"Ο ΜΕΓΑΛΟΣ ΑΝΑΤΟΛΙΚΟΣ"

ΓΥΝΑΙΚΑ

Αρχείο

Κεντρική Σελίδα

Η Μαρί Τρεντινιάν που κακοποιήθηκε μέχρι θανάτου από τον Μπερτράν Καντά.

Η βία κατά των γυναικών και η πάλη για την αντιμετώπισή της

To ΠΟΛΙΤΙΚΟ ΚΑΦΕΝΕΙΟ δημοσιεύει ένα ρεπορτάζ από το Διήμερο Συνέδριο στην Τουρκία  για τη βία κατά των γυναικών και την εισήγηση του Βαλκανικού Σοσιαλιστικού Κέντρου Cristian Rakofsky. Άκρως ενδιαφέρον.    

Στις 11-12 Οκτώβρη 2003 έγινε στην Κωνσταντινούπολη  ένα διεθνές συνέδριο με θέμα :  « Η βία κατά των γυναικών και η πάλη για την αντιμετώπισή της». Το συνέδριο διοργάνωσε η μη κυβερνητική ανεξάρτητη οργάνωση που ονομάζεται «ΚΕΝΤΡΟ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ  ΓΥΝΑΙΚΩΝ SAHMARAN».

Το SAHMARAN, έχει έδρα την Κωνσταντινούπολη  και παλεύει ενάντια στην γυναικεία καταπίεση και σε όλες τις μορφές βίας κατά των γυναικών. Έχει φτιάξει ένα κέντρο συμβουλευτικής που παρέχει ψυχολογική και νομική στήριξη σε  γυναίκες θύματα οικογενειακής και σεξουαλικής βίας. Ταυτόχρονα κάνει έρευνες  και δημοσιεύει έντυπο υλικό.  Λειτουργεί με εθελοντές και συνεργάζεται με άλλες γυναικείες οργανώσεις στην Τουρκία και σε άλλες χώρες.

Το φαινόμενο της βίας κατά των γυναικών είναι  ιδιαίτερα έντονο στην Τουρκία και έχει μεγαλύτερες διαστάσεις, ποιοτικές και ποσοτικές από ότι στην Ελλάδα, όπως φάνηκε και κατά τη διάρκεια του συνεδρίου. Ιδιαίτερα έντονο είναι το φαινόμενο της ενδο-οικογενειακής βίας, των λεγόμενων εγκλημάτων τιμής που παρουσιάζουν μεγάλα ποσοστά στην περιοχή του τουρκικού Κουρδιστάν.

Με τον όρο εγκλήματα τιμής εννοούμε βία κατά των γυναικών που συχνά φτάνει μέχρι και τον φόνο, από τον σύζυγο ή την οικογένειά της, ως τιμωρία  για παραβίαση κανόνων ηθικής.

Η αυταρχική πατριαρχική δομή της οικογένειας στην φτωχή Ανατολία και στο Κουρδιστάν και ο ρόλος της γυναίκας όπως καθορίζεται από την ισλαμική παράδοση είναι παράγοντες που εντείνουν το φαινόμενο σε αυτές τις περιοχές της χώρας. Φαίνεται πως όσο πιο φτωχός και καταπιεσμένος είναι ένας λαός τόσο περισσότερο καταπιεσμένες είναι οι γυναίκες.

Επίσης οι βιασμοί αστυνομικών κατά κρατούμενων γυναικών στην χώρα είναι μια άλλη μορφή βίας που απασχολεί τις γυναίκες στην Τουρκία.

Στο διήμερο συνέδριο συμμετείχαν αντίστοιχες γυναικείες οργανώσεις  από Σμύρνη, Ντιγιαρμπακίρ και άλλες περιοχές της Τουρκίας. Μίλησαν γυναίκες δικηγόροι που παρέχουν νομική βοήθεια στις γυναίκες θύματα που καταφεύγουν στη δικαιοσύνη, ψυχολόγοι που παρέχουν στήριξη σε γυναίκες θύματα βίας και ακτιβίστριες.

