ΤΟ ΦΘΙΝΟΠΩΡΟ ΣΤΟ ΒΕΡΟΛΙΝΟ

ΔΗΜΗΤΡΗΣ Ι. ΚΑΤΣΑΓΑΝΗΣ

Η αλλαγή των μετεωρολογικών φαινομένων με την μεγέθυνση όρων του θερμοκηπίου, όπως λένε οι επιστήμονες, έχει τροποποιήσει και τις συμπεριφορές των δένδρων. Στο γερμανικό βορρά το φθινόπωρο δεν έχει πάρει τα φύλλα των φιλυρών που ομορφαίνουν τους δρόμους της πιο λειτουργικής πρωτεύουσας της Ευρώπης.

   Ποιος να ξέρει αν τον Οκτώβρη του 1806 που ο Ναπολέον έμπαινε θριαμβευτικά στο Βερολίνο έβρεχε ή κρατούσε. Οι επίγονοί του, όμως, ύστερα από εκατόν σαράντα χρόνια, μετά την ήττα του ναζισμού, με γαλλικό τακτ έχτισαν ένα πολιτιστικό κέντρο μπροστά στο Ράϊχσταγκ. Ο καγκελάριος καθημερινά θα βλέπει το σχήμα του ναπολέοντειου καπέλου στο σκέπαστρο αυτού του κέντρου μιας και ο αρχιτέκτων θεώρησε πως έτσι έπρεπε να κάνει. Στο Βερολίνο τα δαιμόνια της ιστορίας έχουν αφήσει τα έργα τους. Ίσως στους Βερολινέζους να φαίνονται σαν εξογκωμένες κρεατοελιές. Ο Αδόλφος εξ άλλου ήθελε να το καταστρέψει ολοκληρωτικά και να χτίσει ένα από-ιστορικοποιημένο. Οι «Σύμμαχοι» του έκαναν το χατίρι σε μεγάλο ποσοστό. Τα νέα χτίρια που κατασκευάστηκαν από τους Γερμανούς καπιταλιστές, ηθελημένα ή αθέλητα, δεν μπορούν να αποφύγουν την εκ των ερειπίων μνήμη. Θαμπό γυαλί - συνεχόμενη αρμολόγηση βομβαρδισμένου τοίχου, δέκα πέντε χρόνια από το γκρέμισμα του Τείχους των Γερμανιών.   

   Στην Ποτσντάμερ Πλάτζ που κατασκευάστηκαν πανύψηλα γυάλινα κτίρια, στη θέση της προπολεμικής κοσμοπολίτικης πλατείας, αλλά και του Τείχους, κρατήσανε την πρόσοψη και την είσοδο πολυτελούς ξενοδοχείου αυτό που απόμεινε δηλαδή από τις βόμβες. Το σκεπάσανε με σκληρή ζελατίνη. Όπως περίπου το βυζαντινό εκκλησάκι που κείται στα σκέλη του ελληνικού υπουργείου Παιδείας. Στα μάτια, όμως του επισκέπτη γκρεμίζει τους πύργους, γιατί θυμίζει άμεσα το τι πραγματικά συμβαίνει με τη Γερμανία.

   Η μεγάλη αυτή χώρα, «ανάδελφη» μεταξύ Σλάβων και Αγγλοσαξώνων, αλλά και των Γαλλικών πετεινών, εξακολουθεί να παραμένει το αίνιγμα της Ευρώπης. Η συντριβή της επανάστασης των χωρικών, η έλλειψη αποικιών και η εκ των άνω βίαιη ενοποίησή της από τον «σιδηρούν καγκελάριο» Μπίσμαρκ και οι μετέπειτα ήττες των επαναστάσεων 1919-1923  δημιούργησαν μέγιστο ιστορικό βάρος της μη νικηφόρας επανάστασης που χαράχτηκε με το Άουσβιτς. Η γνωστή φράση του Αντόρνο για την ποίηση μετά το Άουσβιτς έχει βάση. Κορυφαίοι Γερμανοί επιστήμονες, διανοούμενοι, άνθρωποι της τέχνης διώχτηκαν από τον ναζισμό. Η μεταπολεμική γερμανική ηγεσία τους αφιερώνει πλατείες για εξιλέωση ή για εξορκισμό. Αυτοί που γύρισαν και εγκαταστάθηκαν στην DDR -δημιούργημα του Κόκκινου Στρατού και των Γερμανών αντιφασιστών- τιμώντας την επαναστατική κουλτούρα της χώρας τους, όπως ο Μπρεχτ, η Άννα Ζέγκερς, ο Βάϊλ, ο Μύλλερ, αντιμετώπισαν το σταλινικό στραγγαλισμό με αποτέλεσμα να μην συνεχιστεί η προπολεμική σχέση των μαζών μ’ αυτή την λαμπρή διανόηση.

