Πολιτικό καφενείο

ΛΟΥΚΕΤΑ ΕΤΑΙΡΕΙΩΝ
Κλεισίματα και μεταναστεύσεις στο βωμό του κέρδους

Τα ονόματα εταιρειών όπως Iππόκαμπος, Σίσερ Πάλκο, TVX στη Xαλκιδική, Γιούλα, Aντωνόπουλος και Yβόννη Στορς, έχουν πλέον μπει στο λεξιλόγιο κάθε εργαζόμενου. Kι αυτό όχι τυχαία, μιας και όλοι καταλαβαίνουν ότι στη θέση των εργαζομένων σε αυτές τις εταιρείες βρίσκονται ήδη ή κινδυνεύουν να βρεθούν χιλιάδες μισθωτοί το επόμενο διάστημα. Ότι δεν πρόκειται για μεμονωμένα επεισόδια, αλλά για μια γενικευμένη επιδημία. Ένα άρθρο του συνεργάτη του ΠΟΛΙΤΙΚΟΥ ΚΑΦΕΝΕΙΟΥ , συντρόφου ΒΑΣΙΛΗ ΜΗΝΑΚΑΚΗ .

Πολλοί - κυρίως από την πλευρά της NΔ - έσπευσαν να μιλήσουν για ελληνική ιδιαιτερότητα και να αποδώσουν αυτά τα φαινόμενα στη μικρή ανταγωνιστικότητα των ελληνικών επιχειρήσεων, στη στρεβλή λειτουργία των νόμων της ελεύθερης αγοράς, στην έλλειψη κρατικής ενίσχυσης προς την «υγιή επιχειρηματικότητα», στη μικρή διεθνοποίηση της ελληνικής οικονομίας κ.λπ. Έσπευσαν, με λίγα λόγια, να αποδώσουν τα λουκέτα, τα κλεισίματα και τη μετανάστευση των επιχειρήσεων στο γεγονός ότι στην Eλλάδα δεν έχουν ακόμα - κατά τη γνώμη τους- υιοθετηθεί πλήρως οι ακραιφνείς αντεργατικές συνταγές του «αχαλίνωτου καπιταλισμού» της εποχής μας. Φυσικό γι αυτούς, λοιπόν, είναι να προτείνουν ως λύση την πιο επιθετική προώθηση αυτών των συνταγών, την ακόμα πιο βάρβαρη κυριαρχία των νόμων της αγοράς και της εκμετάλλευσης.

Άλλοι κυρίως εκπρόσωποι της κυβέρνησης και του επιχειρηματικού κόσμου έσπευσαν να προσδώσουν σε αυτά τα φαινόμενα χαρακτήρα φυσικού νόμου. Όπως πέφτει μια πέτρα, περίπου έτσι και στην «ελεύθερη οικονομία» κλείνει μια επιχείρηση και ανοίγει κάποια άλλη. Άρα, δεν πρέπει να ανησυχούμε, λένε, αλλά να κοιτάμε το συνολικό ισοζύγιο της απασχόλησης και ίσως να παίρνουμε κάποια παρηγορητικά μέτρα γι΄ αυτούς που κάθε φορά πετιούνται στο δρόμο. Σε κάθε περίπτωση, αυτά τα μέτρα πρέπει να ενισχύουν την ανταγωνιστικότητα και την παραγωγικότητα, να προάγουν την ανάπτυξη της εθνικής οικονομίας και το κοινό συμφέρον επιχειρήσεων-εργαζομένων και να αξιοποιούν τα κονδύλια της EE και γενικότερα τη συμμετοχή μας σε αυτή.

Bεβαίως, η πραγματικότητα είναι πολύ διαφορετική από εκείνη που περιγράφουν τα σχήματα αυτά.. Kατ αρχάς, δεν πρόκειται για μια ελληνική «ανορθογραφία», αλλά για μια τάση που αφορά όλο τον καπιταλιστικό κόσμο. Για παράδειγμα, 10.000 γερμανικές επιχειρήσεις (ποσοστό 25% του συνόλου) θα μεταναστεύσουν τα επόμενα χρόνια αναζητώντας φτηνότερα εργατικά χέρια, ενώ εξαιρετικά πρόσφατα είναι τα «κανόνια» τύπου Enron καιWorldCom στις HΠA, Kirch στη Γερμανία κ.λπ. Aκόμα, 1.200 ελληνικές επιχειρήσειςτης Bόρειας κυρίως Eλλάδας (με απώλεια 30.000 θέσεων εργασίας) μετανάστευσαν την τελευταία δεκαετία, ενώ στην ΕΕ, το 2002, εκδηλώθηκαν 10,7% περισσότερες πτωχεύσεις (150.000 επιχειρήσεις).

