Πολιτικό καφενείο

Η ΟΛΟΚΛΗΡΩΤΙΚΗ ΜΕΤΑΦΥΣΙΚΗ ΤΗΣ ΠΟΛΥΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΗΣ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΑΣ

Το ΠΟΛΙΤΙΚΟ ΚΑΦΕΝΕΙΟ δημοσιεύει σήμερα ένα άρθρο του φίλου ΓΙΑΝΝΗ ΠΑΠΑΜΙΧΑΗΛ σε μια περίοδο όπου τίποτα δεν είναι σταθερό, όλα αλλάζουν, τα πάντα ρέουν και καταρρέουν στην άβυσσο, για να αναδυθούν ξανά αλλαγμένα. Σε εποχές μεταβατικές, όταν το παλιό πεθαίνει και το νέο δυσκολεύεται να γεννηθεί, όταν κάθε σταθερή αντίληψη κλονίζεται και κάθε βεβαιότητα συμπαρασύρεται μέσα στον γενικευμένο ορυμαγδό της κατάρρευσης, είναι δύσκολο να κρατηθείς μέσα στη διάλυση των πάντων. Πού, πώς βρίσκεται και ποια είναι η αλήθεια σε ένα πολυπολιτισμικό κόσμο τον καιρό που αλλάζει η μοίρα του, όταν όλα όσα ξέραμε παίρνουν το δρόμο της καταστροφής; Με το άρθρο του Γ.Π. διαφωνούμε σε πολλά σημεία αλλά το δημοσιεύουμε γιατί πιστεύουμε, πρώτα στο διάλογο και στην ανταλλαγή απόψεων, και δεύτερο γιατί πιστεύουμε πώς η μόνη διέξοδος είναι η έξοδος από το ίδιο το περιορισμένο έδαφος της τυπικής λογικής (που ανεστραμμένα επιχειρεί ο φίλος Γ.Π.) και η τολμηρή είσοδος μέσα στο ίδιο το μάτι του στροβίλου της Ιστορίας με πυξίδα τη διαλεκτική, τη λογική της κίνησης.

Η ολοκληρωτική μεταφυσική της πολυπολιτισμικής αυτοκρατορίας Πριν συζητήσουμε- και ενδεχομένως διαφωνήσουμε για την «αντιδραστική» ή την «προοδευτική» φύση της πολυπολιτισμικότητας των σύγχρονων κοινωνιών και του ανάλογου χαρακτήρα των εθνιστικών ή αντι-εθνιστικών ιδεολογιών, ας περιγράψουμε πρώτα, όσο πιο ουδέτερα και αντικειμενικά γίνεται, το ίδιο το φαινόμενο και τις διαδικασίες εμφάνισης των αντίστοιχων ιδεολογικών σχημάτων ερμηνείας του σύγχρονου κόσμου. Ας θέσουμε μερικά ερωτήματα μαζί με κάποιες πιθανές πίστες απαντήσεων και προβληματισμού: 1) Πως είναι ποτέ δυνατόν η ιδέα της ανοχής στην ετερότητα και η καλλιέργεια του δικαιώματος στη διαφορά, να καταλήξει στην αδιάφορη ισοπέδωση κάθε διαφοράς και στον απόλυτο ολοκληρωτισμό; Απάντηση (υπόθεση προς διερεύνηση): Αρθρώνοντας ένα λόγο πειστικό και εύπεπτο από άποψης δημοκρατικών δικαιωμάτων, που να προσεγγίζει τις σχέσεις ατόμου- κοινωνίας με τρόπο ριζικά εξατομικευτικό. Συγκροτώντας δηλαδή την πάντα προβληματική σχέση της (ατομικής) ελευθερίας προς την ΝΟΜΙΚΗ ισότητα(των πολιτών), γύρω από τον ιδεολογικό άξονα του «ατομικού αυτοκαθορισμού»- δηλαδή της αγκίστρωσης των εννοιών της «ιδιαιτερότητας»

Τα χαμόγελα αυτών των παιδιών θεωρούν απειλή, μεγάλο μέρος των γονιών, εκπαιδευτικών αλλά και Αριστερών της χώρας!