Ακόμη συμμετείχαν γυναικείες οργανώσεις και κέντρα από Καναδά, Φιλανδία, Ελβετία. Από την Ελλάδα συμμετείχε η Μονάδα Απεξάρτησης 18 Άνω που λειτουργεί Ειδικό Πρόγραμμα για Εξαρτημένες Γυναίκες και το Βαλκανικό Σοσιαλιστικό Κέντρο Cristian Rakofsky.           

Ακολουθεί η εισήγηση του Βαλκανικού Σοσιαλιστικού Κέντρου Cristian Rakofsky 

Κακοποιημένες γυναίκες στην Ελλάδα και στα Βαλκάνια

Οι γυναίκες ήταν και είναι ακόμη τα θύματα της δημόσιας και της ιδιωτικής βίας σε παγκόσμια κλίματα. Το φαινόμενο της βίας κατά των γυναικών είναι πολιτικό και έχει τις ιστορικές του ρίζες στην ταξική διάρθρωση της κοινωνίας, στην ατομική ιδιοκτησία και τον καταμερισμό της εργασίας, έτσι όπως προέκυψε από όλες της μορφές της κοινωνικής και ταξικής κυριαρχίας.

Στην βιομηχανοποιημένη καπιταλιστική κοινωνία όμως αποκτά μια νέα διάσταση.

Το ότι η γυναίκα βγήκε από το σπίτι και εργάζεται δεν σημαίνει ότι έχει κατακτήσει την θέση της. Η εργαζόμενη γυναίκα στον καπιταλισμό συχνά δουλεύει σαν σκυλί μέσα και έξω από το σπίτι.  

Στην παγκοσμιοποιημένη καπιταλιστική κοινωνία, η σεξουαλική  εκμετάλλευση των γυναικών  παίρνει νέες ποσοτικές και ποιοτικές  διαστάσεις. Η βιομηχανία του σεξ στηρίζει  τις οικονομίες ορισμένων χωρών. Πλάι  στις γυναίκες,  θύματα της εκμετάλλευσης αυτής είναι τα παιδιά. Ο παγκόσμιος τζίρος από την σεξουαλική εκμετάλλευση και την εμπορία γυναικών και παιδιών έχει ξεπεράσει ήδη αυτόν από την διακίνηση ναρκωτικών.

Μια από τις αντιφάσεις της παγκοσμιοποίησης  είναι ότι την  ίδια στιγμή που «απελευθερώνει» την οικονομία από τους φραγμούς των εθνικών  συνόρων, εντείνει τους εθνικισμούς και διαμορφώνει κράτη φρούρια ενάντια στους πρόσφυγες και μετανάστες.

Οι γυναίκες του κόσμου όλου είναι τα μεγαλύτερα θύματα της βαρβαρότητας του καπιταλισμού και των ιμπεριαλιστικών πολέμων.

Είναι αυτές που γίνονται πρόσφυγες. Που βιάζονται, που πεθαίνουν από την πείνα. Είναι αυτές που γίνονται τα μεγαλύτερα θύματα της κρατικής βίας. Είναι αυτές που ζουν τη μεγαλύτερη καταπίεση μέσα στην οικογένεια και στο χώρο της δουλειάς. Δουλεύουν σκληρά έξω από το σπίτι και αμείβονται λιγότερο από τους άντρες συναδέλφους τους. Δουλεύουν σαν σκλάβες μέσα στο σπίτι και δεν αμείβονται καθόλου.

Δίπλα από τον πιο φτωχό, πιο καταπιεσμένο εργάτη που δουλεύει ανειδίκευτος, με μισθό εξαθλίωσης κάτω από την εξουσία του αφεντικού και του κράτους, στέκεται  η γυναίκα του εργάτη, πιο φτωχή, πιο καταπιεσμένη και από τον ίδιο της τον άντρα. Γιατί καταπιέζεται από ό,τι καταπιέζει τον άντρα της αλλά και από αυτόν τον ίδιο.