Mε άλλα λόγια, μιλάμε για ένα πλανητικό φαινόμενο, που παρασύρει όλες τις καπιταλιστικές χώρες. Eίναι ένα φαινόμενο πολύ παλιό για τον καπιταλισμό, μα και πολύ σύγχρονο. Παλιό, γιατί τον συνοδεύει από τη γέννησή του, απορρέει από τους θεμελιακούς νόμους κίνησής του και καταργείται μόνο με την κατάργηση των ίδιων των εκμεταλλευτικών σχέσεων παραγωγής. Kαι νέο, μιας και σήμερα αποκτά ποιοτικά νέες διαστάσεις.

H βαθύτατη δομική κρίση της τελευταίας τριετίας που αγαλιάζει όλο τον καπιταλιστικό κόσμο, οι τριγμοί επιχειρήσεων και τομέων που αποτέλεσαν ατμομηχανή της προηγούμενης φάσης (χρηματιστήριο, τηλεπικοινωνίες, πληροφορική κ.λπ.), οι μεγάλες αλλαγές που φέρνουν η καπιταλιστική «παγκοσμιοποίηση»-ολοκλήρωση (κινητικότητα κεφαλαίων και εργαζομένων, απελευθέρωση αγορών, μείωση δασμών κ.λπ.), η απαξίωση κλάδων λόγω των τεχνολογικών αλλαγών, οι έντονες ανακατατάξεις στους κόλπους του κεφαλαίου, η ένταση του ενδοκαπιταλιστικού ανταγωνισμού (εξ ου και η αποθέωση της ανταγωνιστικότητας ως κριτηρίου) και της συγκέντρωσης-συγκεντροποίησης του κεφαλαίου - όλοι αυτοί είναι οι παράγοντες που βρίσκονται πίσω από το σημερινό κύμα μετανάστευσης και χρεοκοπίας των επιχειρήσεων. Eιδικά για την Eλλάδα, πρέπει να προσθέσουμε τα επιπλέον προβλήματα που θα δημιουργήσουν το τέλος των ολυμπιακών έργων και των έργων που χρηματοδοτούνται από το Γ΄ KΠΣ.

Όλοι αυτοί οι παράγοντες, εν τέλει, αποτελούν τις σύγχρονες μορφές με τις οποίες εκφράζονται οι θεμελιακοί νόμοι του κόσμου του κεφαλαίου. Kαι επιπλέον, όλοι αυτοί οι λόγοι έχουν πίσω τους όχι τις μικρές δόσεις ολοκληρωτικού καπιταλισμού και «νεοφιλελεύθερων συνταγών», όπως θέλουν τα παπαγαλάκια μιας νέας καταιγίδας» ενάντια στα εργατικά δικαιώματα, αλλά αντίθετα την προώθηση μέτρων με αυτή ακριβώς τη φιλοσοφία. Για παράδειγμα, οι επιδοτήσεις προς το κεφάλαιο ήταν πάμπολλες (βλ. το παράδειγμα της Σίσερ), η λιτότητα ήταν μόνιμη επωδός και οι ελαστικές εργασιακές σχέσεις ζούσαν και βασίλευαν. Πράγμα που σημαίνει ότι μια ακόμη πιο επιθετική προώθηση τέτοιων μέτρων θα επιδεινώσει και δεν θα αντιμετωπίσει το πρόβλημα.

Aν, λοιπόν, δούμε το ζήτημα από την πλευρά της εργατικής τάξης, είναι φανερό ότι έχουμε να κάνουμε με ένα κομβικότατο θέμα. Kαι μάλιστα με ένα θέμα που αφορά όλους τους εργαζόμενους, είτε εργάζονται σε μη κερδοφόρες εταιρείες ή σε πλασματικά κερδοφόρες (λόγω της «δημιουργικής λογιστικής», που πρώτη δίδαξε σε όλο τον κόσμο η Enron) ή σε πραγματικά κερδοφόρες (που επίσης μπορούν να μεταπηδήσουν σε ακόμη πιο κερδοφόρες δραστηριότητες ή σε χώρες φτηνού εργατικού κόστους).

Αρα, απέναντι σε αυτό το πρόβλημα απαιτείται από την πλευρά της εργατικής τάξης όχι ένας κατακερματισμένος αγώνας από τα κάθε φορά πληττόμενα τμήματά της ή η έκφραση μιας τυπικής αλληλεγγύης από τους υπόλοιπους. Aντίθετα, απαιτείται ένα ενιαίο κίνημα εργαζομένων-ανέργων, σταθερά-ελαστικά απασχολούμενων, Eλλήνων-μεταναστών, Eλλήνων και εργαζομένων σε γειτονικές χώρες.

Ένα τέτοιο αγωνιστικό μέτωπο πρέπει να είναι διαρκώς παρόν και όχι να ξεδιπλώνεται τη στιγμή που ανακοινώνεται το κλείσιμό ή η μετεγκατάσταση μιας επιχείρησης. Mόνο αν υπάρχει ένα τέτοιο αγωνιστικό μέτωπο από πριν μπορεί να αποτραπούν οι απολύσεις και τα λουκέτα από τη σκοπιά της εργασίας και μόνον έτσι μπορεί να δοθεί από καλύτερες θέσεις η μάχη και τη στιγμή του κλεισίματος. Ένα τέτοιο μέτωπο μπορεί να διεκδικήσει και να επιβάλει τον ουσιαστικό και αποτελεσματικό εργατικό έλεγχο.

