Ο Μεγάλος Ανατολικός

Βιβλίο

Αρχείο

Κεντρική Σελίδα

Στείλε άρθρο

FORUM

Ελάτε να τα πούμε

Έχουν περάσει σχεδόν τριάντα χρόνια από τότε που το ελληνικό αναγνωστικό κοινό γνώρισε δύο πολιτικές βιογραφίες του Στάλιν. Η πρώτη [1971] ήταν του Ισαάκ Ντόϋτσερ από τις εκδόσεις ΧΡΗΣΜΟΣ .Η δεύτερη ήταν του Λέον Τρότσκι [1972] από τις εκδόσεις ΔΩΔΩΝΗ . Το έργο βεβαίως του Τρότσκι για τον Στάλιν δεν ήταν ολοκληρωμένο από τον ίδιο μιας και ο δεύτερος είχε πληρώσει το 1939 τριακόσιες χιλιάδες δολάρια στους πράκτορές του για να δολοφονήσουν τον μοναδικό ουσιαστικό αντίπαλό του. Στο μεσοδιάστημα, πέρα από τα βιβλία του Λέον Τρότσκι που εκδόθηκαν στα ελληνικά και διάφορα σκόρπια δημοσιεύματα σε εφημερίδες και περιοδικά, τα βιβλία του Άρθουρ Καίσλερ, [Ο κομισάριος και ο γιόγκι κλπ], του Ανατόλι Ριμπακόφ [Τα παιδιά του Αρμπάτ] αλλά και του Ντμίτρι Βολγκογκόνοφ [Θρίαμβος και Τραγωδία] ήταν τα πιο γνωστά στις μάζες .Ωστόσο το βιβλίο του Λέον Τρότσκι «Τα εγκλήματα του Στάλιν» ήταν μάλλον η πολιτική βάση των βιογράφων του Στάλιν γιατί πέρα από κάθε αμφιβολία παραμένει αξεπέραστο . Toν προηγούμενο μήνα, τον πολεμικό και αντιπολεμικό μήνα Μάρτιο λοιπόν κυκλοφόρησε από τον ΟΔΥΣΣΕΑ και το βιβλίο του Γάλλου ιστορικού Ζαν Ζακ Μαρί για το Στάλιν. Η μετάφραση είναι της Ελένης Αστερίου που συμβάλει τα μέγιστα στην ανάγνωση αυτού του βιβλίου. Πρόκειται πραγματικά για ένα μνημειώδες έργο 925 σελίδων. Το ΠΟΛΙΤΙΚΟ ΚΑΦΕΝΕΙΟ δημοσιεύει σήμερα μία παρουσίαση του βιβλίου αυτού από το συνεργάτη μας Δημήτρη Ι. Κατσαγάνη.

Στα πενήντα χρόνια από το θάνατο του «πατερούλη των λαών» βγήκαν στο φως διάφορα δημοσιεύματα για τον Στάλιν. Το ΚΚΕ και ο ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗΣ σε ένθετό του δεν δίστασαν να παραθέσουν και τον Αμερικανό πρέσβη στη Μόσχα εκείνη την εποχή, των μεγάλων δικών, για να δείξουν πόσο καλός και δίκαιος ήταν ο Στάλιν μα προ παντός πόσο αναγκαίος και λατρευτός είναι ακόμα γι αυτούς. Στο ΒΗΜΑ της Κυριακής 2 Μαρτίου είδαμε δημοσιευμένο το επιτάφιο εγκώμιο του Γιάννη Ρίτσου όπου έβλεπε τον Στάλιν «παρόντα στο παγκόσμιο πόστο του» για να παρηγορήσει ο ποιητής τη γιαγιά μιας και «όταν σβήνει η φωτιά σου κάτω από το τσουκάλι σου είναι ο Στάλιν που σκύβει και φυσάει τη φωτιά σου ν ανάψει» κλπ., κλπ. Από κοντά και ο Τάσος Λειβαδίτης τον έβλεπε πως «είναι το μεγάλο αγκωνάρι που ακουμπάει ο κόσμος». Ο δε μέγας Ζαχαριάδης πληροφορούσε τα παιδιά στο περιοδικό «Αετόπουλα» ότι ο μέγας τιμονιέρης : «και στο μικρό ο Στάλιν είναι Μεγάλος».

Σ' αυτό τον πολεμικό και αντιπολεμικό μήνα Μάρτιο λοιπόν κυκλοφόρησε από τον ΟΔΥΣΣΕΑ και το βιβλίο του Γάλλου ιστορικού Ζαν Ζακ Μαρί για το Στάλιν. Η μετάφραση είναι της Ελένης Αστερίου που συμβάλει τα μέγιστα στην ανάγνωση αυτού του βιβλίου. Πρόκειται πραγματικά για ένα μνημειώδες έργο 925 σελίδων. Όπως μας πληροφορεί ο συγγραφέας στον πρόλογό του, για σαράντα ολόκληρα χρόνια μελετούσε τη ζωή του Στάλιν και του σταλινισμού πριν φτάσει στη μορφή που έδωσε στο βιβλίο. Σημαντικό ρόλο έπαιξε αυτό που προφήτευσε ο Τρότσκι πριν πολλά χρόνια ότι δηλαδή η Ιστορία θα ανοίξει τα συρτάρια της για τον Στάλιν και ο κόσμος θα μάθει.

