|
Το
επαναστατικό κίνημα
της
εργατικής τάξης
Το επαναστατικό κίνημα στην Ευρώπη
καί στη Ρωσία από τις αρχές του 19ου
αιώνα, η Οκτωβριανή Επανάσταση, ο
Τρότσκι και η αριστερή
αντιπολίτευση, ο τροτσκισμός στην
Ελλάδα και ο Α. Στίνας στον αγώνα
για την ελεύθερη και αυτόνομη
σοσιαλιστική κοινωνία. Ένα
Αφιέρωμα του ΠΟΛΙΤΙΚΟΥ ΚΑΦΕΝΕΙΟΥ γραμμένο από τον Ανδρέα Αγγελακόπουλο. Ευγενική προσφορά από
την Ιστοσελίδα ΜΕΤΑ-ΘΕΣΕΙΣ. Να πούμε ότι δεν
συμφωνούμε σε ότι ο σ.
Αγγελακόπουλος υποστηρίζει σε
πολλές αναφορές του στο κείμενο
που θα διαβάσετε. Όμως όλες οι
απόψεις που αφορούν το
επαναστατικό κίνημα της
εργατικής τάξης πρέπει να
ακούγονται. Κι από εμάς θα
ακούγονται.
http://www.meta.gr/index.htm
Α. Το επαναστατικό κίνημα από τις
αρχές του 19ου αιώνα μέχρι το 1923
1.
Το κίνημα από το 1815 μέχρι τό 1848
Η εποχή που συντάραξε την Ευρώπη
με την γαλλική επανάσταση του 1789
και τους επακολουθήσαντες
Ναπολεόντειους πολέμους έληξε με
την εξορία του Ναπολέοντος στην
Αγία Ελένη και την ίδρυση το 1815
της Ιερής Συμμαχίας. Ομως η
περιπόθητη ηρεμία που
ονειρεύτηκαν τότε τα
ανακτοβούλια διαταράχθηκε
σύντομα από το ξέσπασμα της
επανάστασης του 1830 στο Παρίσι (Ιουλιανή
Επανάσταση, παραίτηση του Καρόλου
Χ, άνοδος Λουδοβίκου-Φιλίππου),
της Επανάστασης του Αυγούστου 1830
στις Βρυξέλλες και την ανακήρυξη
της ανεξαρτησίας του Βελγίου και
από τις Επαναστάσεις στην Πολωνία
και την Ιταλία, που κατεστάλησαν
αιματηρά από Ρωσικά και Αυστριακά
στρατεύματα αντιστοίχως. Ηταν
όμως φανερό ότι οι λαοί της
Δυτικής και Κεντρικής Ευρώπης
καθοδηγούμενοι από τις τότε
πρωτοεμφανιζόμενες σαν
συγκροτημένες κοινωνικές
δυνάμεις αστικές τους τάξεις θα
επαναστατούσαν αρχικά κατά των
βασιλικών-αυταρχικών καθεστώτων
και ότι αυτές οι Επαναστάσεις θα
ήταν απλά προοίμια μεγάλων
κοινωνικών συγκρούσεων με έντονο
ταξικό χαρακτήρα. Σαν ενσαρκωτές
και συνεχιστές των ιδεών της
γαλλικής Επανάστασης, οι
πρόδρομοι του μελλοντικού
επαναστατικού εργατικού
κινήματος, οι λεγόμενοι "πρώιμοι
ή ουτοπικοί σοσιαλιστές" είχαν
ήδη εκφράσει με τα θεωρητικά έργα
τους αλλά και με την ηρωική δράση
τους, τις βασικές έννοιες του
σοσιαλισμού και τις επιδιώξεις
του τότε, μαζί με την πρώτη "βιομηχανική
επανάσταση",
πρωτοεμφανιζόμενου στη σκηνή της
ιστορίας ευρωπαϊκού
προλεταριάτου: (Φουριέ. Σαιν-Σιμόν,
Μπαμπέφ, Προυντόν, Λουϊ Μπλαν,
Ανφαντέν, Κονσιντεράν, Καμπέ κ.λπ)
στη Γαλλία, (Λασσάλ, Χέσσ, Γκρύν,
Βάϊτλινγκ κ.λπ.) στη Γερμανία, (Οουεν,
Γκόντουϊν, Κίνημα χαρτιστών κ.λπ.)
στην Αγγλία αλλά και είχαν ήδη
οργανώσει γερμανικές εργατικές
ενώσεις στη Γαλλία, Αγγλία και
Ελβετία, κάνοντας συγχρόνως και
μια οξύτατη κριτική του τότε
επικρατούντος οικονομικού και
κοινωνικού συστήματος. Το 1834
εμφανίζεται η "Ενωση των
καταφρονεμένων" που το 1836
μετονομάζεται σε "Ενωση των
Δικαίων" και το 1847, μετά το
πρώτο συνέδριο των μελών της στο
Λονδίνο, θα ονομαστεί "Ενωσις
των Κομμουνιστών". Ο νεαρός
όμως τότε Καρλ Μαρξ (γεννήθηκε το
1818) μεταναστεύει στο Παρίσι το 1843
και δημοσιεύει το 1844 στα "Γερμανογαλλικά
ετήσια χρονικά" τις πρώτες του
μελέτες "Κριτική της εγελιανής
φιλοσοφίας του δικαίου" και "Φιλοσοφικά-οικονομικά
χειρόγραφα". Τον ίδιο χρόνο
ξεσπούν στη Σιλεσία της Γερμανίας
οι δραματικές εξεργέσεις των
υφαντουργών. Το 1846 Οι Μαρξ-Ενγκελς
ιδρύουν στις Βρυξέλλες την "Επιτροπή
Κομμουνιστικής Επικοινωνίας"
και τον Φεβρουάριο του 1848
δημοσιεύουν, κατ' εντολήν της "Ενώσεως
των Κομμουνιστών", το πολιτικό
πρόγραμμά της, δηλαδή το "Κομμουνιστικό
Μανιφέστο".
2. Το Κομμουνιστικό Μανιφέστο και η
επίδρασή του στο Κίνημα
Είχε έρθει η στιγμή που οι τότε
υπάρχουσες κοινωνικές, πολιτικές
και οικονομικές συνθήκες
επέτρεψαν στους δύο μεγάλους
διανοητές και πρωτοπόρους ηγέτες
του νεαρού εργατικού κινήματος να
συνθέσουν δημιουργικά σε ένα
ενιαίο και αδιάσπαστο σύνολο,
όπως αργότερα έλεγε
απλουστευτικά ο Λένιν, την ουσία
του πρώιμου-ουτοπικού
σοσιαλισμού, της γερμανικής
κλασσικής φιλοσοφίας (εγελιανής
διαλεκτικής) και της αγγλικής
πολιτικής οικονομίας,
δημιουργώντας έτσι μια εντελώς
νέα μέθοδο ερεύνης και ερμηνείας
των κοινωνικοοικονομικών
φαινομένων που η αξία της και η
επίδρασή της μέχρι σήμερα
παραμένει απαραμείωτη στον κύκλο
των κοινωνικών, πολιτικών,
οικονομικών και ιστορικών
επιστημών, θεμελιώνοντας
ακλόνητα τον Μαρξισμό, δηλαδή τον
επιστημονικό σοσιαλισμό στον
διαλεκτικό υλισμό.
Το κείμενο του Μανιφέστου
δημοσιεύτηκε το 1848 για πρώτη φορά
στα γερμανικά στο Λονδίνο και
γρήγορα μεταφράστηκε σ' όλες
σχεδόν τις κυριώτερες γλώσσες του
κόσμου. Στο Μανιφέστο κυρίως και
μετά στα πρώτα νεανικά θεωρητικά
έργα των Μαρξ-Ενγκελς
διατυπώνονται πλήρως οι βασικές
έννοιες, οι γενικές αρχές και το
πρόγραμμα που θα καθοδηγήσουν το
εργατικό κίνημα στο μέλλον και
αποτελούν την πεμπτουσία του
Μαρξισμού: καθορισμός του είδους
και του φορέα του "σοσιαλισμού"
που διακηρύσσουν. "Τό 1847
σοσιαλισμός σημαίνει κίνημα
αστικό, κομμουνισμός, κίνημα
εργατικό"... "Και μια που
εμείς υποστηρίζαμε τότε πως η
απολύτρωση των εργατών πρέπει να
είναι έργο της ίδιας της
εργατικής τάξης, δεν μπορούσαμε
ούτε μια στιγμή να διστάσουμε για
το ποιο από τα δύο ονόματα θα
έπρεπε να διαλέξουμε"(1) Και
περαιτέρω, καθορισμός από τους
Μαρξ-Ενγκελς της έννοιας αυτού
του σοσιαλισμού: "Σοσιαλισμός
είναι η κοινωνική οργάνωση που
απορρέει από την
κοινωνικοποποίηση των μέσων
παραγωγής και στην οποία ο
καθένας εισφέρει κατά τις
ικανότητές του και λαμβάνει κατά
την εισφορά του, ενώ στον
κομμουνισμό, αντί του κατ' ανάγκην
άδικου τρόπου καθορισμού της
αμοιβής του κάθε συμμετόχου, αφού
ανόμοια άτομα κρίνονται με το
ίδιο μέτρο, αυτή θα καθορίζεται
κατά τις ανάγκες του καθ' ενός"(2).
