Εμφανίζεται
μέσα σε τμήματα της ελληνικής
εργατικής τάξης η κοινωνική
ψυχολογία του «ανώτερου» καταπιεστή
ξένων εργαζόμενων
Η
διοργάνωση των Ολυμπιακών Αγώνων από
την Ελλάδα, σε συνδυασμό με τον
ιδιαίτερο χαρακτήρα του εθνικού
ανταγωνισμού στα αγωνίσματα που
διοργανώνονται σε αυτούς επέδρασαν
αποφασιστικά και αυτοτελώς στην
μαζική εκδήλωση και έξαρση της
εθνικιστικής ιδεολογίας, που ήδη
αναπτυσσόταν υπόγεια και με
ευκαιριακές αφορμές. Το ίδιο
αποφασιστικά επέδρασαν και η
κατάκτηση του ευρωπαϊκού κυπέλλου
από την Εθνική Ελλάδας. Το ιδεολογικό
και πολιτικό μέτωπο κατά του
εθνικισμού, του ρατσισμού και της
ξενοφοβίας αποτελεί σήμερα ένα από τα
κυριότερα καθήκοντα της Ριζοσπαστικής
και
Επαναστατικής
Αριστεράς,
ενώ ήδη υπάρχει τεράστια καθυστέρηση.
Το ΠΟΛΙΤΙΚΟ
ΚΑΦΕΝΕΙΟ στο
μέτρο των δυνατοτήτων του θα ΑΝΟΙΞΕΙ
ΜΕΤΩΠΟ κατά του εθνικισμού, του
ρατσισμού και του έρποντος φασισμού.
Πολύ
νωρίς και με αφορμή μια μαζική
εκκαθάριση μεταναστών, μια «επιχείρηση
σκούπα», στις 11 Ιουλίου 1999, το ΠΡΙΝ,
η ΝΕΑ
ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ και
αρθρογράφοι της Ριζοσπαστικής
Αριστεράς, κατήγγειλαν τον εθνικισμό
και αντιαλβανικό ρατσισμό και
επισήμαναν την βαθύτερη επιρροή τους
στην ελληνική κοινωνία. Όλοι εμείς
πήγαμε – και πάμε – «κόντρα στο ρεύμα»
και τολμήσαμε να εναντιωθούμε στην
επώαση του αυγού του φιδιού.
Όσον
αφορά τα τελευταία γεγονότα
βαρύτατες είναι οι ευθύνες της
κυβέρνησης για τη δολοφονία της
Ζακύνθου και τις επιθέσεις
εθνικιστικού και ρατσιστικού μίσους
κατά των αλβανών μεταναστών. Ούτε καν
τις εμπρηστικές δηλώσεις του νομάρχη
Θεσσαλονίκης Ψωμιάδη δεν καταδίκασε,
υποθάλποντας έτσι μέσα στο ίδιο το
κόμμα της το αυγό του φιδιού.
Εγκληματική και η στάση της Ελληνικής
αστυνομίας που, τουλάχιστον, ανέχτηκε
τις οργανωμένες επιθέσεις των
φασιστοειδών σε Αθήνα και
Θεσσαλονίκη, ενώ φρόντισε να χτυπήσει
την αντιεθνικιστική διαδήλωση στην
Αθήνα. Σε 70 ανέρχονται οι
τραυματισμένοι στην πρωτεύουσα,
μέχρι και 300 σε όλη την Ελλάδα,
καταγγέλλει το Φόρουμ
Αλβανών Μεταναστών. Ούτε μια
σύλληψη έλληνα δράστη από την
αστυνομία που περηφανεύεται για την
περιφρούρηση των Ολυμπιακών από τους…
τρομοκράτες. Γελοίες ηχούν και οι
αντιεθνικιστικές και
αντιρατσιστικές κορώνες του ΠΑΣΟΚ,
που επέβαλε τους
αντιμεταναστευτικούς νόμους,
συμφώνησε με τη λογική της «Ευρώπης –
φρουρίου» και νομιμοποίησε τις
επιχειρήσεις – σκούπα. Σε επίσημη
ιδεολογία της «ισχυρής Ελλάδας»
αναγορεύεται από την αστική τάξη και
το αστικό μπλοκ εξουσίας ο εθνικισμός
και ο πατριωτισμός στη νέα φάση της «μετά-Ολυμπιακής
Εποχής», της «εθνικής αυτοπεποίθησης»,
της έξαρσης των εθνικών ανταγωνισμών
και της οικονομικής και κοινωνικής
κρίσης. Η τάση αυτή εγκυμονεί νέους
πολεμικούς κινδύνους. Πληθαίνουν
επικίνδυνα τα φαινόμενα επίδρασης
της εθνικιστικής ιδεολογίας και
συμπεριφοράς σε ευρύτερες μάζες λόγω
της διάσπασης σε «ανώτερα» και «κατώτερα»
εθνικά στρώματα. Την ίδια στιγμή,
πρωτοφανείς δυνατότητες γεννιούνται
για ένα νέο προλεταριακό διεθνισμό.