   Ο σύγχρονος Γερμανός διανοούμενος και η εργατική τάξη πρέπει να απαντήσει στο μέγα ερώτημα του β΄ παγκοσμίου πολέμου, γιατί μέχρι τώρα δεν έγινε αυτό. Η πτώση του Χίτλερ δεν συνοδεύτηκε από επαναστατική έκρηξη όπως σε άλλες χώρες. Το «σοσιαλιστικό» SPD  βαρύνεται  ιστορικά με τη δολοφονία των Λούξεμπουργκ - Λήμπκνεχτ και το δεξιό CDU έχει στους κόλπους του τις μερίδες και τα κατάλοιπα του Χίτλερ κι ας μη ξεχνάμε το σταλινικό μετα -χονεκερικό κόμμα του Γκίζι που έτσι κι αλλιώς δεν μπορεί να αποτελέσει την επιλογή των Γερμανών εργατών. Η  ζωή της πρωτεύουσας αντανακλά τον ιστορικό της γρίφο. Η Γερμανία δεν μπορεί «αποχωριστεί ήσυχα το παρελθόν της», για θυμίσουμε τη φράση του Κ. Μάρξ, χωρίς την προλεταριακή επανάσταση που την χρωστάει προ πολλού στην ευρωπαϊκή και παγκόσμια εργατική τάξη.  

   Πρόσφατα άνοιξε η έκθεση της συλλογής Φλίκ, η οποία συνοδεύτηκε από καταστροφή ενός εκθέματος από Βερολινέζους «αγανακτισμένους πολίτες» επειδή ο πατέρας - συλλέκτης ήταν χιτλερικός. Η έκθεση -δύο χιλιάδες έργα- θυμίζει στίχους του βερολινέζου ποιητή Γκόττφρηντ Μπέν: «Γρήγορα κι όμορφα ήρθε ο θάνατός τους. / Τα έριξαν όλα στο νερό. / Άχ πως πιπίζαν τα μικρά μουσούδια.». Το Εβραϊκό μουσείο με στοιχεία από τη μακραίωνη ζωή των Εβραίων στη χώρα, σ’ ένα κτίριο δαιδαλώδες, αντανακλά κι αυτό το επικίνδυνο παιγνίδι της υπερ - ιστορικής συγγνώμης της «Γερμανίας» προς τα θύματα των Ναζί. Οι σχεδιαστές των εκθεμάτων όντας αναπόσπαστο μέρος, κατά πλειοψηφίαν τουλάχιστον, των καπιταλιστικών μηχανισμών δεν είναι δυνατόν να «μιλήσουν» με την πραγματική ιστορία που γεννά Ολοκαυτώματα και δείχνουν να καταλήγουν στο να ζητούν την ανούσια μετάνοια και επανασύνδεση με τις Γερμανικές μάζες. Στο σταθμό Βιττεμπέργκερ γράφουν ότι από κει μετέφεραν τους Βερολινέζους Εβραίους στα στρατόπεδα, αλλά ταυτόχρονα τον αναπαλαιώνουν να γίνει όπως τότε ακριβώς. Η επικαιροποίηση της άλυτης ιστορικής αντίφασης έχει σηματοδοτηθεί. Μόνο ένας γενναίος Ισραηλινός πιο πέρα από το σταθμό που διαφημίζει με σημαίες κλπ. ανατολίτικα, τα γνήσια ισραηλινά προϊόντα του, είναι αποδοτικότερη ενέργεια – κοντραμπάντο μνήμης, που έγραφε και ο Ζ. Ασσούν, της Νοεμβριανής Νύχτας των Κρυστάλλων. 

   Στις τηλεοράσεις δυο πράγματα κυριαρχούν πέρα των ριάλιτυς. Ναζιστικά ντοκουμέντα εξ ου και η κοσμοσυρροή στην ταινία για τις τελευταίες μέρες του Χίτλερ, καθώς και ο πόλεμος στην ανατολική του εκδοχή. Το Βερολίνο παραμένει η μέση της ιστορικής κλεψύδρας μοιρασμένης με τη Μόσχα. Η «ατμομηχανή» της ΕΕ,  κατά πως λένε τη Γερμανία, μάλλον είναι η συνέχεια της χιτλερικής μηχανής που ξεκίνησε με κύριο σκοπό να απαντήσει στο μπολσεβικισμό για λογαριασμό του καπιταλισμού, αλλά οι «αδελφοί» ιμπεριαλιστές δεν «πιάνονται φίλοι» και μέσα στα πλαίσια των ενδοσκυλικών τους διαφορών έκαμαν ό,τι έκαμαν. Το βόρειο «ανατολικό ζήτημα» ας το πούμε έτσι, παραμένει άλυτο για τη Δύση. Η ρώσικη επανάσταση παραμένει κόφτης των κρίκων και είναι σαφές και σήμερα.