Κι αν ακόμη φαίνεται απελευθερωμένη, έχει εσωτερικεύσει τον ρόλο του καταπιεσμένου, του αδύναμου, του  θύματος. Το βάρος της κληρονομούμενης παράδοσης είναι ορισμένες φορές συντριπτικό. 

Ελληνική πραγματικότητα

Στην Ελλάδα καμιά επιστημονική έρευνα δεν έχει γίνει με ένα συστηματικό τρόπο, για κανένα τομέα και για καμιά μορφή βίας κατά των γυναικών.

Έχουν γίνει μόνο κάποιες μεμονωμένες έρευνες. Η έλλειψη των στοιχείων και η δυσκολία της σύγκρισης των αποτελεσμάτων,  δεν μας επιτρέπουν να έχουμε μια σαφή απεικόνιση της έκτασης, της σοβαρότητας και των συνεπειών του φαινομένου στην Ελλάδα. Ωστόσο όσο λίγα και  αν είναι τα ερευνητικά δεδομένα  για την βία κατά των γυναικών, όλων των μορφών, η σοβαρότητα και η έκταση  του φαινομένου είναι πολύ μεγαλύτερες και πολύ οξύτερες από ότι δείχνουν τα  όποια στοιχεία υπάρχουν.

Νομικό καθεστώς

Η ελληνική νομοθεσία έχει διατάξεις που αναφέρονται γενικά στα εγκλήματα κατά της προσωπικής ελευθερία, της τιμής και της προσωπικότητας του ατόμου, καθώς και στα εγκλήματα κατά της γενετήσια ελευθερίας. Είναι λίγες οι διατάξεις που αναφέρονται ειδικά στην βία κατά των γυναικών. Έτσι οι  μορφές βίας κατά των γυναικών είναι αυτές που νομοθετικά καλύπτονται από γενικές διατάξεις του αστικού και ποινικού δικαίου. Π.χ. ο συζυγικός βιασμός δεν αποτελεί ιδιαίτερο αδίκημα. Για τη σεξουαλική  παρενόχληση στους χώρους εργασίας, η ελληνική νομοθεσία παρέχει προστασία στις γυναίκες με γενικές μόνο διατάξεις. Ο βιασμός αποτελεί αυτεπάγγελτο αδίκημα μόλις από  το 1984.

Η εκμετάλλευση γυναικών από κυκλώματα προαγωγών, φαινόμενο που τα τελευταία χρόνια  έχει λάβει τρομακτικές διαστάσεις στην Ελλάδα και στα Βαλκάνια δεν αποτελεί αντικείμενο νομοθετικής ρύθμισης.

Υπηρεσίες

Δεν υπάρχουν αρκετές υπηρεσίες στις οποίες να μπορούν να απευθυνθούν οι γυναίκες θύματα στην Ελλάδα. Δύο μόνο κέντρα υποδοχής κακοποιημένων γυναικών, σε Αθήνα και Πειραιά, παρέχουν νομική και ψυχολογικής στήριξη σε γυναίκες θύματα. Ένας ξενώνας διαμονής στην Αθήνα, που λειτουργεί από το 1993, προσφέρει προσωρινή φιλοξενία αλλά έχει περιορισμένη δυνατότητα μόλις 11 θέσεων. Οι παραπάνω υπηρεσίες είναι κρατικές.

Υπάρχουν λίγες γυναικείες οργανώσεις και ομάδες που προσφέρουν υπηρεσίες σε γυναίκες θύματα:  νομική και κοινωνικο-ψυχολογική στήριξη.

Η συνεργασία των παραπάνω υπηρεσιών είναι αποσπασματική και στηρίζεται κυρίως στην προσωπική πρωτοβουλία και ευαισθησία ορισμένων ατόμων.

Σαν αποτέλεσμα, η γυναίκα θύμα, στην Ελλάδα είτε δεν ξέρει που να απευθυνθεί είτε αν απευθυνθεί σε κάποια υπηρεσία θα ταλαιπωρηθεί πολύ με αβέβαιο αποτέλεσμα.