Είναι βέβαιο ότι, μετά τη γνωστή
"Διακήρυξη των δικαιωμάτων του
ανθρώπου και του πολίτη", που
συμπύκνωσε και κωδικοποίησε τις
αρχές της φιλοσοφικής και της
πολιτικής σκέψης της Γαλλικής
επανάστασης του 1789, κανένα άλλο
ιστορικό πολιτικό κείμενο δέν
έχει την κοσμογονική δύναμη, την
πρωτοτυπία, την τόλμη και την
διορατικότητα του "Κομμουνιστικού
Μανιφέστου" που συντάραξε και
εξακολουθεί ακόμη να
προβληματίζει την ανθρωπότητα.
Ούτε βέβαια τυχαίο και χωρίς
σημασία είναι το γεγονός ότι, με
την ευκαιρία της συμπλήρωσης 150
χρόνων από τη δημοσίευσή του, τόσο
ο παγκόσμιος, όσο και ο ελληνικός
τύπος ανεξαρτήτως πολιτικής
τοποθέτησης, εσχολίασε με
αξιόλογα δημοσιεύματα το γεγονός
και τη σημασία της μαρξιστικής
κοινωνικοοικονομικής θεωρίας και
κριτικής όχι μόνο για το παρελθόν,
αλλά και για τη μελλοντική πορεία
της ανθρωπότητος.
3. Οι πρώτες αστικοδημοκρατικές
επαναστάσεις
Σχεδόν ταυτόχρονα με την έκδοση
του "Κομμουνιστικού Μανιφέστου"
επανάσταση ξεσπά στη Βιέννη (Μάρτιος
1848) που αναγκάζει τον πολύ
Μέττερνιχ να εξαφανισθεί
κυριολεκτικά και να καταφύγει
έντρομος στην Αγγλία, ενώ νέα
εξέγερση μετά δίμηνο αναγκάζει
την αυτοκρατορική εξουσία να
συγκαλέσει αμέσως Εθνοσυνέλευση.
Ταυτόχρονα στο Βερολίνο ξεσπούν
άγριες οδομαχίες με τα πρωσσικά
στρατεύματα, το καθεστώς
υπόσχεται και εκεί Εθνοσυνέλευση,
η οποία συγκαλείται το Μάιο του
αυτού έτους στην Φρανκφούρτη/Μάιν
στην περίφημη Paulskirche μέ 600 μέλη-εκπροσώπους
όλων των γερμανικών κρατιδίων. Τό
τεθέν όμως ενώπιον της
Συνελεύσεως σχέδιον νόμου, περί
κανονισμού λειτουργίας της
γερμανικής βιομηχανίας για
ολόκληρη τη χώρα, πού προέβλεπε
σύσταση εργοστασιακών επιτροπών
από εκλεγμένα από τους
εργαζομένους μέλη του προσωπικού,
ούτε που συζητήθηκε, ενώ νέα
εξέγερση στην περιοχή της Βάδης
κατεστάλη με αγριότητα. Στήν
Γαλλία πάλι (Φεβρουάριος 1848)
ξέσπασε νέα επανάσταση, με
αποτέλεσμα την παραίτηση του
Λουδοβίκου-Φιλίππου, την
ανακήρυξη της Β΄ Γαλλικής
δημοκρατίας και την είσοδο στη
βραχύβια νέα Κυβέρνηση υπό τον
ποιητή Αλφόνς ντε Λαμαρτίν ως
υπουργού των εσωτερικών του Λουί
Μπλαν. Νέα εξέγερσις κατεστάλη
μετά τετραήμερες και σκληρές
οδομαχίες με 5.000 νεκρούς από τον
στρατηγό Λουί Καβαινιάκ, στη
συνέχεια ανακηρυχθέντα
Πρωθυπουργό για την δράση του
αυτή! Δεν θα περάσουν όμως παρά 23
σχεδόν χρόνια και το τραγικό αυτό
γεγονός θα επαναληφθή, με πολύ πιο
συγκλονιστικές και απάνθρωπες
συνέπειες. Κατά το πιο κρίσιμο
σημείο του Γαλλοπρωσσικού
πολέμου και κατά τη διάρκεια της
πολιορκίας του Παρισιού το 1871, ο
γάλλος στρατηγός Μακ-Μαόν
αναλαμβάνει την καταστολή της
εξέγερσης της Κομμούνας,
πολιορκώντας με τη σειρά του τους
επαναστάτες, υπό τα απαθή
βλέμματα του Πρωσσικού στρατού
που τηρεί πλήρη "ουδετερότητα",
με αποτέλεσμα πάνω από 17.000
νεκρούς και 50.000 αιχμαλώτους, που
εξορίστηκαν ισοβίως σε "ειδικά"
στρατόπεδα στη Νέα Καληδονία, που
και σήμερα ακόμη παραμένει
γαλλική "κτήση",
χρησιμοποιουμένη μάλιστα σαν
τόπος δοκιμών των πυρηνικών όπλων
της "δημοκρατικής" Γαλλίας.
Φυσικά και αυτός ο "ηρωικός"
στρατηγός εξελέγη, μόλις δύο
χρόνια μετά την ένδοξη νίκη του,
δηλαδή το 1873, Πρόεδρος της
Δημοκρατίας για έξι χρόνια! Στην
Ιταλία, τέλος, τον ίδιο χρόνο ο
Γκαριμπάλντι με το εθελοντικό του
σώμα απώθησε από το Μιλάνο και τη
Βενετία τους Αυστριακούς, ενώ
μεγάλες εξεγέρσεις ακολούθησαν
στην Ουγγαρία και την Πράγα.
4. Ιδρυσις της Α΄ Διεθνούς - Θάνατος
των Μαρξ-Ενγκελς
Στο αναμεταξύ, οι Μαρξ και
Ενγκελς συνεχίζουν τον αγώνα τους
κάτω από δύσκολες συνθήκες
καταδιωκόμενοι, αλλά και την
συγγραφή και δημοσίευση των
άρθρων τους στη "Νέα Εφημερίδα
του Ρήνου". Τόν Σεπτέμβριο του
1864 ιδρύεται στο Λονδίνο η Διεθνής
Εργατική Ενωσις (Α΄ Διεθνής),
γραμματεύς της οποίας για τη
Γερμανία αναλαμβάνει ο Μαρξ ενώ
απ' τον προηγούμενο χρόνο
ιδρύθηκε στη Λειψία από τόν
Φερδινάνδο Λασσάλ η "Γενική
Εργατική Γερμανική Ενωση" με
βασικό αίτημα την χορήγηση
δικαιώματος του "εκλέγειν" σ'
όλους τους γερμανούς άρρενες
πολίτες. Το 5ο συνέδριο της
Διεθνούς (1872) αποφασίζει τη
μεταφορά της έδρας του γενικού
συμβουλίου της από το Λονδίνο στη
Νέα Υόρκη, μετά δε από τέσσερα
χρόνια (1876) αποφασίζεται η επίσημη
διάλυσή της. Στο διάστημα όμως
αυτό, ο Μαρξ δημοσιεύει τό 1858 την
Κριτική της Πολιτικής Οικονομίας
και το 1867 τον πρώτο τόμο του "Κεφαλαίου".
Τον ίδιο χρόνο οι Αύγουστος
Μπέμπελ, Καρλ Σραμμ και
Γουλιέλμος Λήμπκνεχτ εκλέγονται
ως βουλευτές στο Βορειογερμανικό
Κοινοβούλιο, το δε 1869 ιδρύεται στο
Αϊζεναχ το Σοσιαλιστικό
γερμανικό εργατικό Κόμμα (SDAP) ως
μέλος της Α΄ Διεθνούς και με
ηγέτες τους πρώτο και τρίτο από
τους ανωτέρω. Το 1876 αρχίζει στη
Λειψία η έκδοση της εφημερίδας
Vorwaerts (Εμπρός), κεντρικού οργάνου
του άνω κόμματος.. Το 1878 παρά τα
κατασταλτικά μέτρα κατά των
σοσιαλιστών, τα οποία ελήφθησαν
βάσει νόμου τον οποίον ο Βίσμαρκ
επέβαλε στο Ράϊσταγ το 1875 και παρά
το ότι τα μισά από τα στελέχη του
κόμματος είχαν φυλακισθεί
εκλέγονται εννέα απ αυτά ως
πληρεξούσιοι βουλευτές στο
Ράϊχσταγ. Τέλος, τό 1883 πεθαίνει ο
Μαρξ στο Λονδίνο, ενώ τον ίδιο
χρόνο στη Γερμανία ο Καρλ
Κάουτσκυ αρχίζει την έκδοση του
περιοδικού του Die Neue Zeit (Η νέα
εποχή). Μετά από δύο χρόνια (το 1885)
ο Ενγκελς εκδίδει τόν Β΄ και το 1894
τόν Γ΄ τόμο του "Κεφαλαίου"
και τον επόμενο χρόνο (1895)
πεθαίνει κι αυτός στο Λονδίνο.