Ελπιδοφόρες οι αγωνιστικές
αντιδράσεις, με κορυφαία τη διαδήλωση
της Πέμπτης, με 5.000 στους δρόμους της
Αθήνας. Ωστόσο, η καθυστέρηση στην
ιδεολογική επίδραση και δράση της
επαναστατικής Αριστεράς είναι
εμφανής. Μεγαλύτερη ανάγκη από ποτέ
το μέτωπο κατά του εθνικισμού, του
πατριωτισμού και του ρατσισμού από τη
σκοπιά του κοινού αντικαπιταλιστικού
μετώπου ελλήνων και ξένων
εργαζόμενων ενάντια στο αντιδραστικό
συνασπισμό εξουσίας ΝΔ, ΠΑΣΟΚ, την ΕΕ
και τη Νέα Τάξη. Για την ενότητα και το
διεθνισμό στην προοπτική της
επανάστασης και της κομμουνιστικής
χειραφέτησης.
Από
σήμερα αρχίζουμε μια σειρά – κατά
τακτά διαστήματα – ιδεολογικών
άρθρων κατά του εθνικισμού, αρχή
κάνοντας με το σημερινό του συνεργάτη
μας ΚΩΣΤΑ
ΜΑΡΚΟΥ.
ΠΟΛΙΤΙΚΟ
ΚΑΦΕΝΕΙΟ
ΕΠΙΚΙΝΔΥΝΗ
ΤΑΣΗ Ο ΕΘΝΙΚΙΣΜΟΣ
Για
την ανάπτυξη της εθνικιστικής,
πατριωτικής και ρατσιστικής
ιδεολογίας, πρωταρχικές ευθύνες έχει
η ΝΔ
και
το ΠΑΣΟΚ.
Ειδικά το δεύτερο με τα
αντιμεταναστευτικά μέτρα που πήρε
κατά τη δεκαετία του ’90, αλλά και η ΝΔ
που συναίνεσε και τα διατηρεί.
Παράλληλα, φαίνεται ότι, σήμερα,
ισχυρά τμήματα της ελληνικής αστικής
τάξης τείνουν στην αποδοχή, προβολή
και καλλιέργεια του εθνικισμού ως
κυρίαρχης ιδεολογίας, σε βάρος της
ιδεολογίας του κοσμοπολιτισμού της
προηγούμενης φάσης (περίπου 1996-2000). Σε
αυτό συμβάλλει και η ιδιαίτερη
συγκρότηση, παράδοση και ιδεολογία
του κυβερνώντος κόμματος. Όλα αυτά,
κάτω από την ομπρέλα της ρατσιστικής,
αντιμεταναστευτικής πολιτικής της ΕΕ.
Αντιρατσιστική πορεία 9 Σεπτεμβρίου 2004 ΕΕΚ
Η
τάση για εθνικισμό και ρατσισμό είναι
διεθνής, σχετίζεται άμεσα με τις
ρωγμές στην αμερικανική
παντοκρατορία, τη συνεπαγόμενη
ένταση του νέου ιμπεριαλιστικού
διαμοιράσματος του κόσμου, και άρα
του παροξυσμού των εθνικών
ανταγωνισμών για καλύτερες θέσεις
στο διεθνή καταμερισμό. Δεν είναι
τυχαία η ανάπτυξη επιθετικών
εθνικιστικών και πατριωτικών τάσεων
σε όλες τις κυρίαρχες ανεπτυγμένες
χώρες της πρώτης βαθμίδας του
καπιταλισμού, με πρώτη από όλες τις
ΗΠΑ, αλλά και τη Βρετανία, τη Γαλλία κ.α.