Οι γυναίκες είναι οι τελευταίες που προσλαμβάνονται και οι πρώτες που απολύονται

Η σεξουαλική εκμετάλλευση των γυναικών στην Ελλάδα 

Η κατάρρευση των καθεστώτων των χωρών της Αν Ευρώπης και η πλήρης διάλυση του κοινωνικού ιστού τους και της οικονομίας τους, οδήγησε εκατομμύρια ανθρώπους στην εξαθλίωση και στην μετανάστευση. Η πλειοψηφία των προσφύγων και των μεταναστών, παγκόσμια και όχι μόνο στην Ευρώπη είναι  γυναίκες και  παιδιά.

Στην Ελλάδα ζουν τουλάχιστον ένα εκατομμύριο πρόσφυγες και μετανάστες. Μεγάλη πλειοψηφία από αυτούς προέρχονται από τις χώρες της Αν. Ευρώπης και από τις βαλκανικές χώρες. 

Μέσα στις πραγματικές αυτές συνθήκες, άνθησε το εμπόριο ανθρώπων, η δουλεία  και η σεξουαλική εκμετάλλευση γυναικών.

Η Europol  υπολογίζει ότι στις χώρες της Ε.Ε. μόνο από την Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη, πωλούνται και αγοράζονται 300.000 γυναίκες το χρόνο! Σε παγκόσμια κλίμακα ο ΟΗΕ υπολογίζει ότι ο αριθμός τους ανέρχεται σε 4 εκατομμύρια! Ο ετήσιος κύκλος εργασιών κυμαίνεται μεταξύ 5 και 7 δισεκατομμυρίων δολαρίων και έχει πολλαπλασιαστεί από το 1990 (Γ.Λάζος, κοινωνιολόγος).

Η Ελλάδα είναι κομβικό σημείο προορισμού και διακίνησης γυναικών για σεξουαλική εκμετάλλευση και με κυρίαρχο τον ρόλο των Ελλήνων προαγωγών. Σύμφωνα με έρευνα που έχει διεξαχθεί στην Ελλάδα, (Ήρα Εμκε-Πουλοπούλου, οικονομολόγος/δημοσιογράφος),  τα θύματα είναι ηλικίας 8-41 ετών και η σεξουαλική εκμετάλλευσή τους γίνεται διαδοχικά είτε παράλληλα μέσω δύο δικτύων:  ένα παιδεραστίας και ένα πορνείας. Η μέση τιμή αγοράς  μιας γυναίκας είναι τρεις χιλιάδες (3. 000) δολάρια…

Η κατάσταση αυτή διαφοροποιείται δραματικά χρόνο με το χρόνο. Σύμφωνα με στοιχεία (Γ.Λάζος) προκύπτει ότι το 1990 περίπου 2.100 γυναίκες είχαν εξωθεί στην αναγκαστική πορνεία στην Ελλάδα. Το έτος 2000 ο αριθμός αυτός έχει ανέβει στις 19.400 και είναι 10 φορές μεγαλύτερος από μια 10ετία πριν. Το 4,5% της πορνείας στην Ελλάδα είναι ανήλικες πόρνες. Το συνολικό κέρδος για την καταναγκαστική πορνεία στην Ελλάδα το έτος 2000 ήταν 135 δισεκατομμύρια ευρώ και είναι 7 φορές μεγαλύτερο από αυτό πριν από 10 χρόνια.

 Σύμφωνα με τα ίδια στοιχεία τα κυριότερα δίκτυα διακίνησης είναι το ουκρανικό, το ρωσικό, το αλβανικό  και το βαλκανικό. Τα δίκτυα αυτά δραστηριοποιούνται σε συνεργασία πάντα με τις ελληνικές αρχές και με την ελληνική αστυνομία. Χωρίς την συνεργασία των ελληνικών αρχών και της αστυνομίας σε διάφορες φάσεις των δραστηριοτήτων τους - τρόπος εισόδου στη χώρα, άδειες εισόδου, άδειες και προστασία μαγαζιών που λειτουργούν με κοπέλες, ανοχή και κάλυψη - δεν μπορούν να  δραστηριοποιηθούν.