5. Οι απαρχές του "ρεφορμισμού" -
Ιδρυσις της Β΄ Διεθνούς
Το παγκόσμιο εργατικό συνέδριο
που συνήλθε στο Παρίσι στις 20
Ιουλίου 1889 απεφάσισε ότι όλα τα
σοσιαλιστικά κόμματα που
εκπροσωπήθηκαν σ' αυτό θα έπρεπε
να διαδηλώσουν την 1η Μαΐου 1890 σ'
όλες τις χώρες την κοινή απαίτηση
των εργαζομένων για την καθιέρωση
οκτάωρης ημερήσιας εργασίας.
Πραγματικά οι εκδηλώσεις που
έγιναν όπως προγραμματίστηκαν το
1890 και το 1891 στάθηκαν η αφετηρία
της καθιέρωσης της Πρωτομαγιάς
σαν διεθνούς εργατικής γιορτής,
του οκταώρου, της ίδρυσης της Β!
Διεθνούς και της προβολής της
απαίτησης των σοσιαλιστών για
κατάργηση παντού του τακτικού
στρατού και της αντικατάστασής
του από το "ένοπλο έθνος". Τον
ίδιο χρόνο (Ιανουάριο 1890) στη
Γερμανία το Ράϊχσταγ αρνήθηκε να
δεχθή την παράταση της ισχύος του
νόμου κατά των σοσιαλιστών που
είχε θεσπιστεί από το 1875. Ετσι, το
συνέδριο του "Σοσιαλιστικού
Εργατικού Κόμματος Γερμανίας",
που συνήλθε στην Χάλλε τον
Οκτώβριο του ίδιου χρόνου,
ελεύθερα πλέον, αποδέχτηκε την
αλλαγή της ονομασίας του σε "Σοσιαλδημοκρατικό
Κόμμα Γερμανίας", προσθέτοντας
έτσι στη νέα ονομασία το "δημοκρατικό"
και εξαλείφοντας το "εργατικό",
πράγμα που εξέφραζε ασφαλώς την
μεταβολή που είχε ήδη αρχίσει να
συντελείται στους κόλπους του.
Στο δε επόμενο συνέδριο του "Σοσιαλδημοκρατικού
Κόμματος Γερμανίας" τον
Οκτώβριο του 1891 στην Ερφουρτ,
αποφασίστηκε η δημοσίευσις του
νέου προγράμματός του, το
θεωρητικό μέρος του οποίου
συνέταξε ο Καρλ Κάουτσκυ και το
πρακτικό ο Εδουάρδος Μπέρνσταϊν,
που ήσαν και οι δυο κορυφαίοι
εκπρόσωποί του, εγκαινιάζοντας
έτσι και επισήμως την στροφή του
κόμματος προς τον "ρεφορμισμό"
με όλες τις τραγικές συνέπειες
που επακολούθησαν, τόσο για το
παγκόσμιο επαναστατικό κίνημα,
όσο και για το μέλλον της
ανθρωπότητος. Στο μεταξύ, το 1899,
δηλαδή ακριβώς πριν από εκατό
χρόνια από σήμερα, ο Μπέρνσταϊν
δημοσιεύει το έργο του "Οι
προϋποθέσεις του σοσιαλισμού και
τα καθήκοντα της
σοσιαλδημοκρατίας". Ο Κάουτσκυ
απαντά αμέσως με την σειρά των
άρθρων του "Ο Μπέρνστάϊν και το
σοσιαλδημοκρατικό πρόγραμμα - Μία
αντικριτική". Η Ρόζα
Λούξεμπουργκ που ανήκε στην
ολιγάριθμη τότε αριστερή πτέρυγα
του κόμματος, παρεμβαίνει
δυναμικά με τη σειρά της σ' αυτή τη
θεωρητική διαμάχη με το αθάνατο
έργο της "Κοινωνική
μεταρρύθμιση ή Επανάσταση;" Το
τι εξέφραζε ο καθένας από τούς
τρεις αυτούς θεωρητικούς και
ηγέτες του τότε γερμανικού
σοσιαλισμού, όχι μόνο για τη
Γερμανία αλλά και ολόκληρο το
παγκόσμιο επαναστατικό κίνημα
και ποιες οι συνέπειες αλλά και τα
βαθύτερα αίτια της διαφωνίας τους,
θα αποδειχθούν περίτρανα αλλά και
τραγικά από όσα συνέβησαν κατά
την έκρηξη του πρώτου παγκοσμίου
πολέμου και τα επακόλουθά τους
μέχρι σήμερα. Η αντίδρασις κατά
του εκδήλου πλέον κινδύνου του
"ρεφορμισμού" που
ισοδυναμούσε και που πάντα θα
ισοδυναμεί με την προδοσία των
πιο βασικών αρχών του σοσιαλισμού
από τούς ιστορικούς και
καταξιωμένους ηγέτες του,
εκδηλώθηκε έντονα στο συνέδριο
του Κόμματος, πού συγκλήθηκε τον
Οκτώβριο του ίδιου έτους (1899) στο
Αννόβερο. Στη συνέχεια, στο
διεθνές Συνέδριο των Σοσιαλιστών
που συνήλθε τον Σεπτέμβριο του 1900
στο Παρίσι,αποφασίστηκε και η
ίδρυσις ενός Γραφείου της Β΄
Διεθνούς, συγκροτουμένου από δύο
εκπροσώπους, προερχομένους από
κάθε κόμμα σ' ολόκληρο τον κόσμο
που θα ανήκει στη δύναμη και την
διοίκηση της Διεθνούς, με έδρα τις
Βρυξέλλες και πρόεδρο τον
εκπρόσωπο του βελγικού κόμματος
Βαν ντερ Βέλντε. Στη Γαλλία
ιδρύεται το 1901 από οπαδούς του
Γκέντ, του Μπλανκί και την "Κομμουνιστική
Συμμαχία" το "Σοσιαλιστικό
κόμμα της Γαλλίας", ενώ
ταυτόχρονα ο Ζαν Ζωρές και οι
οπαδοί του ιδρύουν το "Γαλλικό
σοσιαλιστικό κόμμα". Τον ίδιο
χρόνο ιδρύεται στην Αγγλία το "Labour
Party". Το 1903 το συνέδριο του "Σοσιαλδημοκρατικού
Κόμματος της Γερμανίας" στη
Δρέσδη κατεδίκασε και πάλι τον
"ρεφορμισμό", ενώ στο διεθνές
συνέδριο των σοσιαλιστών στην
Στουτγάρδη το 1907 αποφασίστηκε,
ύστερα από πρόταση του Λένιν, της
Ρόζας Λούξεμπουργκ και του
διεθνιστή - μενσεβίκου Ιουλίου
Μαρτόφ, που ομόφωνα έγινε δεκτή,
ότι η εργατική τάξη, τα
σοσιαλιστικά κόμματα και το
Διεθνές Γραφείο αναλαμβάνουν την
υποχρέωση, με όλη τους την δύναμη
και με όλα τά πρόσφορα μέσα, να
παρεμποδίσουν την έκρηξη του
πολέμου. Επίσης καταδικάστηκε η
αποικιακή πολιτική των μεγάλων
ιμπεριαλιστικών δυνάμεων και
προβλήθηκε η απαίτηση παροχής
εκλογικού δικαιώματος γενικώς
στις γυναίκες. Τον ίδιο χρόνο (1907)
καταδικάστηκε σε φυλάκιση 1 1/2
έτους ο νεαρός γιός του Βίλχελμ
Λήμπκνεχτ, Καρλ για
αντιμιλιταριστική δράση,
δημοσιεύοντας στη Λειψία το έργο
του "Μιλιταρισμός και
Αντιμιλιταρισμός σε σχέση με το
διεθνές κίνημα νέων".
