|
ΧΕΓΚΕΛ Στην ελληνική βιβλιογραφία αναφέρεται και ως Έγελος. Γεννήθηκε στη Στουτγκάρδη και σπούδασε στο Τύμπινγκεν Φιλοσοφία και Θεολογία (1788-93). Το 1802 έγινε λέκτορας στο Πανεπιστήμιο της Γένα, όπου συνέγραψε το πρώτο σημαντικό έργο του «Φαινομενολογία του Πνεύματος» (1807). Ως συντάκτης εφημερίδας στο Bamberg και ως διευθυντής Γυμνασίου στη Νυρεμβέργη έγραψε το δεύτερο σημαντικό βιβλίο του «Η Επιστήμη της Λογικής» (1812-16).
|
Ο ΤΡΟΤΣΚΙ ΜΕΛΕΤΑ ΧΕΓΚΕΛ Όπως ο Λένιν το 1914, μετά την προδοσία της σοσιαλδημοκρατίας στον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, έτσι και ο Τρότσκι το 1933-35, μετά την προδοτική πολιτική της σταλινικής Κομιντέρν που άνοιξε το δρόμο στο ναζισμό, χρειάσθηκε να ξαναγυρίσει στη φιλοσοφία για να επεξεργαστεί νέες έννοιες, κατηγορίες και μεθόδους για τον επαναστατικό επαναπροσανατολισμό της επαναστατικής κομμουνιστικής πρωτοπορίας. Το κείμενο που δημοσιεύει σήμερα το ΠΟΛΙΤΙΚΟ ΚΑΦΕΝΕΙΟ είναι σημειώσεις του εξόριστου ΤΡΟΤΣΚΙ ενώ μελετούσε Χέγκελ. Οι σημειώσεις του Τρότσκι εκδόθηκαν από τις εκδόσεις του πανεπιστημίου Χάρβαντ σε δίγλωσση έκδοση (αγγλικά και ρώσικα). Η ελληνική μετάφραση έγινε από τη ρώσικη (πρωτότυπη) έκδοση.Το Ρώσικο κείμενο του Τετράδιου για τον Χέγκελ ΧΕΓΚΕΛ Βλ. το θέμα Λ.1 Όσοι αρνούνται τη διαλεκτική την θεωρούν απλώς περιττή, μάταιο παιγνίδι της σκέψης. Αρκεί η θετική επιστήμη! Άραγε η "θετική επιστήμη" αποκλείει τα καθαρά μαθηματικά και τη λογική; Εν τω μεταξύ, η διαλεκτική έχει με την λογική (τυπική) την ίδια σχέση που έχουν τα κατώτερα μαθηματικά {.} Ο ίδιος ο Χέγκελ εξέταζε την διαλεκτική ακριβώς ως λογική, ως επιστήμη περί των μορφών της ανθρώπινης γνωστικής διαδικασίας. Όμως μ΄ αυτές τις "μορφές" αναπτύσσεται κατά τον Χέγκελ ο κόσμος, και μάλιστα στις λογικές μορφές μόνο βρίσκει το δικό του2 υλικό περιεχόμενο. Η διαλεκτική έχει εκτεθεί από τον Χέγκελ στο έργο του το οποίο αποκαλείται "Wissenshaft der Logik"{.} Για τον Χέγκελ η διαλεκτική είναι μια λογική ευρύτερης κλίμακας - στο χώρο και στο χρόνο - η λογική της οικουμένης, η αντικειμενική λογική του σύμπαντος {.} Η άρνηση της έννοιας στον ίδιο τον εαυτό της. Εάν ο ιστός της ζωής εκληφθεί ως περίπλοκο πλέγμα, τότε μπορούμε να παρομοιάσουμε την έννοια με τους ξεχωριστούς δεσμούς του πλέγματος. Η κάθε έννοια φαίνεται αυτοτελής και εντελής (κατ΄ αυτό τον τρόπο τις χειρίζεται η τυπική λογική), στην πραγματικότητα όμως ο κάθε δεσμός έχει δύο πέρατα τα οποία τον συνδέουν με τους γειτονικούς κόμβους. Αν τραβήξει κανείς την άκρη ο δεσμός θα λυθεί, - η διαλεκτική άρνηση της έννοιας {έγκειται} στο περιορισμένο της, στην δήθεν αυτοτέλειά της {.}. Κατά την λογική ταξινόμηση μερικά πράγματα (φαινόμενα) τακτοποιούνται εύκολα σε πλαίσια, άλλα παρουσιάζουν δυσκολίες: θα μπορούσαν να συγκαταλεχθούν και εκεί και εδώ, και {στην ουσία}3 με μιαν αυστηρότερη αντιμετώπιση - πουθενά. Ενώ προκαλούν αγανάκτηση στους συστηματοποιούς, τέτοιες μεταβατικές μορφές παρουσιάζουν εξαιρετικό ενδιαφέρον για τους διαλεκτικούς, διότι διαρρηγνύουν τα περιορισμένα πλαίσια των ταξινομήσεων, αποκαλύπτοντας τις πραγματικές συνάφειες και τις αλληλουχίες της ζωντανής διαδικασίας {.