Οι γυναίκες αυτές δένονται με τους προαγωγούς τους με συμβόλαια και αναγκάζονται να εργάζονται έως και 18 ώρες την ημέρα χωρίς να έχουν καν πρόσβαση στα χρήματα που βγάζουν. Αναφέρονται άλλοτε ως καλλιτέχνιδες άλλοτε ως τουρίστριες και έτσι εισέρχονται στη χώρα νόμιμα ή παράνομα με  τη συνεργασία ή την ανοχή των ελληνικών αρχών.

Η διαφθορά στην Ελληνική Αστυνομία δεν είναι απλώς μια παρωνυχίδα της αλλά μια ενδογενής κατάσταση που συνεχώς διογκώνεται. Είναι τόσες πολλές και κραυγαλέες οι περιπτώσεις  αστυνομικών οργάνων, διαφόρων βαθμίδων από τον πιο απλό μέχρι και διευθυντικά στελέχη, που εμπλέκονται στα κυκλώματα διακίνησης και εκμετάλλευσης γυναικών που συχνά φτάνουν στα φώτα της δημοσιότητας.

Να τι περιμένει όμως  μια γυναίκα, θύμα καταναγκαστικής πορνείας κάθε φορά που ζητά βοήθεια από το κράτος.

Σύμφωνα με υπόμνημα της Φεμινιστικής Πρωτοβουλίας ενάντια στην καταναγκαστική πορνεία, που κατατέθηκε στην βουλή, οι αλλοδαπές γυναίκες  που συλλαμβάνονται σε επιχείρηση της αστυνομίας, κρατούνται για αρκετό διάστημα σε κάποιο αστυνομικό τμήμα της χώρας και στη συνέχεια μπαίνουν στον κατάλογο για απέλαση. Μέχρι την απέλασή τους ζουν σε συνθήκες απαράδεκτες στα κρατητήρια των αστυνομικών τμημάτων και στη Γενική Ασφάλεια Αθήνας όπου στοιβάζονται η μια πάνω στην άλλη. Όταν έρθει η ώρα της απέλασης επιβιβάζονται σε λεωφορείο ή τρένο οπότε πολύ συχνά, έξω από τα ελληνικά σύνορα τις περιμένουν μαστροποί για να τις γυρίσουν πίσω, με διαφορετικό πιθανώς όνομα αλλά με την ίδια πάντα δραστηριότητα.

 Όσες καταφέρνουν να ξεφύγουν από τα κυκλώματα και να καταγγείλουν τους προαγωγούς τους στην Αστυνομία, έχουν παρόμοια μεταχείριση. Αν πάλι απευθυνθούν σε τρίτους π.χ. δημοσιογράφους κ.λ.π., κινδυνεύουν και πάλι να βρεθούν στα χέρια της αστυνομίας.

Σύμφωνα με το ίδιο υπόμνημα, διαφορετική είναι η αντιμετώπιση αυτών που ζητούν βοήθεια σε αντιρατσιστικές ή φεμινιστικές ομάδες. Οι ομάδες ή οι οργανώσεις αυτές προσπαθούν να εξασφαλίσουν  φιλοξενία, διαβατήριο και αεροπορικό εισιτήριο σε όσες γυναίκες θύματα επιθυμούν να γυρίσουν στη χώρα τους.

Το παραπάνω υπόμνημα κατατέθηκε στο ελληνικό κοινοβούλιο το 1999, στους βουλευτές όλων των κομμάτων οι οποίοι στην πλειοψηφία τους το αγνόησαν. Από τότε τίποτα δεν έχει αλλάξει στο πώς αντιμετωπίζονται οι γυναίκες θύματα.  

