|
Αρχείο
Κεντρική Σελίδα
Δεν εξαρτώνται όλα από τα γονίδια!
|
Ο ΚΟΣΜΟΣ Ο ΜΙΚΡΟΣ, Ο ΜΕΓΑΣ (1)
του ΕΥΤΥΧΗ ΜΠΙΤΣΑΚΗ
Ανάμεσα στο απειροστά μικρό και στο άπειρα μεγάλο, ανάμεσα στον κόσμο των πρωτονίων, των νετρονίων, των φωτονίων, και στον κόσμο των πλανητικών συστημάτων, των γαλαξιών και των σχηματισμών τους, βρίσκεται η δική μας κλίμακα ζωής, ο δικός μας κόσμος. Αυτός που συντίθεται από σωμάτια απίστευτα μικρά, από άτομα διαστάσεων 1:10 μέτρα, και που με τη σειρά του συνθέτει μεγακόσμους ασύλληπτων αποστάσεων: Με τους γαλαξίες να έχουν ακτίνα της τάξης των 10 χιλιομέτρων, με το παρατηρήσιμο σύμπαν να εκτείνεται σε μια διάμετρο 2 Χ ΙΟ10 ετών φωτός...
"Από τον κόσμο του σχεδόν απειροστού, οικοδομείται το πεπερασμένο, ο κόσμος της δικής μας κλίμακας, και παραπέρα η απειρότητα των κόσμων", γράφει ο Ευτυχής Μπιτσάκης (2). Σε αδιάρρηκτη ενότητα η Κοσμολογία και η Μικροφυσική, ανιχνεύουν τα όρια του μέγιστου και του ελάχιστου: Με τις πυκνότητες της ύλης να κυμαίνονται από το ΙΟ14 gr/cm (3) έως τα 1 δια 1029 gr/cm3, με τις ταχύτητες να φτάνουν από το μηδέν έως τα 300.000 χιλιόμετρα ανά δευτερόλεπτο, τους χρόνους ζωής να εκτείνονται από το μηδαμινό 1 δια 1023 sec (τωνResonances) έως τα εξακριβωμένα δισεκατομμύρια χρόνια ζωής των ουρανίων σωμάτων...
Η ύλη οργανώνεται σε διαφορετικά επίπεδα, με τις ιδιαίτερες νομοτέλειες τους. Τα πλανητικά συστήματα δεν είναι μεγέθυνση του κόσμου των ατόμων, και ο μικρόκοσμος δεν είναι μεταγραφή -στην κλίμακα του απειροστού- των νόμων που διέπουν τα πλανητικά συστήματα. Υποατομικά σωματίδια, άτομα, μόρια, κύτταρα, είδη, ομάδες ειδών, κοινωνίες ανθρώπινες, οικοσυστήματα, βιόσφαιρα: Η ύλη ξεδιπλώνεται και αναδιπλώνεται, συντίθεται και αναλύεται μέσα στην άπειρη διαφορετικότητα της. Η Γνώση αναιρεί το άγνωστο σε μια πορεία διεύρυνσης της, που είναι όμως ταυτόχρονα και διαδικασία παραγωγής νέων ερωτηματικών.
Ο κόσμος μας, ο κόσμος των αβιοτικών στοιχείων -του εδάφους, του νερού, του αέρα- και των 10 έως 30 εκατομμυρίων ειδών που κατ' εκτίμηση συμβιώνουν μαζί μας. Με 874χιλ. έντομα, με 248χιλ. ανώτερα φυτά, 19χιλ. ψάρια, 4χιλ. θηλαστικά, σύνολο εξακριβωμένων ειδών 1.390.9923 "τζαστ" - που λένε σε απλά ελληνικά! Και με όλους αυτούς τους αριθμούς που αναθεωρούνται από χρόνο σε χρόνο και από μελετητή σε μελετητή, με το "πλάτεμα" κοινώς της γνώσης μας, που δεν είναι - φευ- "στένεμα" εκείνου του άπειρου μεγέθους που ονοματίζεται "άγνοια"...
