζετε κάτι καλύτερο»,
καταλήγει ο Μαικλ Μουρ απευθυνόμενος στους συμπατριώτες του. Αυτό το καλύτερο φαίνεται όμως πως είναι θέμα άλλου βιβλίου, άλλου συγγραφέα, ίσως το γέννημα από τη συλλογική δράση λευκών και μαύρων εργαζομένων και διανοουμένων, που θα τα θέλουν όλα… 25/08/2003 |
|
|