και της «ανοχής» πάνω στο άτομο και στον παράλογο «πρωταρχικά ατομικό» προσδιορισμό των διαφορών του(από τι, από ποιόν διαφέρει άραγε ο «διαφορετικός»;να το επίκεντρο του παραλογισμού αυτής της σύνδεσης της διαφορετικότητας με το άτομο). Συνεπώς, μια τέτοια προσέγγιση της «διαφοράς»,προωθεί ιδεολογικά τον απεριόριστο πολλαπλασιασμό των διαφορών, των εξαιρέσεων, των ατομικών ή ειδικών περιπτώσεων, των μειονοτήτων, των «ξένων» κλπ. που καθίστανται σήμερα το ανθρωπιστικό άλλοθι ενός νέου οικουμενικού («διεθνιστικού» θα έλεγαν πολλοί) ιδεώδους, Το πλαίσιο αυτό όμως ουσιαστικά προϋποθέτει ένα υπερκείμενο «γενικό κριτήριο», δηλαδή την ενότητα και την «συνοχή» της παγκόσμιας κοινωνίας, σε ένα ανώτερο, υπερτοπικό επίπεδο:το επίπεδο της «αυτοκρατορίας» και των αστυνομικο-στρατιωτικών πρακτικών διατήρησης της παγκόσμιας τάξης 2) Πώς γίνεται ή μπορεί να γίνει πραγματικότητα η εξαφάνιση των ιδιαιτεροτήτων από τις ίδιες αυτές κουλτούρες που τόσο δοξάζουν την διαφορά και την ιδιαιτερότητα; Πιθανή απάντηση: Με την πολύμορφη αποκοπή των πληθυσμών και των ανθρώπων που δημιούργησαν αυτές τις «πολιτισμικές ιδιαιτερότητες» ως οργανώσεις της συλλογικής τους ζωής, από τον τόπο (τον χώρο) και τον χρόνο (την ιστορία) τους. Με Ποππεριανούς όρους, με την υπέρβαση των «κλειστών κοινωνιών» του παρελθόντος, την απαξίωση του κοινωνικού ελέγχου πάνω στις ατομικές συμπεριφορές και τον απεγκλωβισμό αυτών των συμπεριφορών από τους συνεκτικούς δεσμούς ή τους «ετεροκαθορισμούς» που τείνουν να επιβάλουν στο άτομο. Όταν οι δεσμοί αυτοί έχουν ήδη αποσταθεροποιηθεί, κάθε απόπειρα τεχνητής τους «συντήρησης» ή διατήρησης, υπό μορφή «πολιτισμικών ιδιαιτεροτήτων» (θρησκευτικών, γλωσσικών, εθιμικών κλπ), κάθε απόπειρα παράτασης της επιβίωσής τους εκτός τόπου και χρόνου της παραγωγής και αναπαραγωγής τους, θα καταλήγει μοιραία στην φολκλοροποίηση των ιδιαίτερων παραδόσεων, στην μεταβολή τους σε «κουλτούρες», που θα παρέχονται στους πολίτες του κόσμου ανάλογα με τις «ορέξεις τους» και «προς κατανάλωση».Το πρώτα χαρακτηριστικό αυτής της γεωγραφικά και ιστορικά ξεριζωμένης πολιτισμικής παράδοσης που «επιβιώνει» ως κουλτούρα μίας επιμέρους ομάδας εντός μίας ευρύτερης πολυπολιτισμικής κοινωνίας, είναι η συνείδηση της αστάθειάς της , της ΠΑΡΟΔΙΚΟΤΗΤΑΣ των πολιτισμικών της χαρακτηριστικών,, υπό την τραγική κάποτε μορφή του «τέλους της ιστορίας». Πρόκειται για το