Έχοντας πλέον περισσότερα από 5 δισεκατομμύρια συνανθρώπους, με ένα ρυθμό αύξησης 80 εκατομμυρίων ατόμων το χρόνο, αποτελούμε (ίσως) το μόνο είδος που έχει αυτόκαταμετρηθεί με τη σχετικά μεγαλύτερη ακρίβεια. Ταυτόχρονα είμαστε το μόνο είδος που, εκλαμβάνοντας τη σύζευξη και συμβίωση του με άλλα είδη ως απλή συγκατοίκηση, επιδιώκει την αλόγιστη διεύρυνση του δικού του ζωτικού χώρου. Νεόπλουτο σχετικά είδος, το δικό μας είδος, εκτρέφει το όνειρο του ελέγχου της γενετικής ποικιλότητας, ιδιαίτερα μέσω της Βιοτεχνολογίας: Με τη σημερινή παραγωγή μικροοργανισμών για γεωργικές χρήσεις, με την πιθανολογούμενη μελλοντική παραγωγή μεγαλύτερων (κατά παραγγελία...) όντων. Δείγμα και αυτό της μονοδιάστατης ανάπτυξης, που μετατρέπει σε χαρτοπαικτικό τζόγο το αίτημα της εκδίπλωσης της ανθρώπινης ουσίας στον υπαρκτό κόσμο. Δείγμα της έπαρσης και της απερισκεψίας εκείνων που δεν αφουγκράζονται στον άνθρωπο το παίδι, στο παιδί το ζώο, στο ζώο τα αναρίθμητα νήματα που συνδέουν ύπαρξη με ύπαρξη.
Ο κόσμος μας, ο μικρός, ο μέγας, είναι ο πλανήτης Γη, είναι η Ελλάδα του 1990, είναι η Αθήνα και το Παγκράτι, ίσως ένα διαμέρισμα στην οδό Φορμίωνος, αριθμός τάδε, δείνα όροφος... Κόσμος είναι και ο εσωτερικός μας κόσμος, και "Κοσμολογία" μας είναι η συγχώνευση της οικολογίας με την ανθρωπολογία, ιδιαίτερα όπως αυτή η τελευταία εκφέρεται με την ανάλυση των ριζικών αναγκών, με την ανάλυση της ανθρώπινης φύσης πέρα από τις ιστορικά συγκεκριμένες ιδιαιτερότητες της. Αναπτύσσοντας τους ειρμούς της οικολογίας συναντάει κανείς ένα νέο υπαρξισμό, χωρίς τη θρησκευτική μεταφυσική ή κάποιες αφελείς συνταγολογίες. Είναι ένας υπαρξισμός απάρνησης των μεγίστων και των ελαχίστων, ένας υπαρξισμός αναζήτησης της ισορροπίας, των ορίων, της ανθρώπινης κλίμακας. Που αντιμάχεται τα ιδεολογήματα μονής κατεύθυνσης, τα ιδεολογήματα χωρίς "ανάδραση" (freedback), και αναζητάει θέσεις ισορροπίας, ήπιες σχέσεις και επεμβάσεις σε ό,τι κατά περίπτωση συνιστά "περιβάλλον" -φυσικό ή κοινωνικό. ?λλοτε ανάμεσα στον πολιτικαντισμό της συγκυρίας και στον αποστασιοποιημένο λογιοτατισμό, άλλοτε ανάμεσα στον στενοκέφαλο τοπικισμό και στον κούφιο "γκλομπαλισμό", άλλοτε ανάμεσα στην στείρα ομφαλοσκόπηση και στην συμπλεγματική εξωστρέφεια, άλλοτε ανάμεσα στο "εδώ και τώρα" και στο "παντού και πάντοτε". Ανάμεσα σε ένα κόσμο μικρότερο και ένα κόσμο μεγαλύτερο.