   Τις μέρες του Οκτώβρη στη Γερμανία έχει ξεσπάσει μια κρίση, άνευ προηγουμένου, μέσα στο δεξιό CDU, που καραδοκεί να κυβερνήσει, πάνω στο ζήτημα των συντάξεων - κοινωνικού κράτους που πνέει τα λοίσθια. Μια μερίδα θέλει πλήρη αποδόμησή του και άλλη, υποτίθεται, γύρω από τον διάδοχο του ακροδεξιού Στράους, κ. Στρόϊμπερ ανθίσταται. Απ την άλλη μεριά, η κυβέρνηση Σρέντερ απέλασε τον ισλαμιστή [;] Τούρκο Καπλάν, τον επιλεγόμενο «Χαλίφη της Κολωνίας», ικανοποιώντας το «κοινό αίσθημα» και τον αντιτουρκισμό του CDU. Στα μάτια της εργατικής τάξης, οι Τούρκοι μετανάστες, που είναι γύρω στα δέκα εκατομμύρια - δηλαδή αρκετά πάρα πάνω από τους Εβραίους της προπολεμικής περιόδου, και έχουν τα γκέτο τους κι αυτοί, παρουσιάζονται τεχνηέντως ως οι βασικοί αίτιοι φαγής πόρων του κοινωνικού κράτους, λόγω ότι έκαναν πολλά παιδιά και τα πολλαπλασίαζαν με ψεύτικες δηλώσεις. Η γερμανική εργατική τάξη συνεπικουρούμενη  από μη Τούρκους εργάτες - μετανάστες, μέσα στη κρίση, έχει ευήκοον ους σε τέτοιες ερμηνείες. Τι θυμίζει αυτό; Θου Κύριε φυλακή τω στόματί μου, αλλά ο Κύριος δε κάνει τέτοιες δουλειές.

   Ο Κύριος General Motor που εξαγόρασε σε εποχή άλλων αγελάδων την OPEL, αποφάσισε να απολύσει 12.000 εργάτες στο εργοστάσιο του Μπόχουμ. Οι εργάτες κατέβηκαν αμέσως σε απεργία παρά τις συγκινητικές παρακλήσεις συνδικαλιστικής αρχι-γραφειοκρατίας ΙG METAL. Ταυτόχρονα η VW, η μεγαλύτερη αυτοκινητοβιομηχανία της Ευρώπης, παρά τις συμφωνίες με την προδοτική IG METAL και την υποταγή των εργατών σ’ αυτήν στο όνομα εθνικής οικονομίας, απειλεί με απολύσεις με αποτέλεσμα να υπάρχουν νέες κινητοποιήσεις. Ζητάει πάγωμα μισθών για δύο χρόνια θέτοντας σε κίνδυνο 100.000 θέσεις εργασίας στις μονάδες της, αφού ανακοίνωσε ταυτόχρονα πτώση της κερδοφορίας κατά 44% στο εννιάμηνο, παρά το ότι οι πωλήσεις ανέβηκαν κατά 5%.  Η εταιρεία λιανικού εμπορίου KARSTANT με 1700 υποκαταστήματα στη χώρα, ανήγγειλε  κλείσιμο μεγάλου μέρους απ’ αυτά με παράλληλες απολύσεις 70.000 υπαλλήλων της, γιατί το τέλος του κοινωνικού κράτους επιθυμεί λιγότερα καταστήματα για τους Γερμανούς εργαζόμενους αφού δεν έχουν να ψωνίσουν.

   Πηγαίνοντας στην GEMEDGALERIE -Κεντρική Γερμανική Πινακοθήκη, υπέθεσα ότι ένα ομοίωμα κεραμικού αριστουργήματος που θα στόλιζε το βαλκανικό μου «μουσείο», ήταν γερμανικό. Φεύ. Όταν ήρθα και το άνοιξα είδα ότι ήταν κινέζικο. Τότε θυμήθηκα ότι ο Σρέντερ έκανε περιοδεία στη Άπω Ανατολή και αναρωτήθηκα αν πήγε για να προωθήσει τα γερμανικά προϊόντα ή τα κινέζικα; Πάντως τις μέρες εκείνες η  βαρύγδουπη Βασιλική Πορσελανοποιΐα της Γερμανίας έβαζε λουκέτο.

   Τι να τα κάνεις τα νέο - πρωσικού μεγαλείου μέγαρα σαν τον κεντρικό σιδηροδρομικό σταθμό που, όπου να’ ναι τελειώνει, δίπλα στην νέα καγκελαρία, όταν κλείνουν εργοστάσια; Μήπως και ο Αδόλφος δεν έκανε τον Άνχαλτ ή το αεροδρόμιο Τέμπελχοφ για να θαμπώνονται οι ξένοι που θα έφταναν στο Βερολίνο; Όπως  το ESPLANADE στην Ποτσντάμερ Πλάτζ, έτσι κράτησαν και την πρόσοψη του Άνχαλτ και του Τέμπελχοφ. Η Γερμανία ως φοίνικας αναγεννιέται από τις στάχτες; Μύθοι. Η Γερμανία όχι μόνο δεν μπορεί να συνεχίσει την ατμομηχανική της που της απέδωσαν οι κόλακες νονοί, αλλά κοιτάζει προς τευτονικά δάση για «ξυλεία». Η ύφεση που την κατακυριεύει με γρήγορους ρυθμούς στρέφει τα μάτια των εχεφρόνων, ακόμα και μέσα στους μεγαλοαστικούς κύκλους, προς το τελευταίο ίσως αίνιγμα που δεν είναι άλλο από την επαναστατική θερμοκρασία της εργατικής της τάξης που δεν πρέπει να χάνει το κεφάλι της από μελαγχολία.