ψυχο-κοινωνικό υπόβαθρο ενός κοινού, τρέχοντος «μηδενισμού» των (ενημερωμένων, πληροφορημένων, εκπαιδευμένων κλπ)μαζών, τα μεμονωμένα άτομα των οποίων συναπαρτίζουν προσθετικά την παγκόσμια κοινωνία των πολιτών. Το δεύτερο χαρακτηριστικό μίας τέτοιας «παράδοσης- κουλτούρας» που «επιβιώνει» εκτός τόπου και χρόνου,, είναι η μεταβολή της από αυτό που ήταν (ασυνείδητος κώδικας «κοινής λογικής», κοινωνικής συν-ύπαρξης, συν-εννόησης, συν-εργασίας), σε συνειδητή ατομική «επιλογή». Επιλογή λόγου χάρη ενός λάιφ στάιλ, ενός τυπικού κανόνα(«συμβολαίου») σύμπραξης, ενός έθνικ τελετουργικού, που συνεχίζει ίσως να διέπει τις διαπροσωπικές σχέσεις μεταξύ των μελών μιας δεδομένης ομάδας, των οποίων οι σχέσεις έχουν όμως σε μεγάλο βαθμό ήδη αμβλυνθεί κοινωνικά, αποδιοργανωθεί συναισθηματικά ή απογυμνωθεί συμβολικά. Όταν η αποδιοργάνωση αυτή, μαζί με την συνείδηση του εξορθολογισμού και της παροδικότητας της επιμέρους κουλτούρας που χρησιμοποιείται ως συμβολική βάση για την ένταξη του ατόμου σε μια ομάδα, γίνονται αντιληπτές υπό τους όρους μιας ελεύθερης ατομικής επιλογής ή μιας συνήθειας που διατηρείται στον χρόνο με απόφαση του ίδιου του ατόμου που την διατηρεί (ατομικός αυτοκαθορισμός), τότε τα άτομα και οι ομάδες ζουν και λειτουργούν εντός μιας «ανοικτής», πολυπολιτισμικής κοινωνίας. Στην πραγματικότητα, οι πάντα ασυνείδητες βέβαια και εμπεδωμένες ήδη από την πρώτη παιδική ηλικία αξίες, πολιτισμικής ή ηθικής (κοινωνικής) φύσης, που διέπουν την λειτουργία και την οργάνωση αυτής της «ανοικτής, πολυπολιτισμικής κοινωνίας», που αυτοεξυψώνεται ιδεολογικά και με αξιώσεις ουδετερότητας, υπεράνω των επιμέρους ομάδων, στηρίζονται ως αξίες σε μια ακόμα βαθύτερα εσωτερικευμένη και ριζικότερα «ετεροκαθορίζουσα» μεταφυσική αντίληψη. Η αντίληψη αυτή, επειδή ριζώνει ιδεολογικά στο απατηλό, «ψυχολογικό» έδαφος των «ατομικών ελευθεριών», τείνει πάντα να εμφανίσει τον εαυτό της ντυμένο με τα «δημοκρατικά» προσχήματα του εξορθολογισμού, δηλαδή ενός πραγματισμού που βρίσκεται «πέραν κάθε μεταφυσικής».Η ταύτιση της ισονομίας με την πραγματική ισότητα εγκαθίσταται ιδεολογικά στη βάση της αναδιαμόρφωσης και του ψευδεπίγραφου εκδημοκρατισμού των σχέσεων ατόμου- κοινωνίας. Κατά συνέπεια, η νέα αυτή μεταφυσική ,τείνει να υποβαθμίσει την αξία των «μεγάλων ιστορικών αφηγήσεων» του ιστορικού παρελθόντος, που αφορούν την οργάνωση της συνοχής των κοινωνιών και των