Το Σεπτέμβριο του 1912 συνήλθε στη
Βασιλεία (Basel) το τελευταίο προ του
πρώτου παγκοσμίου πολέμου του 1914
έκτακτο διεθνές συνέδριο των
σοσιαλιστών με μοναδικό θέμα της
ημερησίας διατάξεως: " Η
διεθνής κατάσταση και η κοινή
δράση των σοσιαλιστών κατά του
πολέμου". Παρέστησαν 555
εκπρόσωποι κομμάτων από 23 χώρες
εκ των οποίων 275 από το γερμανικό
σοσιαλδημοκρατικό κόμμα. Με
απόφαση του συνεδρίου
επικυρώθηκαν οι αποφάσεις των
συνεδρίων του 1907 και του 1910 και
εγκρίθηκε "Πρόγραμμα διεθνούς
σοσιαλιστικής εξωτερικής
πολιτικής". Ο Πρόεδρος του
κοινοβουλευτικού αγγλικού
εργατικού Κόμματος KEIR HARDIE
παλαίμαχος ανθρακωρύχος, με
μοναδική πολιτική συνδικαλιστική
και σοσιαλιστική δράση (1856-1915)
στον εναρκτήριο λόγο του ζήτησε
από το συνέδριο να στρατευθή η
παγκόσμια εργατική τάξη σε μια
διεθνή, επαναστατική και
αντιπολεμική απεργία, εφ' όσον οι
πολιτικές δραστηριότητες της Β΄
Διεθνούς δέν θά επαρκούσαν για τη
διατήρηση της ειρήνης. Τον ίδιο
χρόνο (12 Ιανουαρίου 1912), κατά τις
γενικές εκλογές για ανάδειξη του
νέου Ράϊχσταγ, το
σοσιαλδημοκρατικό κόμμα της
Γερμανίας έλαβε το 34,8% επί του
συνόλου των ψηφισάντων, δηλαδή 4,3
εκατομμύρια ψήφους και 110
βουλευτικές έδρες. Προηγουμένως
δε οι αυστριακοί
σοσιαλδημοκράτες είχαν λάβει
στις εκλογές του 1907 89 έδρες και
ήσαν το ισχυρότερο κόμμα στο
αυστριακό Κοινοβούλιο. Οι Γάλλοι
σοσιαλδημοκράτες έλαβαν στις
αρχές του 1914 κατά τις γενικές
εκλογές 1,4 εκαττομμύριο ψήφων και
101 βουλευτικές έδρες.
6. Η έκρηξη του Α΄ παγκοσμίου πολέμου,
οι αγώνες των διεθνιστών-σοσιαλιστών
και η δολοφονία των Ρ.
Λούξενπουργκ και Καρλ Λήμπκνεχτ
Με την έναρξη του εικοστού αιώνα
κορυφώνονται οι ανταγωνισμοί των
μεγάλων ευρωπαϊκών δυνάμεων με
θέμα την επεκτατική-αποικιακή
πολιτική, την επικράτηση στην
παγκόσμια αγορά και την προμήθεια
πρώτων υλών. Με την εμφάνιση όμως
της Αμερικής και της Ιαπωνίας
στον παγκόσμιο οικονομικό και
πολιτικό στίβο, οι συσχετισμοί
των δυνάμεων ανατρέπονται, αφού
μάλιστα δύο μεγάλες ευρωπαϊκές
δυνάμεις που είχαν μείνει σχεδόν
έξω από τον αγώνα απόκτησης
αποικιών και αγορών, η Γερμανία
και η Ρωσία, απαιτούν πλέον
δυναμικά την επικράτησή τους.
Ετσι εγκαινιάζεται η εποχή των
ιμπεριαλιστικών συγκρούσεων που
σαν άμεσο αποτέλεσμα θα έχουν την
έκρηξη των δύο παγκοσμίων πολέμων
με όλες τις τραγικές τους
συνέπειες, που ακόμα
προσδιορίζουν κυριαρχικά τις
τύχες ολόκληρης της Γης.
Ηδη από το 1904 εμφανίζεται μεταξύ
Αγγλίας και Γαλλίας η "εγκάρδια
συνεννόησις", με συμμετοχή καί
της Ρωσίας αργότερα, ενώ το 1912
επαναβεβαιούται η συμφωνία της
τριπλης συμμαχίας μεταξύ
Γερμανίας, Αυστρίας και Ιταλίας.
Η αφορμή της έκρηξης, που όλες
της οι προϋποθέσεις είχαν από
καιρό πλέον συμπληρωθεί,
εμφανίζεται στις 28 Ιουνίου του 1914
με την δολοφονία του αρχιδουκός
και διαδόχου του αυστροουγκρικού
θρόνου Φρειδερίκου-Φερδινάνδου
και της συζύγου του, στο Σεράγεβο
της Βοσνίας από Σέρβους
εθνικιστές. Επακολουθεί
τελεσίγραφο της Βιέννης προς τη
Σερβία στις 23 Ιουλίου και κατόπιν
γερμανικής ενθαρρύνσεως, κήρυξις
πολέμου στις 28 του αυτού μηνός.
Την 1ην Αυγούστου η Γερμανία
κηρύσσει τον πόλεμο κατά της
Ρωσίας που κινητοποίησε ήδη τις
δυνάμεις της για να υποστηρίξει
τη σύμμαχό της Σερβία και μετά δύο
ημέρες κατά της Γαλλίας. Η
παραβίασις της ουδετερότητος του
Βελγίου από τη Γερμανία προκαλεί
αμέσως την κήρυξη του πολέμου από
την Αγγλία εναντίον της,
ολοκληρώνοντας έτσι την πρώτη
φάση της σύρραξης.
Στό σημείο αυτό θα αναφερθούμε
στην περιγραφή που ο Paul Froelich
πιστός και αντάξιος συναγωνιστής
καί φίλος της Ρόζας Λούξεμπουργκ
περιέλαβε στο θαυμάσιο βιβλίο του
"Rosa Luxemburg - Gedanke und Tat"(3) σχετικά
με τη σύνοδο του Γραφείου της Β΄
Διευθνούς, για την ίδρυση του
οποίου στο Παρίσι το έτος 1900 έγινε
ανωτέρω λόγος, στις Βρυξέλλες την
29 και 30 Ιουλίου 1914:
"Στις 29 και 30 Ιουλίου το
Γραφείο της Σοσιαλιστικής Β΄
Διεθνούς συνήλθε στις Βρυξέλλες
για να πάρει θέση σχετικά με τον
αυστροσερβικό πόλεμο και τον
κίνδυνο γενικεύσεως του πολέμου
και κάλεσε τους εργάτες όλων των
χωρών να δυναμώσουν τον αγώνα
τους για την ειρήνη και την
ειρηνική διευθέτηση της
αυστροσερβικής διαφοράς. Η
συγκέντρωση έγινε στον Βασιλικό
Ιππόδρομο των Βρυξελλών και
παρευρέθησαν σ' αυτή οι
κυριώτεροι ηγέτες του ευρωπαϊκού
εργατικού κινήματος: Ζωρές, Γκέντ,
Βαγιάν (Γαλλία), Χάρντι (Αγγλία),
Αξελροντ (Ρωσία), Ρόζα
Λούξεμπουργκ (Πολωνία), Χάαζε -
Κάουτσκυ (Γερμανία), Μόργκαρι,
Μπαλαμπάνοβα (Ιταλία), Βίκτωρ και
Φρήντριχ Αντλερ (Αυστρία), Βαν
ντερ Βέλντε (Βέλγιο), Τροέλστρα (Ολλανδία).
Σχετικά με τις συζητήσεις που
έγιναν στο ανώτατο αυτό συμβούλιο
του διεθνούς εργατικού κινήματος,
ουδέποτε οτιδήποτε επίσημα
δημοσιεύτηκε. Προφανώς
χαρακτηρίστηκε κάθε σχετική
πληροφορία σαν επικίνδυνο
διπλωματικό μυστικό. Μόνον
υπαινιγμοί μερικών εκ των
συμμετασχόντων στη συγκέντρωση
έχουν περιέλθει σ' εμάς και
αποδίδουν μια καταθλιπτική
εικόνα. Το ερώτημα, ποια θέση
έπρεπε να τηρήσουν τα
σοσιαλιστικά κόμματα σε
περίπτωση πολέμου, προφανώς δεν
ετέθη με όλη του τη σοβαρότητα,
αλλ' απλώς εθίγη. Ασφαλώς, το κύριο
θέμα της συζητήσεως ήταν ποία θα
έπρεπε να είναι η στάσις του
αυστριακού κόμματος, εν όψει του
εκραγέντος ήδη αυστροσερβικού
πολέμου. Και η στάσις του Βίκτορος
Αντλερ οδήγησε τη συνεδρίαση σε
αδιέξοδο. Ακόμη το 1912 ο Αντλερ
εξέφρασε κατά το διεθνές συνέδριο
για την ειρήνη στο Basel την ελπίδα
ότι στο έγκλημα του πολέμου θα
επακολουθούσε αυτομάτως η αρχή
του τέλους της κυριαρχίας των
εγκληματιών . Τώρα ήταν τελείως
συντετριμμένος και μόνο μπόρεσε
να ψελλίση: "Ηδη έχουμε πόλεμο.
Μέχρι σήμερα αγωνιστήκαμε κατά
του πολέμου όσο πιο καλά
μπορέσαμε. Η εργατιά έκανε το παν
κατά των μηχανορρραφιών του
πολέμου. Αλλά μην περιμένετε πια
από εμάς άλλη δράση. Είμαστε σε
εμπόλεμη κατάσταση. Ο τύπος μας
καταπιέζεται. Ζούμε κάτω από
καθεστώς εκτάκτων μέτρων και
στρατιωτικού νόμου. Δέν ήρθα εδώ
γιά να εκφωνήσω λόγους σε λαϊκή
συγκέντρωση, αλλά για να σας
γνωστοποιήσω την αλήθεια ότι στη
χώρα μας όπου ήδη εκατοντάδες
χιλιάδες βρίσκονται στό δρόμο για
τα σύνορα ισχύει πιά το δίκαιο του
πολέμου και κάθε δράση είναι
αδύνατη".