Η πανουργία της ιστορίας όμως είναι ότι τα συγκεκριμένα συρτάρια ανοίχτηκαν από τα παιδιά του Στάλιν. Από τον Χρουτσόφ μέχρι τον Πούτιν οι ίδιοι οι σταλινικοί εκόντες άκοντες αυτοπαρουσιάζονται κρατώντας ενίοτε ένα ψωριασμένο φύλλο συκής. Ο Μαρί παρακολουθεί το Στάλιν από το 1878 που γεννήθηκε στο Γκόρι της Γεωργίας μέχρι το θάνατό του Μάρτη του 1953 στη ντάτσα Κόυντσεβο στα περίχωρα της Μόσχας όπου οι της στενής του κλίκας τον έβλεπαν να ψυχορραγεί και δεν κουνούσαν το δαχτυλάκι τους.

Μπορεί κάποιοι να ισχυρίζονται ότι τον δηλητηρίασαν, πράγμα όχι εντελώς απίθανο, αλλά όποιος μελετήσει το βιβλίο θα νιώσει μάλλον πως αυτή ήταν η φυσική εξέλιξη τόσο του ίδιου του Στάλιν όσο και των συνεργατών του. Ήταν το πρώτο πέσιμο της σκηνής της πρώτης πράξης του έργου όπου οι συμπρωταγωνιστές είχαν ξεχάσει τα λόγια τους μιας και ο μέγας υποβολέας είχε πάθει εγκεφαλικό και ουρούσε άθελά του στις χαραμάδες του δαπέδου. Ο Στάλιν ήταν ο επιπλέον εαυτός τους και ταυτόχρονα ο δείκτης των εγκλημάτων τους σε όλα τα πεδία.

Το βιβλίο χωρίζεται σε τριάντα έξη κεφάλαια. Ο γιος του τσαγκάρη που έγινε μπολσεβίκος πέρασε από τα δεύτερα και τα τρίτα της Οκτωβριανής Επανάστασης για να γίνει ο εργολάβος της παραμόρφωσής της και εν τέλει της ήττας της βοηθούμενος βέβαια από τις διεθνείς ιστορικές συνθήκες.

Ο Ζαν Ζάκ Μαρί από τις πρώτες γραμμές της βιογραφίας του Στάλιν δίνει έμφαση στο πολιτικό περιβάλλον τόσο στην ίδια τη Ρωσία όσο και στον υπόλοιπο κόσμο πράγμα που δίνει κύρος στην εργασία του. Έτσι από τις σελίδες του παρελαύνουν όλα τα σημαντικά ιστορικά γεγονότα του περασμένου αιώνα και οι πιο γνωστοί ηγέτες των μεγάλων κρατών που ασκούσαν την πολιτική εξουσία. Φυσικά δε λείπουν και μια σειρά άνθρωποι της τέχνης της λογοτεχνίας σαν τον Αραγκόν και τον Ελυάρ που συναγωνίζονται το Ρίτσο. Δε λείπει βέβαια ο Λυσένκο αλλά και ο γενναίος Πιότρ Καπίτσα που έκανε την ατομική βόμβα για λογαριασμό της ΕΕΣΔ σχεδόν ταυτόχρονα με την αμερικάνικη. Κάθε γεγονός και κάθε στροφή της προεπαναστατικής και μετεπαναστατικής Ρωσίας και ΕΕΣΔ συνδέεται με τις εξελίξεις στο διεθνές πεδίο της ταξικής πάλης.

Παρ' όλα αυτά όμως αυτή η σωστή θεμελίωση του βιβλίου αλλά και όλων των άλλων εκδηλώσεων της ζωής μας δε φαίνεται να ίσχυε για τον Στάλιν ο οποίος έγινε αυτό που έγινε μένοντας πιστός στην εθνική θεώρηση μισώντας τους άλλους μπολσεβίκους ηγέτες που είχαν ευρωπαϊκή κουλτούρα. Διαβάζοντας κανείς τα του Στάλιν νιώθει ξανά και ξανά σοκ και δέος για να χρησιμοποιήσουμε τη φράση του αμερικάνικου συρμού των ημερών μας. Ειδικότερα όσοι από τους αναγνώστες τυχαίνει να γνωρίζουν για τα ιστορικά πρόσωπα εκείνης της εποχής αισθάνονται σοκ για τις πράξεις τους και τις παραλείψεις τους. Αυτό δε σημαίνει ότι δεν αναγνωρίζεται η γιγαντιαία τανάλια του σταλινικού μηχανισμού αλλά δεν μπορεί κανείς εύκολα να καταλάβει με ακρίβεια την πολιτική τους μετάλλαξη. Ο Στάλιν συγκέντρωσε στο πρόσωπό του και ενέπνευσε τους συνεργάτες του ό,τι σκοτεινό και αντιδραστικό εξέβρασε η ρώσικη ιστορία τη στιγμή που η εργατική τάξη για πρώτη φορά στην Ιστορία εγκαινίαζε την απελευθέρωσή της. Ο Σταλινισμός ενεργοποίησε και χρησιμοποίησε φυσικά όχι μόνο τους μενσεβίκους και μοναρχικούς αλλά και κάθε είδος πολιτικού λιμοκοντόρου αρκεί μόνο να μισούσε την επανάσταση.