διαδικασιών κοινωνικοποίησης των ατόμων. Να προωθήσει στη θέση τους υπό τους όρους ενός ιδεολογικού εκσυγχρονισμού, μικροϊστορικές προσεγγίσεις, στηριγμένες σε ομαδικές εμπειρίες ή επιμέρους ατομικά βιώματα όλων όσων, στα πλαίσια πάντα της δημοκρατικής ισονομίας, αγωνίζονται για την «ατομική τους επικράτηση». Πρόκειται για την ιδεολογική βάση του κοινωνικού δαρβινισμού που επεκτείνεται πλέον στα όρια του «πολέμου πολιτισμών». Η έμφαση στις «διαφορές» επιτρέπει την ανάδειξη μίας «επιμέρους ιστορίας» εστιασμένης όχι στις μεγάλες κοινωνικές δυναμικές η πολιτισμικές ενότητες ,αλλά σε επιμέρους «διαταξικές» και υπερταξικές (διαπολιτισμικές και υπερπολιτισμικές) κοινωνικές κατηγορίες. Οδηγεί έτσι σε νέες απόπειρες άρθρωσης του ιστορικού λόγου με επιμέρους βιώματα (έγχρωμοι vs λευκοί, γυναίκες vs άνδρες, ανήλικοι vs ενήλικοι, ασθενείς vs υγιείς κλπ). Πρόκειται δηλαδή για μια απόλυτη μεταφυσική του κατακερματισμού και της «διαφοράς», που «αθωώνει», με το πρόσχημα του πραγματιστικού «εξορθολογισμού», τις ίδιες τις αρχές και τις προϋποθέσεις που την διέπουν. Συνεπώς πρόκειται για μια εξαντικειμενικεύουσα μεταφυσική, διάχυτη σε προσωπικές πολιτισμικές επιλογές, ηθικές ή νομικές αντιλήψεις περί ισότητας ή τεχνοεπιστημονικές, εργαλειακές παραστάσεις του κόσμου, που την καθιστούν κοσμοπολίτικα γενική, μονίμως ανοικτή σε προσθέσεις και διαφοροποιήσεις, ρευστή, αόρατη, διάφανη και κατά συνέπεια «υπεράνω» κάθε πιθανής κριτικής. Οι μαζικές μεταναστεύσεις αποτελούν μία από τις βασικές κοινωνικές συνθήκες δημιουργίας προϋποθέσεων «καλής υποδοχής» αυτής της προσθετικής πολυπολιτισμικότητας. Οι συνθήκες αυτές ολοένα βελτιώνονται, στο μέτρο ιδίως που η ποσότητα των μεταναστών, σε συνάρτηση με τις κοινωνικές αντιθέσεις και τις συγκρούσεις με τον εγχώριο πληθυσμό που μοιραία δημιουργεί η μετεγκατάσταση των μεταναστών στην χώρα υποδοχής, εμποδίζει την αφομοίωσή τους ή την δημιουργία νέων, πραγματικών πολιτισμικών συνθέσεων. Στην «γηραιά», (δηλαδή ΜΕ ιστορία), ήπειρο, την Ευρώπη, η νεοφιλελεύθερη καταστροφή του τρίτου κόσμου και τα συνεπακόλουθα μεταναστευτικά ρεύματα διαθέτουν συνεπώς μια ιστορικής σπουδαιότητας πολιτική και πολιτισμική δυναμική, που ελάχιστοι τολμούν ακόμα να κατονομάσουν. Η δυναμική αυτή εμπεριέχει την μετεξέλιξη της Ευρώπης σε πολυπολιτισμική ήπειρο, με την