Δεν υπάρχει πιο δύσκολη τέχνη από το να ζει κανείς", έλεγε ο Σενέκας. Δηλαδή από το να ζει αυθεντικά, ανεπηρέαστος από τη μεγαλομανία της ανταγωνιστικής κοινωνίας αλλά και από την "κοσμική μελαγχολία" που εμπνέει ο διαβατικός χαρακτήρας των προσώπων και των καταστάσεων, σε μια βιόσφαιρα και ένα σύμπαν εξελισσόμενο... Με το πριν και το μετά της ύπαρξης μας να "ανήκει" στην ανυπαρξία, αναζητείται ένα πάθος ζωής. Ένα πάθος που θα μας ενώνει, διατηρώντας ταυτόχρονα την ιδιαιτερότητα μας. Και τέτοιο δεν μπορεί να είναι το πάθος της κυριαρχίας ή της υποταγής: Γιατί, καθώς λεει ο Έριχ Φρομ (4), "κανένα μέγεθος υποταγής ή κυριαρχίας (ή ιδιοκτησίας ή φήμης) δεν είναι αρκετό για να δώσει την αίσθηση της ταυτότητας και της ενότητας... γιατί ένα μόνο πάθος υπάρχει που ικανοποιεί την ανάγκη του ανθρώπου για την ενότητα με τον κόσμο και για την ταυτόχρονη απόκτηση μιας αίσθησης ακεραιότητας και ατομικότητας. Το πάθος αυτό είναι η αγάπη..."
Γιατί είναι μόνο "το βίωμα της αγάπης που παραμερίζει την αναγκαιότητα της αυταπάτης... Γιατί όταν λεω σ' αγαπώ, λεω αγαπώ σ' εσένα και σε όλη την ανθρωπότητα, σε κάθε τι που είναι ζωντανό. Αγαπώ σ' εσένα και τον εαυτό μου... γιατί μ' αυτή την έννοια ο αυτοερωτισμός είναι το αντίθετο της φιλαυτίας..."
Στον ανθρώπινο κόσμο η αγάπη και η αρνητική τιμή της, το μίσος, μπορεί να είναι στοιχεία δημιουργικότητας. Το ουσιαστικά αντίθετο τους, η αδιαφορία, η απάθεια για ό,τι βρίσκεται στην εμβέλεια της δικής μας ζωής, είναι ουσιαστικά ένας θάνατος: "Με δόσεις" οπωσδήποτε, αλλά πάντως θάνατος.
Ο κόσμος ο μικρός, ο μέγας, ο προσωπικός μας κόσμος και ο κόσμος του σύμπαντος... που εκτρέφει όνειρα και εφιάλτες, που δεν τελειώνει ποτέ αλλά διαρκώς γίνεται.
Ο κόσμος-πρόκληση να τον αγαπήσουμε και να τον μισήσουμε πριν να ασχοληθούμε με την αλλαγή ή την κατανόηση του...(5)
1. Οδυσσέα Ελύτη, "-?ξιου Εστί".
2. Ευτυχή Μπιτσάκη, "Το είναι και το γί-γνεσθαι;".
3. Edward Wolf, 'On the brink of extinction: Conserving the diversity of life', World - watch 1987
4. 'Εριχ Φρομ, "Ή υγιής κοινωνία,".
5. Κάρλ Μαρξ, 11η θέση για τον Φόυερ-μπαχ: "Οι φιλόσοφοι μονάχα εξηγούσαν με διάφορους τρόπους του κόσμο, το ζήτημα όμως είναι να τον αλλάξουμε".
21/12/2002
|
Τελευταία ενημέρωση
29 May, 2005
Υπογράψτε ή δείτε το βιβλίο
επισκεπτών
Επικοινωνία
Πρότεινε αυτήν την σελίδα
σ' έναν φίλο
Στείλε άρθρο
FORUM
Ελάτε να τα πούμε
|