Και κατωτέρω(4):
"Και η Ρόζα Λούξεμπουργκ;
Εφτασε αργότερα από τους άλλους
εκπροσώπους των κομμάτων. Το
πρόσωπό της ήταν κατάχλωμο και
προσπαθούσε φανερά να κυριαρχήση
μια έντονη εσωτερική της ταραχή.
Για πολλή ώρα έμεινε ορθή πάνω στο
βήμα όπου κάθονταν τα μέλη του
διεθνούς Γραφείου και κύτταζε
άφωνη προς την συγκέντρωση. Μετά
κάθησε και έκρυψε το πρόσωπό της
με τα χέρια της. Δυο φορές ήρθαν
προς αυτήν μέλη του Γραφείου και
της μίλησαν έντονα. Κίνησε ζωηρά
το κεφάλι της και πρόφερε μόνο τη
λέξη "όχι". Ανηγγέλθη ως
ομιλήτρια. Ο Πρόεδρος Βαν ντερ
Βέλντε είπε: "θά έδινα
ευχαρίστως το λόγο στη Ρόζα
Λούξεμπουργκ, αλλά θα ήθελα να την
γλιτώσω από τον κόπο". Κι ο
Ζωρές φώναξε στο μεταξύ: "Θα
ξεκουραστεί στη φυλακή", και ο
Βαν ντερ Βέλντε συνέχισε: "Ομως
θά ήθελα να χαιρετήσω τη γενναία
γερμανίδα αγωνίστρια που στην
παρούσα κατάσταση τόσο πολύ
αξίζει για το γερμανικό
προλεταριάτο. Αφού η Ρόζα
Λούξεμπουργκ, η επικίνδυνη εχθρά
του Κράτους, δεν θέλει να λάβει
τον λόγο, τον παραχωρώ εις τον
Τρόελστρα". Πολλές φορές και
πάλι η συνέλευση παρεκάλεσε τη
Ρόζα. Κι όμως έμεινε καθισμένη,
εκεί, ακίνητη, βυθισμένη σε
σκέψεις. Βαθιά θλίψη φαινόταν στο
πρόσωπό της".
Το ίδιο βράδυ που επέστρεφε από
τις Βρυξέλλες στο Παρίσι (31.7.1914) ο
Ζωρές, καθισμένος σ' ένα καφενείο
με οπαδούς του, δολοφονείται με
πυκνούς πυροβολισμούς. Κατά την
επίσημη εκδοχή, δολοφόνος ήταν
κάποιος ψυχοπαθής, ακροδεξιός,
στην πραγματικότητα ήταν
πράκτορας των γαλλικών μυστικών
υπηρεσιών. Στις 3.8.1914 η
κοινοβουλευτική ομάδα του
σοσιαλδημοκρατικού κόμματος της
Γερμανίας αποφασίζει με 78 ψήφους
έναντι 14 να ψηφίση την επομένη το
νομοσχέδιο περί πολεμικών
πιστώσεων που η Κυβέρνηση
προτείνει στο Ράϊχσταγ, ύστερα
όμως από ασφυκτικές πιέσεις της
Κυβέρνησης το ψηφίζει ομοφώνως!
Στίς 2.12.1914 όμως, ο Καρλ Λήμπκνεχτ
καταψηφίζει αυτός και μόνος απ'
όλους τους βουλευτές το δεύτερο
νομοσχέδιο των πολεμικών
πιστώσεων, συλλαμβάνεται και
παραπέμπεται σε δίκη για εσχάτη
προδοσία.
Με την έναρξη του πολέμου η Β'
Διεθνής κατέρρευσε ολοκληρωτικά.
Παρ' όλες τις αποφάσεις των
διεθνών και εθνικών συνεδρίων και
την επίσημα διακηρυσσόμενη
συνεχώς ιδέα της διεθνούς
προλεταριακής αλληλεγγύης, τα
ανήκοντα στη δύναμή της
σοσιαλδημοκρατικά κόμματα και οι
απ' αυτά εξαρτώμενες εργατικές
οργανώσεις και συνδικάτα, όχι
μόνο δεν προσπάθησαν να
εμποδίσουν τον πόλεμο ή να
κρατήσουν έστω μια παθητική
έναντί του στάση, αλλά τον
υποστήριξαν με όλες τους τις
δυνάμεις σ' όλες τις εμπόλεμες
χώρες, προτάσσοντας παντού το "εθνικό
συμφέρον".
Μόνο το σοσιαλιστικό κόμμα της
Ιταλίας και το ανεξάρτητο
εργατικό κόμμα της Αγγλίας
έμειναν πιστά στις αρχές του
διεθνισμού. Από τα άλλα
σοσιαδημοκρατικά κόμματα πιστοί
έμειναν από το ρωσικό
σοσιαλδημοκρατικό κόμμα, που
ίδρυσε ο Λένιν το 1898 (μετέπειτα
κόμμα μπολσεβίκων), ο Λένιν και η
γύρω του ηγετική ομάδα, ο Μορτώφ
και οι Μενσεβίκοι της αριστεράς, ο
Λέων Τρότσκι, οι γάλλοι
αναρχοσυνδικαλιστές Ροσμέρ και
Μονάτ, οι ολλανδοί τριμπουνιστές (Πάννεκουκ,
Γκόρτ) και η άκρα αριστερά του
γερμανικού σοσιαλδημοκρατικού
κόμματος με τους Ρόζα
Λούξεμπουργκ, Καρλ Λήμπκνεχτ,
Φραντς Μέρινγκ, Κλάρα Τσέτκιν κ.λπ.
με την πιο έντονη δραστηριότητα
και τις πιο προχωρημένες ιδέες.
Ο Καρλ Κάουτσκυ προσπάθησε να
καλύψη την κατάρρευση της
Διεθνούς με την περιβόητη δήλωση:
"Η Διεθνής δεν είναι
αποτελεσματικό μέσο κατά τη
διάρκεια του πολέμου, είναι στην
ουσία ένα όργανο ειρήνης. Και
μάλιστα με διπλή έννοια: αγώνας
για την ειρήνη και ταξικός αγώνας
κατά την διάρκεια της ειρήνης".
Η θεωρία αυτή ισοδυναμούσε με
εκούσια παραίτηση αλλά απαιτούσε
κιόλας από την εργατική τάξη την
παραίτησή της από κάθε ρόλο
πολιτικού παράγοντος(5).
Στις 3.5.1915 συνέρχεται παράνομα
στο Βερολίνο συνέδριο των
αριστερών σοσιαλδημοκρατών, από
το οποίο προήλθε η ομάδα "Διεθνής",
η οποία στις 27 του αυτού μηνός
κυκλοφορεί το πρώτο της έντυπο με
τίτλο "Ο εχθρός βρίσκεται μέσα
στη χώρα" και στη συνέχεια
εκδίδει το πρώτο τεύχος του
περιοδικού "Η Διεθνής" με
διευθυντές τη Ρόζα Λούξεμπουργκ
και τον Φραντς Μέρινγκ και
συνεργασία Κλάρας Τσέτκιν, Α.
Ταλχάϊμερ, Π. Λάνγκε κλπ. Σ' αυτό το
τεύχος η Ρόζα δημοσιεύει δύο
άρθρα: Το πρώτο υπογράφει με το
όνομά της και έχει τίτλο: "Η
επανοικοδόμησις της Διεθνούς"
και το δεύτερο με το ψευδώνυμο "Μόρτιμερ"
και τίτλο "Προοπτικές και
σχέδια", κριτική ενός βιβλίου
του Κάουτσκυ, του θεωρητικού και
εκπροσώπου του "μαρξιστικού
κέντρου του κόμματος", που
χαρακτηρίζει σαν "θεωρητικό
του έλους" και "εισηγητή της
πολιτικής των ευνούχων"
προσθέτοντας επί λέξει: "Τον
καιρό της ειρήνης θα ισχύει στο
εσωτερικό κάθε χώρας ο ταξικός
αγώνας, προς το εξωτερικό η
παγκόσμια αλληλεγγύη. Στον καιρό
του πολέμου θα ισχύει στο μεν
εσωτερικό η αλληλεγγύη των τάξεων
και προς το εξωτερικό ο αγώνας
μεταξύ των εργατών διαφόρων χωρών.