πληθυσμιακή της ανανέωση να διαγράφει σταδιακά τα ιστορικά χαρακτηριστικά της συλλογικής μνήμης και συνοχής των παλαιών εθνικών κοινωνιών. Εμπεριέχει παράλληλα τον γενικευμένο, εν δυνάμει εμφύλιο πόλεμο, υπό μορφή εθνικιστικών εξάρσεων, εγκληματικότητας και συστηματικής ποινικοποίησης της φτώχιας, -φαινόμενα που καραδοκούν σε όλα τα περιφερειακά γκέτο των μεγαλουπόλεων. Αμφισβητώντας την χρήση της ιστορίας ως τίτλο ιδιοκτησίας των αυτοχθόνων επί του εδάφους άρα αμφισβητώντας τις αξιώσεις πολιτισμικής επικυριαρχίας του εγχώριου πληθυσμού, η μαζική μετανάστευση, ιδεολογικά οργανωμένη γύρω από την διεκδίκηση των ανθρώπινων (ατομικών ή ομαδικών) μειονοτικών της δικαιωμάτων, τείνει ,με τις πολυάριθμες ομάδες και παραδόσεις της, να αμφισβητήσει εν δυνάμει τουλάχιστον, την ηθική και νομική εγκυρότητα του ίδιου του γεγονότος (ή της παράστασης) ό,τι «φιλοξενείται». Είναι σίγουρα καλύτερος τρόπος αμφισβήτησης των δικαιωμάτων των αυτοχθόνων από εκείνο που επεφύλαξε στους αυτόχθονες της Αμερικανικής ηπείρου η μετανάστευση των υπέρτερων τεχνολογικά Ευρωπαίων, ιδίως μάλιστα, των αγγλο-σαξόνων εποίκων που εγκατέλειπαν την Ευρώπη, όπου δεν είχαν στον ήλιο μοίρα, ρίχνοντας «μαύρη πέτρα πίσω τους». Θα πρέπει οπωσδήποτε λοιπόν να καταλάβουμε πως οι νέες μαζικές μεταναστεύσεις προς τον δυτικό κόσμο έχουν και σήμερα ένα μόνιμο, «άνευ επιστροφής» χαρακτήρα για τους εξαθλιωμένους μετανάστες του «τρίτου κόσμου», των οποίων οι κοινωνίες και οι παραδοσιακοί τρόποι ζωής και παραγωγής έχουν πλέον καταστραφεί από την φιλελεύθερη παγκοσμιοποίηση των αγορών και τους πολέμους. Συνήθως βέβαια, η μετανάστευση αντιμετωπίζεται ακόμα απλώς ως «συνέπεια» των νεοφιλελεύθερων επιλογών. Ισως όμως να είναι και κάτι πολύ περισσότερο. Να αποτελεί ένα «στρατηγικής φύσης» πολιτικό προσανατολισμό, στις επιδιώξεις του οποίου να είναι η σταδιακή δημιουργία αυτών των τεράστιων μεταναστευτικών πιέσεων, ιδίως προς την Ευρώπη, έτσι ώστε να λυγίσουν εκ των πραγμάτων οι αντιστάσεις των εθνικών κοινωνιών στην προοπτική της εξαμερικανίζουσας, πολυπολιτισμικής τους ανασυγκρότησης... Από αυτή την άποψη, είτε το θέλουμε είτε όχι, οι σημερινές μεταναστεύσεις μπορούν να αποκτήσουν πιο εύκολα από ότι στο παρελθόν, μια «εποικιστική» δυναμική, στο μέτρο ιδίως που στο όνομα της «διαφοράς» και της «ανεκτικότητας» αποτρέπονται οι προοπτικές της πολιτισμικής αφομοίωσης των μεταναστών. Συνεπώς εκμηδενίζονται οι πιθανότητες ανάπτυξης των συνθηκών που θα ήταν