Εμφανίζεται επίσης ξανά στη Γερμανία,
με το σύνθημα του «φωτισμένου
πατριωτισμού». Είναι χαρακτηριστική
η ανάπτυξη αυτής της τάσης στη Ρωσία
επί Πούτιν και ιδιαίτερα μετά τις
βαρβαρότητες των αυτονομιστών
Τσετσένων στην Οσετία. Παράλληλα με
τον εθνικισμό και πατριωτισμό,
αναπτύσσεται ιδιαίτερα ο ρατσισμός
και η επανεμφάνιση μιας ψυχολογίας «αποικιοκρατικής
υπεροψίας», ιδιαίτερα στις ΗΠΑ, αλλά
και στην ΕΕ.
Αφ’
ετέρου, η ένταση του εθνικισμού και
του ρατσισμού σχετίζεται με τις
συνθήκες της διαρκούς κοινωνικής
ύφεσης, της μόνιμης ανεργίας, της
φτώχειας, της βαθύτερης κοινωνικής
κρίσης και άρα της έντασης των
κοινωνικών ανταγωνισμών και εντός
της εργατικής τάξης. Ο
εθνικισμός προβάλλεται από την
αστική τάξη προς τις μάζες διότι
μπορεί να παίξει καλύτερα, στη
σημερινή φάση, το ρόλο της
ενσωμάτωσης και ταυτόχρονα της
διάσπασης των εργαζομένων για την
καλύτερη εκμετάλλευσή τους, για τον
αποπροσανατολισμό και την
αποδυνάμωση των αγώνων τους.
Η
εμφάνιση μιας ιδεολογίας «ανωτερότητας»
στο εσωτερικό της ελληνικής αστικής
τάξης είναι αδιάψευστος μάρτυρας της
νέας, αναβαθμισμένης θέσης του
ελληνικού καπιταλισμού στον περίγυρό
του στη δεκαετία του ’90, με την
υποβάθμιση της διεθνούς θέσης των
ανατολικών εκμεταλλευτικών
καθεστώτων και των αραβικών εθνών,
παρά τη σχετική μείωση της
ανταγωνιστικότητάς του σε σχέση με
την πρώτη ζώνη των αναπτυγμένων χωρών
και εντός της ΕΕ. Ο ελληνικός
καπιταλισμός συμμετέχει πιο σταθερά
στη συλλογική εκμετάλλευση των
καταπιεσμένων εθνών και αποσπά
οπωσδήποτε ένα υπερκέρδος από αυτή.
Τα ερωτήματα, «ποια
είναι η ποιότητα, ποιο το ποσοστό και
πώς διαμοιράζεται», πρέπει να
μελετηθούν σοβαρά. Στη βάση αυτή εμφανίζεται
εκ νέου μια επιθετική εθνικιστική
ιδεολογία που δίνει νέο περιεχόμενο
στο σύνθημα της «ισχυρής Ελλάδας» και
που διαπερνά – με ακρότητες και
υπερβολές, βέβαια – την ελληνική
αστική τάξη. Το γεγονός ότι έβγαλε
σε πέρας με σχετική επιτυχία τους
Ολυμπιακούς Αγώνες ανεβάζει την
αυτοπεποίθηση του ελληνικού
κεφαλαίου, αλλά και αποτελεί
επιβεβαίωση της σχετικά
αναβαθμισμένης θέσης του. Στη νέα
φάση και υπό την ηγεμονία του
Καραμανλή, το ελληνικό κεφάλαιο θα
επιχειρήσει να εκταμιεύσει τα οφέλη.
Κατά τη γνώμη μας, ο
ελληνικός καπιταλισμός θα γίνει πιο
απαιτητικός προς «τους επάνω»
εθνικούς σχηματισμούς και
ολοκληρώσεις και πιο επιθετικός και
αρπακτικός προς «τους κάτω», γεγονός
που εγκυμονεί σοβαρούς κινδύνους
εθνικών πολεμικών ενεργειών ή
συμμετοχής σε διεθνείς πολεμικές
ενέργειες στο κοντινό μέλλον.
Θα
ήταν πολύ απλά τα πράγματα εάν είχαμε
να κάνουμε μόνο με την ιδεολογία των
αστών. Δυστυχώς ο εθνικισμός και ο
ρατσισμός αγκαλιάζουν ευρύτερα
κοινωνικά στρώματα. Εμφανίζεται μέσα
σε τμήματα της ελληνικής εργατικής
τάξης ένα καινούργιο επικίνδυνο
φαινόμενο, για πρώτη φορά
μεταπολεμικά στη χώρα μας: η
κοινωνική ψυχολογία του «ανώτερου»
καταπιεστή ξένων εργαζόμενων εθνών.