Το κοσμοϊστορικό σύνθημα -
πρόσκληση του Κομμουνιστικού
Μανιφέστου υφίσταται μια ουσιώδη
συμπλήρωση και στο εξής μετά τη
διόρθωση του Κάουτσκυ, θα λέει: 'Προλετάριοι
όλων των χωρών, ενωθείτε τον καιρό
της ειρήνης και κόψετε ο ένας το
λαρύγγι του άλλου τον καιρό του
πολέμου!'"(6)
Στις 5-8 Σεπτεμβρίου του ίδιου
χρόνου συνέρχεται στο
Τσίμμερβαλντ της Ελβετίας
συνέδριο των διεθνιστών-αριστερών
σοσιαλιστών κατόπιν πρωτοβουλίας
του Ιταλικού σοσιαλιστικού
κόμματος, με συμμετοχή 38
διεθνιστών από 12 χώρες. Εγκρίθηκε
ψήφισμα που καταδίκασε τα
σοσιαλδημοκρατικά κόμματα που
υποστήριξαν τον πόλεμο και
αποφασίστηκε να "ξανασυνδεθούν
τα νήματα των διεθνών εργατικών
σχέσεων" και να κληθή η
εργατική τάξη σε αυτοκαθορισμό
και αγώνα για την ειρήνη. Η
μειοψηφία του συνεδρίου υπό τον
Λένιν απετέλεσε την "αριστερά
του Ζimmerwald", με το βασικό
σύνθημα του διεθνιστικού
ντεφαιτισμού " Ηττα της δικης
μας Κυβέρνησης και μετατροπή του
Ιμπεριαλιστικού πολέμου σε
εμφύλιο" και την πρόταση για
την ανάγκη ίδρυσης της Γ' Διεθνούς,
ενώ ο Τρότσκι επέμεινε στο
σύνθημα: "Λήξη του πολέμου
χωρίς νικητές και ηττημένους".
Από το ίδιο Συνέδριο συστήθηκε
"Διεθνής Σοσιαλιστική Επιτροπή"
με επικεφαλής τον Ελβετό
σοσιαλδημοκράτη Robert Grimm, με
συμμετοχή των Ιταλών σοσιαλιστών
Οντίνο Μόργκαρι καί Αλ
Μαλαμπάνοβα. Την 1.1.1916 συνήλθε στο
Βερολίνο πανγερμανική διάσκεψη
της Ομάδος "Διεθνής" ενώ στις
12 του αυτού μηνός απεκλείσθη από
την Κοινοβουλευτική Ομάδα του
Ράιχσταγ ο Καρλ Λήμπκνεχτ και
στις 27 του αυτου μηνός εκδόθηκε
από τόν "Σπάρτακο", όργανο
της Ομάδας "Διεθνής" η πρώτη
επιστολή του "Σπάρτακου". Το
Φεβουάριο εκδίδεται στη Ζυρίχη η
γραμμένη από τη Ρόζα Λούξεμπουργκ
με το ψευδώνυμο "JUNIUS"
μπροσούρα και τίτλο "Η κρίση
της σοσιαλδημοκρατίας". Στις 19
Μαρτίου συνέρχεται νέα διάσκεψη
της Ομάδας "Σπάρτακος" στο
Βερολίνο και στις 24 του αυτού
μηνός 18 βουλευτές της
Κοινοβουλευτικής ομάδος του
σοσιαλδημοκρατικού κόμματος της
Γερμανίας αποκλείονται απ' αυτό
λόγω της αντιπολεμικής τους
δράσης και προσχωρούν στην "Σοσιαλδημοκρατική
Εργατική Κοινότητα". Στη
συνέχεια, στις 24-30 Απριλίου του
αυτού έτους 1916 συνέρχεται στο
Κίνταλ της Ελβετίας εκ νέου η
ομάδα των αριστερών σοσιαλιστών-διεθνιστών
κατόπιν προσκλήσεως της
προαναφερθείσης "Διεθνούς
Σοσιαλιστικής Επιτροπής" και
εκδίδει ψήφισμα που καλεί την
Εργατική Τάξη όλων των χωρών "να
τερματίσει αμέσως τον πόλεμο με
κάθε μέσο". Την πρωτομαγιά του
ίδου χρόνου, σε μια ζωηρή
αντιπολεμική διαδήλωση στην
Πλατεία Potzdam του Βερολίνου, ο Καρλ
Λήμπκνεχτ συλλαμβάνεται φορώντας
τη στρατιωτική του στολή και
καταδικάζεται σε φυλάκιση 2 1/2
χρόνων, ενώ η Ρόζα Λούξεμπουργκ
προφυλακίζεται επ' αόριστον στις
10 Ιουλίου στις γυναικείες φυλακές
του Βερολίνου. Στις 17 Ιανουαρίου
1917 η ως άνω "Σοσιαλδημοκρατική
Εργατική Κοινότητα" και η
αριστερή πτέρυγα, διαγράφονται
από το σοσιαλδημοκρατικό κόμμα
της Γερμανίας, ενώ στίς 6-8
Απριλίου ιδρύεται στην Γκότα, απ'
όλους τους αντιπολιτευόμενους
αριστερούς-διεθνιστές, το "Ανεξάρτητο
σοσιαλδημοκρατικό κόμμα
Γερμανίας" (U.S.P.D.), στο οποίο
προσχωρούν και πολλά άλλα μέλη
του παλαιού κόμματος. Ταυτόχρονα
σχεδόν και για πρώτη φορά, χωρίς
την καθοδήγηση του "κόμματός
τους και των συνομοσπονδιών τους"
απεργούν δυναμικά στο Βερολίνο
300.000 εργάτες, καθοδηγούμενοι από
"διακεκριμένους επαναστάτες"
κατά την ανακοίνωση της
Κυβερνήσεως. Στις δε 5-12
Σεπτεμβρίου συνήλθε στην
Στοκχόλμη και πάλι σε συνέδριο η
ομάδα των αριστερων διεθνιστών
σοσιαλιστών και ενέκρινε
παρόμοιο αντιπολεμικό και
επαναστατικό ψήφισμα. Στις 28
Ιανουαρίου - 4 Φεβρουαρίου 1918
απεργούν στο Βερολίνο εργάτες
πολεμικών βιομηχανιών και
σχηματίζουν το πρώτο εργατικό
συμβούλιο. Επακολουθεί
αντιδυναστική επανάσταση στη
Βιέννη. Την 28.10.1918 ξεσπά εξέγερσις
εργατών και ναυτών του γερμανικού
πολεμικού στόλου στο Κίελο και
σχηματίζεται το πρώτο
επαναστατικό συμβούλιο ναυτών-στρατιωτών,
ενώ ο Πρίγκηψ Μαξ της Βάδης
σχηματίζει Κυβέρνηση στην οποία
κατά πλειοψηφία συμμετέχουν
εκπρόσωποι της γερμανικής
σοσιαλδημοκρατίας και άλλων "αριστερών"
κομμάτων. Στις 8.11.1918 εξέγερση στο
Μόναχο ανακηρύσσει την "Δημοκρατία
της Βαυαρίας" και την επομένη
στο Βερολίνο εν μέσω εξεγέρσεως ο
Πρίγκηψ Μαξ αναγγέλει την
παραίτηση του Κάιζερ και του
Διαδόχου. Ταυτόχρονα μετά την
ανάληψη της εξουσίας στο Κίελο
από το εκεί συμβούλιο ναυτών-στρατιωτών,
η επανάσταση διαδίδεται σ'
ολόκληρη τη Γερμανία ,
ανατρέπεται η μοναρχία και στις
πλείστες πόλεις η εξουσία
περιέρχεται στα τοπικά συμβούλια
στρατιωτών-εργατών, που
ελευθερώνουν αμέσως όλους τους
πολιτικούς κρατουμένους και τη
Ρόζα Λούξεμπουργκ από τις φυλακές
του Μπρέσλαου Στις 9.11.1918 ο
Πλρίγκηψ Μαξ αναθέτει τον
σχηματισμό της Κυβερνήσεως στον
ηγέτη-πρόεδρο της
σοσιαλδημοκρατίας Φρήντριχ
Εμπερτ και παραιτείται, ενώ ο
άλλος ηγέτης της
σοσιαλδημοκρατίας Φίλιππος
Σάιντεμανν ανακηρύσσει τη
Δημοκρατία .