αναγκαίες για την δημιουργία νέων πολιτισμικών συνθέσεων. Σήμερα, μόλις εγκατασταθεί (ίσως και πριν κάν εγκατασταθεί), η νέα μαζική μετανάστευση συνοδεύεται ιδεολογικά από μία ολόκληρη φιλολογία περί «μειονοτήτων» και «δικαιωμάτων» -φιλολογία που συχνά είναι επίσημα και κρατικά ενορχηστρωμένη (Εξ)ωθείται ιδίως στην διεκδίκηση «ίσων πολιτισμικών δικαιωμάτων» - κάτι που υπερβαίνει προφανώς τα ίσα κοινωνικά και πολιτικά δικαιώματα. Συνεπώς ,τείνει να αμφισβητήσει την πολιτισμική ενότητα και την ίδια την αξίωση «παροχής φιλοξενίας» της εγχώριας κοινωνικής ομάδας, που από φιλοξενούσα πλειοψηφία, τείνει ραγδαίως να μεταβληθεί σε μια από τις μειονότητες ίσως την πιο πολυάριθμη για κάποιο καιρό- που καλούνται να συμβιώσουν και να ρυθμίσουν τις σχέσεις τους μέσα στα όρια της (τυπικής) ισονομίας. Πρόκειται φυσικά για την πιο «τυπικά αμερικανική» εκδοχή της οικοδόμησης της νέας, πολυπολιτισμικής Ευρώπης. Πράγματι η απουσία προαστικής ιστορίας αποτελεί το κυριότερο ερμηνευτικό κλειδί της δημιουργίας και της ανάπτυξης της αμερικανικής κοινωνίας και των ιδεολογιών της. Το ίδιο ακριβώς γεγονός εξηγεί γιατί ο αγγλοσαξονικός διαφωτισμός , με την ιδιαίτερη έμφαση στην «ανοχή» που τον χαρακτηρίζει, ακριβώς για την αποτροπή του «πολέμου όλων εναντίον όλων»(Λοκ, Χομπς κλπ), βρήκε στην Αμερική της μετανάστευσης το πιο πρόσφορο έδαφος εφαρμογής και «πειραματικής του επαλήθευσης».Στην Ευρώπη, η αποσταθεροποίηση όλων των ιστορικών θεμελίων επί των οποίων εδραιώνονται οι πολιτισμικές, θρησκευτικές, γλωσσικές κλπ., «ταυτότητες» και οι «αδελφότητες»του εγχώριου πληθυσμού, συνιστά λοιπόν μιά ύψιστης σπουδαιότητας ιδεολογική μάχη. Το αξιακό σύστημα της νέας, παγκοσμιοποιητικής ΘΡΗΣΚΕΙΑΣ προβλέπει πράγματι, υπό την ιδεολογική συγκάλυψη ενός αφελέστατου και ευκολοχώνευτου «αντιρατσισμού», την μεταστροφή του παραδοσιακού μικροαστικού πασιφισμού και της «αγάπης προς τον πλησίον», σε «αγάπη»που εκδηλώνεται κατά προτεραιότητα για τον «ξένο». Ετσι, για μια ορισμένη «αριστερά», «τα αδέλφια μας, οι μετανάστες», καθίστανται σταδιακά σχεδόν πιο οικείοι από τους άτυχους εγχώριους εργαζόμενους, μη μετανάστες.. Αυτό το τμήμα της εγχώριας, σε μερικές Ευρωπαικές χώρες, «αριστεράς», εκδηλώνει άλλωστε απερίφραστα παρόμοιες «συγγένειες» και σχεδόν ρατσιστικές ως προς τους αυτόχθονες αντιλήψεις, υπό μορφή μιάς ψευδεπίγραφης «ταξικής αλληλεγγύης» ειδικά προς τα θύματα της εκμετάλλευσης που έχουν το προνόμιο να μην έχουν ελληνικές πολιτισμικές καταβολές .