} Στον Χέγκελ είναι και νόηση είναι ταυτόσημα (απόλυτος ιδεαλισμός). Ο υλισμός δεν αποδέχεται αυτή την ταυτότητα, - προμνημονεύει το είναι της νόησης. "abstrakt, tot unbewegend" (I,43) Sehr gut Η ταύτιση είναι και νόησης σημαίνει στον Χ{έγκελ} ταύτιση αντικειμενικής και υποκειμενικής λογικής, την τελική σύμπτωσή τους. Ο υλισμός αποδέχεται την αντιστοιχία του υποκειμενικού με το αντικειμενικό, την ενότητά τους, όχι όμως την ταυτότητά τους, μ΄ άλλα λόγια, δεν απελευθερώνει την ύλα από την υλικότητά της για να αφήσει από αυτήν μόνο τον λογικό σκελετό της νομοτέλειας, έκφραση του οποίου είναι η επιστημονική σκέψη (συνείδηση) {.} "in ihrer Wahrheir das ist ihrer Einheit" (I,43) Sehr gut! Το δόγμα του δασκάλου εκλαμβάνεται μόνον ως έτοιμα αποτελέσματα, τα οποία μετατρέπονται σε μαξιλάρι για την οκνηρή σκέψη. Ο Χέγκελ για τον Καντ και για τους επιγόνους του (Ι,44). Από τον Καντ στον Χέγκελ (από τον δυϊσμό στον μονισμό) Καντ: ο λόγος είναι αυτόνομος ***, κτίζει μόνος του τα εργαλεία της γνώσης του (κατηγορίες), έξω από τη συνείδηση βρίσκεται μόνο το πράγμα εν εαυτώ. Χέγκελ: Όμως το πράγμα εν εαυτώ είναι μόνο μια λογική αφαίρεση που δημιούργησε ο λόγος, συνεπώς, εκτός του Λόγου δεν υπάρχει ΤΙΠΟΤΕ. Μπορεί άραγε να ειπωθεί ότι ο απόλυτος ιδεαλισμός του Χέγκελ είναι αυτόνομος*** σολιψισμός; Η έννοια δεν είναι κλειστός δακτύλιος, αλλά δεσμός, το ένα άκρο του οποίου πηγαίνει στο παρελθόν και το άλλο στο μέλλον. Τραβώντας το άκρο μπορεί να λυθεί ο δεσμός, μπορεί όμως και να σφιχτεί σε ένα νεκρό κόμβο. (Έχει ήδη ειπωθεί μια φορά!!). Ο Μιχαηλόφσκι και οι άλλοι ανάγουν τριάδα από το παρελθόν, το παρόν και το μέλλον. Εδώ υπάρχει μια σκιά αλήθειας, όμως μόνο σκιά. Οι έννοιές μας αντανακλούν διαδικασίες, μετατρέποντάς τες σε "αντικείμενα". Δεν είναι το κάθε παρόν κατάλληλο για την διαμόρφωση έννοιας, χρειάζεται ορισμένη σταθεροποίηση της διαδικασίας, ώστε να καταστεί εφικτή η διαμόρφωση σταθερής παράστασης για αυτήν. {Όμως} Αυτή η ενέργεια της συνείδησης αποτελεί συνάμα ρήξη με το παρελθόν, το οποίο προετοίμασε την σταθεροποίηση. Η έννοιά μας περί της γης, είναι η πλέον "σταθερή" από τις έννοιές μας περί του πλέον "σταθερού" από τα πράγματα της τρέχουσας χρήσης μας, {ακόμα εμπεριέχει κατά κάποιο τρόπο τον σεισμό, όμως με } βασίζεται στην πλήρη ρήξη με την επαναστατική διαμόρφωση του ηλιακού συστήματος. Η έννοια είναι συντηρητική. Ο συντηρητισμός της απορρέει: α) από τον ωφελιμιστικό προορισμό της, β) από το γεγονός ότι η μνήμη του ανθρώπου, καθώς και της ανθρωπότητας, είναι βραχεία. Κατ΄ αυτό τον τρόπο η τριάδα δεν αντιστοιχεί γενικά σε κάποιο απρόσωπο παρελθόν, παρόν και μέλλον, αλλά στα μορφοπριά στάδια της διαδικασίας, 4 Μετάφραση: Δ. Πατέλης 1) Το "Λ" είναι γραμμένο με κόκκινο μολύβι.2) Στο κείμενο: CBOEGO, δηλ. γενική ενικού της αντωνυμίας CBOE, αντί για CBOE (αιτιατική ενικού) - Σ.τ.Μ. *) πλήρης, άρτια - Σ.τ.Μ.3) Εδώ και στο εξής σε αγκύλες υπογραμμισμένες παρατίθενται οι λέξεις που έχει διαγράψει ο Τρότσκι στο ημερολόγιο, όμως μόνο στην περίπτωση που μπορούν να αναγνωριστούν. Δεν παρατίθενται οι διαγραμμένες λέξεις που είναι ακατανόητες. **) Προφανώς με την έννοια "προτάσσει" - Σ.τ.Μ. ***) Με την έννοια του "αφ΄ εαυτού νόμιμου" - Σ.τ.Μ. 4) Εδώ διακόπτονται οι σημειώσεις στο τετράδιο του Τρότσκι "Χέγκελ". 17/01/2003 |
|