Η ιμπεριαλιστική περικύκλωση και η ανέχεια στο πρώτο εργατικό κράτος οδήγησε τις ηττημένες τάξεις στις πιο εκλεπτυσμένες αντεπαναστατικές μεθόδους που είχαν μεγαλύτερη ισχύ και ιστορική βαρύτητα όταν οι εκτελεστές τους ήταν κάποιοι από κείνους που πριν είχαν ηγηθεί της επανάστασης. Αυτό είχε μεγαλύτερη αξία μέχρι το 1941 με το τέλος των μεγάλων δικών της Μόσχας και την έναρξη του πολέμου. Στη συνέχεια οι επίγονοι του Στάλιν ήταν μεν οι αριστούχοι μαθητές του αλλά είχαν χάσει την ζωντανή επαφή με τους πραγματικούς επαναστάτες του 1917 μιας και τους είχε λυγίσει, τσακίσει, εξευτελίσει, εκτοπίσει, δολοφονήσει ο Στάλιν με προσωπικές διαταγές και με την μπότα της Γκεπεού.

Ευφυώς ο Μαρί συσχετίζει το Θερμιδόρ, όπως ονόμασε δηλαδή ο Τρότσκι την περίοδο των σταλινικών εγκλημάτων, γράφοντας πως η επόμενη περίοδος ήταν το 1 της νομενκλατούρας. Βέβαια ο στρατάρχης Στάλιν στον πόλεμο τα είχε «παίξει» αφού μέχρι τελευταίας στιγμής εκτελούσε στρατηγούς και κατασκόπους που του μηνούσαν για την επίθεση του Χίτλερ τον οποίον είχε εμπιστευθεί τόσο με συμφωνίες όσο και με υποταγή του ΚΚ Γερμανίας στις ανάγκες του. Το τέλος του πολέμου ήταν η αφετηρία νέων διώξεων στην ΕΣΣΔ αλλά κυρίως στο διεθνές κομμουνιστικό κίνημα. Ήθελε να δώσει εχέγγυα και στους νέους φίλους του στο ιμπεριαλιστικό στερέωμα. και γι αυτό δεν άφησε κανέναν με το κεφάλι του στους ώμους εκτός του Τίτο που του ξέφυγε.

Δεν είναι δυνατόν να αναφερθεί κανένας σε επί μέρους κεφάλαια-θέματα του βιβλίου του Ζαν Ζακ Μαρί. Αναμφίβολα θα βρεθεί σε μεγάλη δυσκολία επιλογής και οπωσδήποτε θα αδικήσει το όλον. Παρά τις 925 σελίδες της η βιογραφία του Στάλιν όπως έγινε από τον συγγραφέα μας διαβάζεται μο-νο-ρού-φι..

Οι αναγνώστες της ΝΠ αλλά και ολόκληρη η εργατική τάξη θα ήταν καλό να προμηθευτούν αυτό το βιβλίο , παρά την εκ των πραγμάτων τσουχτερή τιμή του. Δεν είναι μόνο ένα γλαφυρό ανάγνωσμα που παρουσιάζει με πιστότητα μιαν εποχή νικών και ηττών της επανάστασης και επιβεβαιώνει τις αναλύσεις του Λέον Τρότσκι και γκρεμίζει με μια τεράστια βιβλιογραφία τα σταλινικά ψέματα αλλά είναι ένα βιβλίο εκπαίδευσης των μαζών και μια υψηλού επιπέδου πολιτική πραγματεία της κεντρικής πολιτικής σκηνής, θα λέγαμε, από το 1878 μέχρι το 1953 που πέθανε ο Στάλιν. Ας ευχηθούμε πως οι εκδοτικοί μας οίκοι θα εκδώσουν και άλλα τέτοια βιβλία. Η πλήρης εξάλειψη όμως του σταλινισμού και των παραφυάδων αυτού είναι καθήκον και υποχρέωση του ίδιου του παγκόσμιου επαναστατικού κινήματος.

Η προσεκτική μελέτη του βιβλίου του Ζάν Ζάκ Μαρί σε κάνει να εκχυλίζεις από αυτή την επιθυμία και την απόφαση. Αυτή η απόφαση είναι η οφειλομένη τιμή σε όλα τα θύματα της σταλινικής θηριωδίας.

 21/04/2003

Δωρεάν ανταποδοτική διαφήμιση (επικοινωνήστε με τον webmaster)