Σε κοινωνίες σαν την Ελληνική, το «συλλογικό ασυνείδητο» της οποίας δεν «βαρύνεται» ιδιαίτερα από αποικιοκρατικές ή ναζιστικές μνήμες, η τάση αυτή ενδεχομένως αγγίζει τα όρια της συλλογικής (σε αυτή ειδικά την «αριστερά»), ψυχασθένειας. Ο «εξορθολογισμός των ιστορικών μύθων» των κοινωνιών που έχουν την «ατυχία» να διαθέτουν μια μακριά ιστορία, διαμορφώνεται στο πεδίο της «πάλης των ιδεών» ως μια συστηματική προσπάθεια υπενθύμισης του «υποκειμενικού» χαρακτήρα κάθε ιστορικής ερμηνείας. Συνεπώς επιτρέπει την σύνδεση της ιστορίας με ένα σύστημα μύθων «συλλογικής περιχαράκωσης», των οποίων η άλλη όψη θα ήταν απλώς οι ίδιες οι «παλιές θρησκείες». Σε μια λογική νεοφιλελεύθερης «πολιτιστικής επανάστασης» οι νέοι «ερυθροφρουροί», στην Ελλάδα, συχνά πρώην «πρασινοφρουροί», γεμάτοι θέληση να απωθήσουν από την μνήμη το κοινωνικό και ιστορικό παρελθόν που βαραίνει στις πρόσφατες ακόμα διαδικασίες της κοινωνικής τους αναρρίχησης και ιδεολογικού «εκσυγχρονισμού», αλλάζοντας λίγο τα χρώματα, επιχειρούν την «ριζική εκκαθάριση» των «ιδεολογικών εποικοδομημάτων της ταξικής εκμετάλλευσης»(έθνος, θρησκεία κλπ), ανοίγοντας διάπλατα την πόρτα στον επερχόμενο πλανητικό φασισμό και την «ενιαία» του «σκέψη». Η έννοια του ιστορικού ψεύδους και της ιστορικής αλήθειας γίνεται τότε «σχετική» και εμπίπτει στις διατάξεις περί «πολιτικώς ορθού». Ταυτόχρονα οι αποδομιστικές απαιτήσεις ενός μεταμοντέρνου, «αιώνιου παρόντος» προσλαμβάνουν τα χαρακτηριστικά μιας πρακτικής αμφισβήτησης των αξιώσεων του ορθού λόγου στην «ανακάλυψη της αλήθειας». Αυτή η αμφισβήτηση καταλήγει σε μια γενικευμένη θεωρητική και ηθική αβεβαιότητα ή μια απαξίωση κάθε σταθερής στον χρόνο ομαδοποίησης άρα επιτρέπει την συστηματική ανάδειξη μιας κυνικής «ατομικότητας», σε όλα τα πεδία της καθημερινής, αγοραίας της πραγμάτωσης. Οι ιδεοληψίες αυτές λειτουργούν στα πλαίσια μιάς «κυκλικής λογικής» που δεν είναι «φαύλη» παρά για όσους ξέρουν πώς να την αναλύσουν ή να την σκεφτούν. Τροφοδοτούνται από τις ξενόφοβες αντιδράσεις της εγχώριας κοινωνίας και τις ανατροφοδοτούν διαρκώς. Με αυτό τον τρόπο αυτό-αναδεικνύονται ευλογοφανώς ως οι «φυσικές προοδευτικές αντιστάσεις» στις πολύμορφες πολιτισμικές περιχαρακώσεις και εθνικιστικές εξάρσεις που χαρακτηρίζουν τους πραγματικούς ή τους εν δυνάμει Λεπενισμούς.
