Η αγία τριάδα της ζωής: Τύχη, σύμπτωση και χάος

ΚΟΛΟΜΠΟΥΣ, ΟΧΑΪΟ

Του JEFFREY McKEE*

2^ον

 Προηγούμενο

Η εξέλιξη της ζωής υπόκειται στις διαταγές τριών πανταχού παρουσών δυνάμεων: της τύχης, της σύμπτωσης και του χάους. Η τύχη παίζει ένα σημαντικό ρόλο σε κάθε επίπεδο της βιολογικής εξέλιξης, από τους γενετικούς συνδυασμούς μέχρι τις συναντήσεις στην καθημερινή μας ζωή, κι ακόμα μέχρι την προέλευση των ειδών. Οι γενετικές μεταλλάξεις, η μητέρα κάθε νεωτερισμού, συμβαίνουν όταν κανονικές βιολογικές διαδικασίες συναντούν την τύχη.

Το εάν μια μετάλλαξη θα καταφέρει επιτυχώς να διαδοθεί μέσα σε έναν πληθυσμό είναι μια σύμπτωση, όπου η τύχη συναντιέται, με επιτυχία, με την επιβίωση και τη διάδοση. Τύχη και σύμπτωση, μαζί με τις παντοδύναμες αλληλένδετες βιολογικές δυνάμεις, συμπεριλαμβανομένης της φυσικής επιλογής, δημιουργούν μια απρόβλεπτη πορεία για το μέλλον ενός είδους.

Η έλλειψη πρόβλεψης, σφυρηλατημένη από μια τέτοια δυναμική, είναι η υπογραφή του χάους. Η βιολογική εξέλιξη μπορεί να έχει ασαφείς τάσεις, αλλά δεν υπήρχε τίποτα το αναπόφευκτο στην ανθρώπινη εξέλιξη. Στον κόσμο του χάους, μια άπειρη σειρά όντων μπορούσε να είχε εξελιχθεί από τους αρχικούς προγόνους μας -ή οι πρόγονοί μας μπορούσαν απλώς να είχαν εξαφανιστεί.

Υπάρχουν πολλές βιολογικές αρχές σύμφωνα με τις οποίες δημιουργήθηκε η ζωή. Πρέπει να γνωρίζουμε ότι η τύχη, η σύμπτωση και το χάος είναι ανάμεσα στις αρχές-κλειδιά που δημιούργησαν και διαμόρφωσαν τη ζωή, όπως τη γνωρίζουμε σήμερα.

Οι άνθρωποι δεν έχουμε συνηθίσει να παρατηρούμε τις αργές αλλαγές. Καθώς εξελισσόμαστε, οι εγκέφαλοί μας προσαρμόστηκαν πιο πολύ στο να παρατηρούν πιο άμεσα ενδιαφέροντα κι έτσι μπορούμε να βρίσκουμε τροφή και να αποφεύγουμε τα διάφορα αρπακτικά ζώα σε καθημερινή βάση.

Όμως στον κόσμο γύρω μας τα πράγματα μεταβάλλονται και κατά τη διάρκεια της ζωής μας βλέπουμε πληθυσμούς να αυξάνονται και πολιτισμούς να αλλάζουν, εάν βέβαια σταθούμε και κοιτάξουμε και σκεφτούμε. Μία από τις αλλαγές που συμβαίνει αυτή τη στιγμή είναι βιολογική - εξελισσόμαστε. Είναι δύσκολο να το δούμε και θα μας πάρει περισσότερο από το χρονικό διάστημα μιας ζωής, για να μαζέψουμε αποδείξεις ώστε να σιγουρευτούμε για τις αλλαγές, όμως αργά αργά τα ανθρώπινα όντα συνεχίζουν να εξελίσσονται, ακριβώς όπως έκαναν οι πρόγονοί μας για εκατομμύρια χρόνια.