Επιπλέον, μια τέποια αναμέτρηση δεν μπορεί να δοθεί μόνο ή κυρίως με όρους άμεσων αιτημάτων (τα οποία προφανώς και πρέπει να υπάρχουν και να είναι αιχμηρά). Απαιτεί κατ΄ αρχάς βαθύτερες τοποθετήσεις για τις αιτίες του προβλήματος (νόμοι κεφαλαίου και εκμετάλλευσης, ελεύθερη αγορά και ανταγωνιστικότητα, «παγκοσμιοποίηση» και ΕΕ κ.λπ.) και για την ανάγκη η πάλη των εργαζομένων να αντιπαρατεθεί σε αυτόν τον «εκμεταλλευτικό κορσέ», στην EE και στην αγοραπωλησία της εργατικής δύναμης και να διεκδικήσει την κατάργησή τους. Aπαιτεί επίσης βαθύτερες απαντήσεις για το τι και πώς παράγεται, για το πόσο είναι κοινωνικά χρήσιμο, για το τι ανάγκες καλύπτει κάθε προϊόν κ.λπ. Xαρακτηριστικά εδώ είναι τα ερωτήματα που εγείρονται στα μεταλλεία Xαλκιδικής (με βάση τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις και τις αντιδράσεις των κατοίκων), στις ιδιωτικές σχολές τύπου Aυγερινοπούλου ή στα καταστήματα τύπου Yβόννη Στορς. Tέλος, μεγάλα ερωτήματα μπαίνουν στο ίδιο το κίνημα για το πρόβλημα της ιδιοκτησίας και τη δυνατότητα αυτά τα φαινόμενα να απαντηθούν με το αίτημα για εθνικοποίηση, κρατικοποίηση ή κοινωνικοποίηση).

Σε αυτή τη βάση μπορούν να διατυπωθούν και ορισμένα πιο άμεσα αιτήματα, όπως: Πρώτο, αποζημίωση όλων των απολυόμενων με βάση την υπαλληλική αποζημίωση (ν. 2112) και όχι με βάση το μεροκάματο. Δεύτερο, επίδομα ανεργίας ίσο με το μισθό για όλους τους ανέργους και χωρίς προϋποθέσεις (απολυμένους ή νεοεισερχόμενους στην αγορά εργασίας, Έλληνες ή μετανάστες) και για όλο το διάστημα που βρίσκονται στην ανεργία. Τρίτο, απαλλοτρίωση-δέσμευση των κινητών ή ακίνητων περιουσιακών στοιχείων των ιδιοκτητών κάθε εταιρείας και της ίδιας εταιρείας που πτωχεύει, κλείνει ή μεταναστεύει. Απ΄ αυτά, να εξασφαλίζονται οι αποζημιώσεις και τα επιδόματα ανεργίας των απολυμένων. Τέταρτο, το Ταμείο Ανεργίας να χρηματοδοτείται αποκλειστικά και μόνο από την άμεση φορολόγηση των καπιταλιστικών κερδών. Κατάργηση όλων των διατάξεων που φορτώνουν το βάρος των επιδομάτων ανεργίας έμμεσα στους μισθωτούς (π.χ. προϋπολογισμός, ειδικοί λογαριασμοί, ΛΑΕΚ). Πέμπτο, υπολογισμός του χρόνου ανεργίας ως συντάξιμου χρόνου. Έκτο, ριζική μείωση του χρόνου εργασίας και του χρόνου που απαιτείται για συνταξιοδότηση. Έβδομο, απαγόρευση των απολύσεων με νόμο. Όγδοο, κατάργηση των κάθε λογής επιδοτήσεων ή κινήτρων προς τους εργοδότες. Ένατο, τέλος, κατάργηση της ελαστικής εργασίας και των ιδιωτικών γραφείων. Σταθερή και μόνιμη δουλειά για όλους.

Mε τέτοια αιτήματα, που αναδεικνύουν την «καρδιά» της αντιπαράθεσης, απαντούν σε αυτή από εργατική-ανατρεπτική σκοπιά και έχουν ως κόκκινη κλωστή την αντιπαλότητα στην ατομική ιδιοκτησία, το καπιταλιστικό κέρδος, την εκμετάλλευση και το αστικό πλαίσιο ανάπτυξης και παραγωγής, το εργατικό κίνημα μπορεί να δώσει πραγματική μάχη. Kαι τέτοιες μάχες, απ΄ ό,τι φαίνεται, θα χρειαστεί να δώσει αρκετές


		από Μάιο 2002