Δεν
είναι βέβαια, νέο φαινόμενο γενικά.
Αναπτύχθηκε στην εποχή του
ιμπεριαλισμού, επισημάνθηκε για την
Αγγλία από τον Ένγκελς προς το τέλος
της ζωής του και βρήκε τη θεωρητική
του γενίκευση από τον Λένιν.
Αναπόσπαστο μέρος της θεωρίας του
τελευταίου για τον ιμπεριαλισμό
αποτελεί η θέση του για εξαγορά των
ανώτερων τμημάτων της εργατικής
τάξης από τον ιμπεριαλισμό της κάθε
χώρας με τα υπερκέρδη από την
εκμετάλλευση των αποικιών. Έτσι
εξήγησε, τόσο τον πατριωτισμό και
σοβινισμό μεγάλων τμημάτων των
εργαζομένων στον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο,
όσο και τη μετατροπή της
σοσιαλδημοκρατίας σε ουρά των
αστικών τάξεων. Η ιστορική κατάρρευση
της αποικιοκρατίας και η εμφάνιση της
νεοαποικιοκρατίας άλλαξαν τα
δεδομένα προς την κατεύθυνση μιας
περισσότερο «δημοκρατικής
εκμετάλλευσης» των ξένων εθνών. Στο
νέο στάδιο ανάπτυξης του
ολοκληρωτικού καπιταλισμού (σ.
Πολιτικού Καφενείου: της
χρηματιστικής παγκοσμιοποίησης) οι
νέες σχέσεις μεταξύ καταπιεστικών
και καταπιεζόμενων εθνών και η
επίδρασή τους στο εσωτερικό των
εργατικών τάξεων πρέπει να
ερευνηθούν βαθύτερα.
Οπωσδήποτε
όμως, η σχετικά ανώτερη θέση των
εργαζόμενων των ανεπτυγμένων
καπιταλιστικών εθνών σε σύγκριση με
τις καθυστερημένες, αποτελεί
αντικειμενικό παράγοντα της τάσης
για συμμαχία με την αστική τάξη της
χώρας τους και της ανάπτυξης «αποικιοκρατικής
συμπεριφοράς». Στη βάση αυτή βέβαια,
βρίσκει έδαφος ο εθνικισμός και ο
ρατσισμός μέσα στα εργατικά στρώματα.
Και μάλλον έτσι
μπορεί να ερμηνευθεί κοινωνικά το
γεγονός του χαμηλού βαθμού
αλληλεγγύης των παραδοσιακά
φιλοαράβων Ελλήνων στους αγώνες του
παλαιστινιακού και ιρακινού λαού και
η ανάπτυξη «υπεροπτικών» αντιλήψεων
απέναντι στους δίκαιους
απελευθερωτικούς αγώνες τους, ακόμη
και μέσα στη ριζοσπαστική Αριστερά.
Παράλληλα,
ιδιαίτερο ρόλο στην εποχή του νέου
σταδίου παίζει η επανεμφάνιση με
νέους όρους του παγκόσμιου
φαινομένου της μετανάστευσης (που
αποτελεί ένδειξη μιας νέας ποιότητας
του καπιταλισμού). Η Ελλάδα
μετατράπηκε από «χώρα φυγής» σε «χώρα
υποδοχής» μεταναστών, κάτι που
αποτελεί πρόσθετη ένδειξη ποιοτικής
αναβάθμισης της θέσης της. Η μαζική
εμφάνιση της μετανάστευσης οδήγησε
σε άνοδο του συνολικού βαθμού
εκμετάλλευσης της εργατικής τάξης,
αλλά και σε βαθιά
εσωτερική διάσπαση σε «ανώτερη»
ελληνική εθνικά εργατική τάξη και σε
«κατώτερη» ξένη, κυρίως, αλβανική
εθνικά εργατική τάξη. Για
παράδειγμα, σήμερα δύσκολα βρίσκεις
σε όλους τους κλάδους Έλληνες
ανειδίκευτους εργάτες, ενώ σε
ορισμένους τομείς δεν υπάρχουν
καθόλου (π.χ. οικιακές υπηρεσίες,
εργάτες γης). Αυτή η διάσπαση της
εργατικής τάξης, σε συνδυασμό με τη
σχετική αριθμητική μείωσή της λόγω
της κρίσης παραδοσιακών κλάδων και
την αριθμητική αύξηση των
μικρομεσαίων στρωμάτων στη δεκαετία
του ’90, ενισχύουν τις τάσεις
εθνικισμού και ρατσισμού μέσα στην
εργατική τάξη και τα άλλα
εκμεταλλευόμενα στρώματα.