Ένα πράγμα που γνωρίζουμε πάνω στην εξέλιξη είναι ότι οι κατευθύνσεις της είναι απρόβλεπτες. Υπάρχουν πολλές ισχυρές εξελικτικές δυνάμεις συνεχώς εν δράσει, που σπρώχνουν ένα είδος στη μια εξελικτική τροχιά ή στην άλλη. Δεδομένων των ανθρώπινων δυσκολιών στο να παρατηρήσουμε μια αργή αλλαγή, είναι δύσκολο να δούμε ποιες από αυτές τις δυνάμεις δρουν σήμερα ή προς ποιες κατευθύνσεις μάς οδηγούν. Το μόνο που ξέρουμε είναι ότι μας οδηγούν κάπου, σε κάποιο νέο είδος ανθρώπου.

Οι φοιτητές μου με ρωτούν συχνά εάν ο εγκέφαλός μας θα εξελιχθεί ώστε να γίνει μεγαλύτερος. Εάν θα γίνουμε πιο σωματώδεις και πιο αθλητικοί ή εναλλακτικά εάν θα χάσουμε τη σκωληκοειδή μας απόφυση και τα μικρά μας δάχτυλα. Είμαι υποχρεωμένος να τους πω ότι δεν γνωρίζω, αν και αμφιβάλλω για το τελευταίο. Εάν ποτέ τραυματιστείτε στο μικρό σας δάχτυλο, τότε θα ανακαλύψετε πόσο μεγάλη αξία έχει για το περπάτημα.

Αυτό που γνωρίζουμε είναι ότι οι νόμοι του εξελικτικού παιχνιδιού άλλαξαν. Δεν είμαστε πια στο έλεος του φυσικού περιβάλλοντος, διότι έχουμε πολιτιστικά διαμορφώσει τα δικά μας περιβάλλοντα. Σήμερα που έχουμε ζεστά σπίτια στο Βορρά και κρύα σπίτια στους τροπικούς, οι προσαρμογές του σώματος με κρύο ή ζεστό περιβάλλον δεν έχουν κανένα νόημα και έτσι το σώμα μας δεν χρειάζεται πια να εξελιχθεί για να προσαρμοστεί στις διάφορες θερμοκρασίες.

Καθώς η σύγχρονη Ιατρική διορθώνει τη μυωπία ή την ασθενή καρδιά μας, μας επιτρέπει να ζήσουμε περισσότερο και να περάσουμε τη βιολογική κληρονομιά μας στους επόμενους. Η Ιατρική ανοίγει επίσης τις πόρτες της εξέλιξης -η καισαρική τομή επιτρέπει τη γέννηση παιδιών με μεγάλα κεφάλια κι έτσι ίσως οι μεγαλύτεροι εγκέφαλοι που οραματίζονται οι φοιτητές μου να γίνουν κάποια στιγμή πραγματικότητα.

Επιπλέον, σήμερα ζούμε μέχρι να φτάσουμε σε μεγάλη ηλικία και καθώς οι ηλικιωμένοι μπορούν ακόμη να αναπαράγουν, αυτοί που διαθέτουν γονίδια που ευνοούν τη μακροζωία έχουν ένα επιλεκτικό πλεονέκτημα στη διαδικασία της εξέλιξης. Αυτοί που μπορούν να αντισταθούν στο στρες ή που μπορούν να ζήσουν με λιγότερο ύπνο (το δικό μου εξελικτικό όνειρο) μπορούν να συνεχίσουν τη ζωή τους και να έχουν ακόμη χρόνο να αφιερώσουν στα παιδιά τους.

Εξελισσόμαστε. Μόνο που δεν μπορούμε να το κάνουμε αμέσως, ούτε να δούμε προς τα πού πηγαίνουμε. Μόνο οι μελλοντικές γενιές θα το μάθουν, όταν τα σώματά μας θα έχουν γίνει απολιθώματα και ο πολιτισμός μας τίποτε άλλο παρά ένα λείψανο του παρελθόντος.

Ο JEFFREY McKEE, είναι καθηγητής στο Τμήμα Ανθρωπολογίας και Εξέλιξης, Οικολογίας και Organismal Biology του Ohio State University