Στις 10 του αυτού μηνός τα
συμβούλια εργατών και στρατιωτών
του Βερολίνου εκλέγουν "εκτελεστικό
συμβούλιο" και επικυρώνουν την
Επαναστατική Κυβέρνηση πού
σχημάτισε το σοσιαλδημοκρατικό
κόμμα της Γερμανίας και το "ανεξάρτητο
σοσιαλδημοκρατικό κόμμα της
Γερμανίας" (U.S.P.D. ) , καθώς και το
"συμβούλιο των πληρεξουσίων
του λαού", το οποίο απαρτίζουν
οι ΄Εμπερτ, Λάντσμπεργκ και
Σάιντεμανν από πλευράς SPD και οι
Χάαζε, Ντίτμαν και Μπάρτ από
πλευράς U.S.P.D. Την επομένη (11.11.1918)
υπογράφεται η ανακωχή στην
Κομπιέννη της ΒΑ. Γαλλίας και
τερματίζεται ο πόλεμος. Την ίδια
μέρα ιδρύεται η "ένωσις
Σπάρτακος" στο Βερολίνο με
επικεφαλής την Ρόζα Λούξεμπουργκ
και τον Καρλ Λήμπκλεχτ,
πλαισιωμένους από τα πιο μαχητικά
στελέχη της άκρας αριστεράς και
απαιτούν την ανάθεση όλης της
εξουσίας στα συμβούλια εργατών-στρατιωτών
και όχι στο συμβούλιο των
πληρεξουσίων του λαού, το οποίο
όμως διακηρύσσει ότι "θα
πραγματοποιήσει το σοσιαλιστικό
πρόγραμμα". Στις 13.11 η ένωσις
εργοδοτών στη Γερμανία
ανεγνώρισε μεν τις απαιτήσεις των
εργατικών συνδικάτων, αρνήθηκε
όμως επίμονα κάθε δομική μεταβολή
στην οικονομία της χώρας, ενώ τα
εργατικά συμβούλια μετά το εθνικό
συνέδριό τους στο Βερολίνο από 16
21.12.1918, ζητούν την διεξαγωγή
εκλογών για ανάδειξη
Εθνοσυνέλευσης και απαιτούν
άμεσα μέτρα εκσοσιαλισμού. Στις 23
του μηνός η ΄Ενωσις ακροαριστερών
της Βρέμης υπό την ηγεσία του
Πάουλ Φρέλιχ (συγγραφέα του
βιβλίου για τη Ρόζα Λούξεμπουργκ)
συγκροτείται σε "Ομάδα
Διεθνιστών Κομμουνιστών Βρέμης"
και στις 24.12 η δεύτερη γενική
συνδιάσκεψη της ομάδας αυτής
αποφασίζει την συνένωσή της με
την Ομάδα Σπάρτακος. Την ίδια
ημέρα όμως ο Πρόεδρος του
Συμβουλίου των πληρεξουσίων του
λαού Εμπερτ διατάσσει πιστά του
στρατεύματα να εκδώξουν
επαναστάτες ναύτες από τα
ανάκτορα του Βερολίνου που είχαν
καταλάβει ενώ στις 29 του αυτού
μηνός οι εκπρόσωποι του U.S.P.D. Aποχωρούν
από το συμβούλιο των πληρεξουσίων
του λαού και στις 30.12. το εθνικό
συνέδριο της Ομάδας Σπάρτακος
αποφασίζει την ίδρυση του "Κομμουνιστικού
Κόμματος Γερμανίας", ενώ τα
συντηρητικά και δεξιά κόμματα
οργανώνονται πυρετωδώς (ίδρυσις
παραστρατιωτικών οργανώσεων "Αμυνα
των κατοίκων" και "Αγωνιστών
του μετώπου Χαλυβδοκράνων").
Ηδη η "Ρότε Φάνε" (Κόκκινη
Σημαία) πρωτοεκδίδεται στις 18
Νοεμβρίου υπό τη Διεύθυνση της
Ρόζας Λούξεμπουργκ ως κεντρικό
όργανο του νέου κόμματος και στο
πρώτο ήδη φύλλο δημοσιεύεται το
πρόγραμμα που είναι και η
διακήρυξη της επερχόμενης
επανάστασης, όπως αυτή το είχε
συλλάβει με βαθύτατη γνώση,
διαύγεια και πίστη,
περιλαμβάνοντας και την ιστορική
διάζευξη: Σοσιαλισμός,
πραγματοποιούμενος μόνο από την
ελεύθερη δράση του προλεταριάτου
μέσα στα πλαίσια της παγκόσμιας
επανάστασης, εγκατάσταση της
εργατικής εξουσίας ύστερα από
αγώνα για σκοπούς και ιδέες που
έχει καταλάβει και έχει δεχθεί η
πλειοψηφία της εργατικής τάξης ή
αντεπανάσταση, πόλεμοι, διαιώνιση
της εκμετάλλευσης, παρακμή και
πτώση στη βαρβαρότητα! Ηδη μέσα
στην καθημερινή όξυνση της
ανελέητης πάλης επανάστασης-αντεπανάστασης,
προκηρύσσονται για την 19.1.1919
εκλογές για την εθνοσυνέλευση. Η
Λούξεμπουργκ προτείνει τη
συμμετοχή του νέου κόμματος στις
εκλογές, που θα αποκτούσε έτσι ένα
επίσημο βήμα για την διακήρυξη
των σκοπών του. Στο συνέδριο όμως
η πλειοψηφία αρνήθηκε τη
συμμετοχή του κόμματος στις
εκλογές αυτές, παρά τον
εμπνευσμένο, φλογερό και μεγάλο
λόγο της Ρόζας ενώπιόν του, τον
τελευταίο της . Στις εκλογές αυτές
όμως τό S.P,D έλαβε το 37,9% και τοU.S.P.D.
το 7,6% των ψήφων. Η "σοσιαλιστική"
κυβέρνηση όμως συγκεντρώνει
στρατεύματα στο Βερολίνο και
προετοιμάζει τη συντριβή της
Επανάστασης. Από τις 4 ως τις 13
Ιανουαρίου 1919 ξεσπούν σκληροί και
αιματηροί αγώνες επαναστατών
εργατών και στρατιωτών κατά των
κυβερνητικών στρατευμάτων,
κορυφώνεται δε το άνευ
προηγουμένου ανθρωποκυνηγητό
εναντίον των δύο ηγετών, ύστερα
από μία πρωτοφανή σε βαναυσότητα
και απανθρωπία εκστρατεία
διαβολής, μίσους,
κατασυκοφαντήσεως, ψεύδους και
επικηρύξεώς τους με όλα τα μέσα.
Ηδη, ύστερα από την συστηματική
παρακολούθησή τους από ολόκληρες
ομάδες πληρωμένων καταδοτών, ο
κλοιός σφίγγεται συνεχώς γύρω
τους. "Στις 11 Ιανουαρίου οι δύο
καταζητούμενοι αναγκάζονται να
εγκαταλείψουν το κρυσφήγετό τους
και να καταφύγουν σ' ένα εργατικό
σπίτι, στο προλεταριακό προάστειο
του Βερολίνου-Νόϋκελν, απ' όπου
όμως στις 13 αναγκάζονται για
λόγους ασφαλείας να φύγουν και να
κρυφτούν σε φιλικό σπίτι στο
Βίλμερσντορφ. Εκεί έγραψαν και τα
τελευταία τους άρθρα. Με την
αυτογνωσία της για τα αίτια της
επερχόμενης ήττας, θέλησε να
προοιμιάσει η Ρόζα το τελευταίο
της άρθρο "Τάξη επικρατεί στο
Βερολίνο". Στην επισφαλή θέση
της Επανάστασης έβλεπε την
πολιτική ανωριμότητα της μεγάλης
μάζας των στρατιωτών σαν την
ανωριμότητα της γερμανικής
επανάστασης. Η Επανάσταση δεν
είχε ακόμη αγγίξει τα κατώτερα
στρώματα της χώρας, δεν υπήρχε η
άμεση συλλογικότητα της δράσης,
οι οικονομικοί αγώνες ήσαν ακόμη
στην αρχή της εξέλιξής τους. Καμιά
ελπίδα για τελική, διαρκή
επιτυχία δεν φαινόταν τις στιγμές
αυτές. Και ο αγώνας θα ήταν λάθος
αν θα τον προκαλούσε μια
εσκεμμένη επιθετική ενέργεια από
την πλευρά της επανάστασης. Ομως
αυτός τώρα αποτελούσε την άμυνα
κατά της πρόκλησης. ΄Ετσι
αποδεικνύεται περίτρανα ότι τα
περί εξέγερσης του Γενάρη από Κ.Κ.
Γερμανίας ήταν μια ακόμη σκευωρία
της αντίδρασης, μαζί με τόσες
άλλες!
"Απ' αυτήν την αντίφαση της
κορύφωσης των καθηκόντων και των
ανύπαρκτων προϋποθέσεων για την
εκπλήρωσή τους σε μία αρχική φάση
της επαναστατικής ανέλιξης
προκύπτει αναγκαίως το γεγονός
ότι οι επί μέρους επαναστατικοί
αγώνες τυπικά τελειώνουν με μια
ήττα. Ομως η Επανάσταση είναι η
μοναδική μορφή ενός "πολέμου"
και αυτός είναι ο ειδικός νόμος
ζωής της -- όπου η τελική νίκη μόνο
με μια σειρά από ήττες μπορεί να
προπαρασκευαστεί". Στις
επερχόμενες κρίσιμες στιγμές η
αυτοκυριαρχία της Ρόζας ήταν
μοναδική: προσπαθούσε με κάθε
τρόπο να εμψυχώσει τους
συναγωνιστές της και διατηρούσε
ακλόνητη την πίστη στην τελική
νίκη της Επανάστασης. Εβλεπε
καθαρά πλέον ότι ο θάνατος τους
παραμόνευε και ήταν έτοιμη για
όλα, με την σκέψη όμως
συγκεντρωμένη στην ανάγκη της
δράσης μέχρι την τελευταία της
στιγμή! Και από το τελευταίο έργο
του Καρλ Λήμπκνεχτ, που είναι ένας
φλογερός ύμνος της αγωνιστικής
ιδέας του Σπάρτακου: "Επειδή ο
Σπάρτακος είναι φωτιά και πνεύμα,
ψυχή και καρδιά, θέληση και πράξη
της προλεταριακής επανάστασης,
ξεπέρασε την προαίσθηση του
θανάτου με ένα περήφανο: 'Παρ' όλ'
αυτά'"(7).