Τότε,
θα ρωτούσε κάποιος, πού μπορούν να
αναζητηθούν οι αντικειμενικές
ταξικές δυνατότητες ενός νέου
προλεταριακού διεθνισμού;
Αντίστροφη
ερώτηση: Γιατί χειροτερεύει διαρκώς η
θέση όλο και ευρύτερων τμημάτων
εργαζομένων, ακόμη και σε χώρες όπως
οι ΗΠΑ που ζουν, σε μεγάλο βαθμό, στην
κυριολεξία με δανεικά από την
εκμετάλλευση άλλων εθνών και των
μεταναστών ή έγχρωμων στο εσωτερικό
τους; Τις απαντήσεις πρέπει να τις
αναζητήσουμε στην τάση του σύγχρονου
καπιταλισμού να αυξάνει την
εκμετάλλευση και στα ανώτερα και στα
κατώτερα τμήματα της εργατικής τάξης,
γεγονός που χειροτερεύει σχετικά ή
και απόλυτα τη θέση ευρύτερων
εργατικών ζωνών. Έτσι, ένα μεγάλο
ποσοστό της λευκής αμερικανικής
εργατικής τάξης σήμερα, δεν διαφέρει
στους όρους ζωής της από τη μαύρη και
ισπανόφωνη μειοψηφία των ΗΠΑ. Την
ίδια στιγμή, ανεβαίνουν
αντικειμενικά οι τεχνικές ικανότητες
τμημάτων των ξένων εργατών, που
ενσωματώνονται στις νέες συνθήκες.
Αυτό φαίνεται και από το γεγονός της
σχετικής καλυτέρευσης μέρους των
Αλβανών εργατών και στη χώρα μας τα
τελευταία χρόνια.
Ταυτόχρονα,
το συντριπτικά μεγαλύτερο μέρος των
ιμπεριαλιστικών υπερκερδών από τα
καταπιεσμένα έθνη οδηγείται στην «επιδότηση»
του σταθερού κεφαλαίου, της «νεκρής
εργασίας», δηλαδή στα τεράστια
κονδύλια που απαιτούνται για
επενδύσεις στην έρευνα και στα
αυτοματοποιημένα συστήματα. Ένα
τεράστιο μέρος, όλο και μεγαλύτερο,
κατευθύνεται σε μη παραγωγικές
επενδύσεις όπως είναι οι
στρατιωτικοί εξοπλισμοί. Έτσι, η
ζώνη της εργατικής αριστοκρατίας
πρέπει να έχει την τάση να μειώνεται,
αφαιρώντας το έδαφος για αυταπάτες
υπεροχής.
Από
την άλλη, στις καθυστερημένες και
εκμεταλλευόμενες χώρες έχει αυξηθεί
αριθμητικά και ποιοτικά η εργατική
τάξη σε βάρος του αγροτικού πληθυσμού.
Κάτω από τις αναταράξεις στον αραβικό
και αφρικανικό κόσμο πρέπει να
αναζητηθεί και αυτό το γεγονός. Σε
τούτο συνέβαλε και η ανάπτυξη και
άμεση βιομηχανική λειτουργία των
υπερεθνικών πολυκλαδικών γιγάντων
των μητροπόλεων στο
έδαφος της περιφέρειας. Έτσι, ο
εργαζόμενος της Ζίμενς
στη Γερμανία έχει κοινό αφεντικό με
τον προλετάριο της Τζακάρτα.
Οι
αντικειμενικές κοινωνικές
δυνατότητες για συμμαχία και
συνεργασία μεταξύ των διαφορετικών,
εθνικά και οικονομικά, τμημάτων της
εργατικής τάξης στο εσωτερικό των
μητροπόλεων και μεταξύ των
εργαζομένων στις μητροπόλεις και την
περιφέρεια, είναι μεγαλύτερες από
ποτέ. Αυτές οι δυνατότητες
τροφοδοτούν την αντίρροπη τάση στον
εθνικισμό, τον εργατικό διεθνισμό.