Γνωρίζω ότι η συζήτηση αυτή, με αυτούς τους όρους, είναι πολύ βαριά για το Ιντυ. Ωστόσο μερικά πράγματα ούτε λέγονται αλλιώς, ούτε απλοποιούνται περισσότερο χωρίς να χάσει η διαδικασία της επικοινωνίας το ίδιο το περιεχόμενό της. Να γίνει δηλαδή αμετάκλητα ένα ατελείωτο μεταμοντέρνο κουβεντολόι. Ανεξάρτητα της αξιολόγησης και της εκτίμησης των πραγμάτων αυτών ως «καλών» ή «κακών», το ερώτημα που τίθεται προς το παρόν είναι: «είναι αντικειμενική αυτή η περιγραφή ή όχι; Ισχύουν αυτά τα πράγματα ή δεν ισχύουν;» από εκεί θα πρέπει να (ξανα) αρχίσουμε. Γιατί τελικά μπορεί να μην διαφωνούμε τόσο πολύ στα σημεία που «φαίνονται» (εθνισμοί και αντι-εθνισμοί, ρατσισμοί και αντι-ρατσισμοί, εσωστρέφειες ή εξωστρέφειες του κεφαλαίου και των εθνικών αστικών τάξεων κλπ), όσο σε σημεία που δεν «φαίνονται» -ή τουλάχιστον δεν φαίνονται όσο πρέπει για να διεξαχθεί μια συζήτηση μη κουφών. Στην μαρξίζουσα «καθαρεύουσα», το πρόβλημα μπορεί άλλωστε να διατυπωθεί ως εξής: η οικονομία καθορίζει το σύνολο της κοινωνίας και των πρακτικών της κατ αντανάκλαση, δηλαδή σαν να ήταν απλά εποικοδομήματα, ή αντίθετα οι οικονομικές σχέσεις αποτελούν εκφράσεις (αλλά όχι αναγκαστικά «αντανακλάσεις») των σύνθετων κοινωνικών σχέσεων και της ιστορικής τους εξέλιξης; Η οικονομία είναι η «σταθερή δομή» και η κοινωνία εκφράζει την λειτουργία της, ή ακριβώς το αντίθετο; Αλλά όπως έχουν πει ήδη αρκετοί, δεν χρειάζεται απαραίτητα να είναι κανείς «διαβασμένος μαρξιστής» για να μπορεί να σκεφτεί και να επικοινωνήσει με τους άλλους. Ευτυχώς. Έτσι όπως συμβαίνει και με πολλές άλλες έννοιες που σημαίνουν πια ακριβώς το αντίθετο απ ότι δηλώνουν, μπορούμε ακόμα να αναρωτηθούμε αν η «δημοκρατία» που πλασάρουν οι διάφοροι εκσυγχρονισμοί, δεν είναι συνώνυμη του απεχθέστερου ολοκληρωτισμού που γνώρισε ποτέ η ανθρωπότητα. Αν δεν βρισκόμαστε μπροστά στην επάνοδο μιας νέας μορφής «εθελοντικής δουλείας» και αν οι πολίτες της αυτοκρατορίας, στα έσχατα όρια της privacy δεν είναι απλώς αυτιστικοί ιδιώτες. Μπορούμε ΑΚΟΜΑ να θέσουμε παρόμοια ερωτήματα. Για πόσο ακόμα καιρό; Και αυτό το «ακόμα», σε τι είδους πραγματικές αντιστάσεις οφείλεται; Ιδιωτικές ή συλλογικές; Η ενδεχόμενη συλλογικότητά τους και οι ιδέες της «αδελφότητας» που τις οργανώνουν, σε ποιες ιστορικές πραγματικότητες, σε ποια συμβολικά συστήματα, σε ποιους «πραγματοποιημένους μύθους» στηρίζονται; Στους «αμιγώς ταξικούς»(πχ συνδικαλιστικούς), ή μήπως αντίθετα, οι ταξικότητες ενεργοποιούνται και μετατίθενται σε ευρύτερα ιδεολογικά πεδία(εθνικό, θρησκευτικό, πολιτισμικό) προσπαθώντας να διευρύνουν τη «βάση» των κοινωνικών συμμαχιών που φαίνονται απολύτως απαραίτητες για την αποτελεσματική αντιμετώπιση της νεοφιλελεύθερης παγκοσμιοποίησης; Όταν θα έχουμε αρχίσει, όχι να απαντάμε, αλλά να θέτουμε με συστηματικό τρόπο παρόμοια ερωτήματα, τότε και μόνο τότε, το παγκόσμιο κίνημα κατά της νεοφιλελεύθερης παγκοσμιοποίησης θα έχει αρχίσει να ενηλικιώνεται θεωρητικά και πολιτικά. Να αποδεσμεύεται δηλαδή από τις αφελείς θεολογικές νομοτέλειες και τις γραμμικές εικόνες της προόδου που το στοιχειώνουν.


		από Μάιο 2002