Πάλη ενάντια στην γυναικεία καταπίεση και κακοποίηση

Η καταπίεση και κακοποίηση των γυναικών δεν είναι απλώς ένα λάθος του συστήματος, που μπορεί να διορθωθεί αν προσπαθήσουμε πάρα πολύ. Είναι γέννημα της ίδιας της κοινωνίας της εκμετάλλευσης και τους κέρδους.

Από αυτή την άποψη και η πάλη ενάντια στην καταπίεση των γυναικών είναι και πάλη ενάντια στις συνθήκες και τους όρους που τη δημιουργούν. Αυτό δεν σημαίνει ότι θα πρέπει  να καθίσουμε με τα χέρια σταυρωμένα και να περιμένουμε την επαναστατική μεταμόρφωση της κοινωνίας να λύσει τα προβλήματα καταπίεσης των γυναικών. Αυτό είναι ένα λάθος που συχνά  κάνουμε οι μαρξιστές. Να μην καταπιανόμαστε με το γυναικείο ζήτημα θεωρώντας ότι  θα λυθεί με την ριζική μεταμόρφωση της κοινωνίας.

Ταυτόχρονα με την πάλη για την ανατροπή της ταξικής κυριαρχίας πρέπει να παλεύουμε καθημερινά με όλα τα ζητήματα που αυτή θέτει. Από αυτή την άποψη θεωρούμε πολύ σημαντικό το συμπόσιο αυτό αλλά και την δική μας συμμετοχή σε αυτό. Το συμπόσιο  γίνεται σε μια εποχή κρίσιμη, που η ευρύτερη περιοχή των Βαλκανίων και της Μέσης Ανατολής  σπαράσσεται από ιμπεριαλιστικούς πολέμους, σε μια χώρα, όπως την Τουρκία που αιμορραγεί από την πολιτική, κοινωνική  και οικονομική κρίση.

Το Σοσιαλιστικό Βαλκανικό Κέντρο Cristian Rakovsky, επιδιώκει την ενότητα της πάλης  των γυναικών σε ολόκληρη την περιοχή των  Βαλκανίων, ενάντια στην αντρική καταπίεση και ενάντια σε κάθε καταπίεση, με επαναστατική προοπτική και στη βάση της ενότητας των βαλκανικών λαών  

Η γυναίκα είναι το πιο καταπιεσμένο κομμάτι της κοινωνίας και ταυτόχρονα για το λόγο αυτό,  είναι εν δυνάμει το πιο επαναστατικό  της κομμάτι.

Η ιστορία έχει δώσει τέτοια παραδείγματα. Στην επανάσταση της Ισπανίας και στο ελληνικό αντάρτικο, οι γυναίκες πήραν τα όπλα και στάθηκαν δίπλα στους άντρες αγωνιστές στο βουνό, σαν ίσος προς ίσο, για πρώτη φορά στη ζωή τους. Μόνο η επανάσταση και ο αγώνας τους έδωσε αυτή την ευκαιρία, την ευκαιρία δηλαδή να ξεφύγουν από τον πατέρα αφέντη, τον σύζυγο αφέντη, τον καταναγκαστικό γάμο, την καταπίεση. Για αυτό έδεσαν  την ζωή τους και την ίδια τους την επιβίωση με την επανάσταση περισσότερο ίσως από κάθε άντρα αγωνιστή.

Γιατί η γυναίκα δεν μπορεί να απελευθερωθεί η ίδια αν δεν απελευθερωθεί  ταυτόχρονα όλη η κοινωνία. Από την άλλη πλευρά, δεν υπάρχει πραγματική επανάσταση χωρίς γυναικεία απελευθέρωση. Η ουσιαστική απελευθέρωση των γυναικών από την αντρική εξουσία είναι αδύνατη χωρίς τη συνολική ανατροπή ενός συστήματος που τρέφει την κυριαρχία ανθρώπου από άνθρωπο και που τρέφεται από αυτή.  

Μαρία Χλωρού

για το Βαλκανικό Σοσιαλιστικό Κέντρο Cristian Rakofsky

Οκτώβρης 2003

13/11/2003