Το τέλος τους ήλθε όπως το
περίμεναν: Κατά τις 9 το βράδυ της
15 Ιανουαρίου 1919, ομάδα στρατιωτών
υπό τον ανθυπολοχαγό Λίντνερ τους
συνέλαβε στο τελευταίο τους
καταφύγιο, επί της Μανχάιμερ
στράσσε 53 και τους μετέφερε
τελικά υπό αυστηρή φρούρηση στο
ξενοδοχείο EDEN, που ήταν η έδρα της
διοικήσεως της έφιππης Φρουρας
κυνηγών, στην οποία ανήκε και η
ομάδα που τους συνέλαβε. Εκεί υπό
την διοίκηση του λοχαγού Παμπστ
είχε ήδη οργανωθεί η δολοφονία
τους. Ο Λήμπκνεχτ, μόλις έφτασε
στο Ξενοδοχείο, δέχτηκε στο
κεφάλι δύο ισχυρά κτυπήματα με
τον υποκόπανο όπλου από κάποιο
στρατιώτη, που εκτελούσε διαταγή.
Στη συνέχεια η Ρόζα και ο ημιθανής
Καρλ, τα βαρύτατα τραύματα του
οποίου αρνήθηκαν να επιδέσουν,
σύρθηκαν στο γραφείο του Παμπστ
για "ανάκριση", κατά την
έξοδο δε του Καρλ από το κτίριο, ο
στρατιώτης-κυνηγός Ρούνγκε του
κατάφερε ένα ακόμη παρόμοιο
κτύπημα, μετά δε τον πέταξαν σ' ένα
αυτοκίνητο για να τον μεταφέρουν
"για προφυλάκιση" στις
φυλακές Μοαβίτ. Κατά την διαδρομή
στην περιοχή του Ζωολογικού Κήπου,
κατέβασαν τον ημιθανή Καρλ και
τον αποτελείωσαν με
πυροβολισμούς "για να
εμποδίσουν την απόδρασή του",
στη συνέχεια δε παρέδωσαν το
πτώμα, σαν πτώμα αγνώστου σ' ένα
διανυκτερεύοντα "Σταθμό Πρώτων
Βοηθειών" . Λίγο μετά τον Καρλ ο
υπολοχαγός Φόγκελ και οι
στρατιώτες του οδήγησαν και τη
Ρόζα έξω από το EDEN, στην έξοδο δε
την ανέμενε ο ίδιος ο Ρούνγκε με
διαταγή του Φόγκελ να την σκοτώση!
Με δύο κτυπήματα υποκόπανου της
συνέτριψε το κρανίο και μετά,
ημιθανή, την πέταξαν σ' άλλο
αυτοκίνητο. Κατά τη διαδρομή προς
τον Ζωολογικό κήπο, ένας από τους
επιβαίνοντες αξιωματικούς την
ξανακτύπησε με τον ίδιο τρόπο στο
κεφάλι και ο υπολοχαγός Φόγκελ
την αποτελείωσε με μια σφαίρα
στον εγκέφαλο! Περνώντας από τον
Ζωολογικο Κήπο, πάνω από τη γέφυρα
του Λίχτενστάϊν , κατά διαταγή του
Φόγκελ, πέταξαν το πτώμα στο
κανάλι της Λάντβερ, όπου και
παρέμεινε μέχρι τον Μάιο του
ίδιου χρόνου, οπότε με την τήξη
των πάγων εκβράστηκε σε κάποιο
υπόνομο!(8)
Ηταν 31 Μαϊου 1919 όταν το πτώμα της
Ρόζας Λούξενμπουργκ
αναγνωρίστηκε. Στις 13 Ιουνίου
κηδεύτηκε με μεγάλη λαϊκή
συμμετοχή και τάφηκε στο Βερολίνο.
Αργότερα τάφηκε και ο Καρλ
Λήμπκνεχτ δίπλα της.
Υστερα απ' αυτά οι δύο
παραδοσιακοί "σοσιαλδημοκράτες"
ηγέτες, σύντροφοι και πνευματικοί
ανάδοχοι των δύο δολοφονημένων,
οι Φρ. Εμπερτ και Φιλ. Σάιντεμανν
αναδεικνύονται από την
νεοεκλεγείσα εθνοσυνέλευση της
Βαϊμάρης, ο μεν πρώτος Πρόεδρος
της Γερμανικής Δημοκρατίας, ο δε
δεύτερος Πρόεδρος της πρώτης
Κυβερνήσεως συνασπισμού,
αποτελουμένης από μέλη του
σοσιαλδημοκρατικού κόμματος της
Γερμανίας, του Κέντρου και του
δημοκρατικού κόμματος Γερμανίας,
στις 11 και 13 Φεβρουαρίου 1919
αντίστοιχα, στη Μόσχα δε στις 2 - 6
Μαρτίου ιδρύεται η Γ΄ Διεθνής από
Συνέδριο, στο οποίο έλαβαν μέρος
αντιπρόσωποι των κυριωτέρων
ευρωπαϊκών κομμουνιστικών
κομμάτων. Στις 3 με 12 Μαρτίου όμως
ξεσπά στο Βερολίνο γενική απεργία
με προβολή εντόνων εργατικών
αιτημάτων που γρήγορα καταλήγει
σε ένοπλη σύγκρουση με τα
κυβερνητικά στρατεύματα. Ο
περιβόητος όμως και αιμοσταγής
Γκούσταβ Νόσκε, επίλεκτο στέλεχος
του SPD , πρώην ξυλοκόπος και
πληρεξούσιος του λαού επί του
στρατού και του ναυτικού και ήδη
υπουργός ΄Αμύνης της νέας
Κυβερνήσεως, κηρύσσει τον
στρατιωτικό νόμο και καταπνίγει
την εξέγερση με τον πιο βάναυσο
τρόπο, με θύματα πάνω από 1.200
νεκρούς, αφού προηγουμένως είχε,
με τον ίδιο τρόπο, καταστείλει
όλες τις επαναστατικές
εξεγέρσεις ναυτών, στρατιωτών και
εργατών. Από τα όργανα του ίδιου
δολοφονείται στις 10 Μαρτίου και ο
Λέο Γιόγκισσες, αρχηγός του
νεοσύστατου γερμανικού
κομμουνιστικού κόμματος μετά την
δολοφονία των πρώτων ηγετών του.
Τέλος, η ανακηρυχθείσα στο Μόναχο
στις 7.4.1919 Δημοκρατία των
συμβουλίων της Βαυαρίας,
συντρίβεται με παρόμοια
σκληρότητα από Κυβερνητικό
στρατό και "ελεύθερα"
παραστρατιωτικά ένοπλα σώματα,
μετά ένδοξη και ηρωική δράση 4
εβδομάδων. ΄Ετσι και μετά τις
αποτυχημένες προσπάθειες του
έτους 1923,κλείνει ο κύκλος της
ένδοξης και αιματοβαμμένης
γερμανικής επανάστασης του 1918!
"Τρία χρόνια μετά τη
δολοφονία της Ρόζας Λούξεμπουργκ,
ο Λένιν σημείωνε με την ευκαιρία
της δημοσιεύσεως από τον τότε
ηγέτη του Κομμουνιστικού
Κόμματος Γερμανίας Πάουλ Λεβί,
του αποσπασματικού της έργου για
τη ρωσική επανάσταση (θέμα για το
οποίο βρισκόταν σε έντονη
διαφωνία και αντιπαράθεση μαζί
της ήδη από το 1905): "Επ' αυτού
απαντούμε με δύο γραμμές από έναν
καλό ρωσικό μύθο: Ασφαλώς καμιά
φορά ο αετός μπορεί να κατεβή πιο
χαμηλά από την όρνιθα, ουδέποτε
όμως η όρνιθα μπορεί να ανέβη στα
ύψη του αετού. Η Ρόζα Λούξεμπουργκ
έσφαλε (και παραθέτει μια σειρά
διαφόρων "σφαλμάτων" της),
παρά ταύτα ήταν και παραμένει
ένας αετός. Και όχι μόνον, η
ανάμνησή της θα είναι πάντοτε
αγαπητή για τους Κομμουνιστές
ολόκληρου του κόσμου, αλλά η
βιογραφία της και η πλήρης έκδοση
του έργου της θα αποτελούν μια
πολύ χρήσιμη διδασκαλία για τη
διαπαιδαγώγηση πολλών γενεών
κομμουνιστών σ' ολόκληρο τον
κόσμο". (Εγράφη τον Φεβρουάριο
του 1922, δημοσιεύτηκε στην "Πράβντα",
φύλλο 87, της 16.4.1924, δηλαδή μετά τον
θάνατό του!)(9)
Αν σύμφωνα με την κλασσική
μαρξιστική διδασκαλία, τα κόμματα
της εργατικής τάξης αποτελούνται
από τα πιο συνειδητά, τα πιο
προχωρημένα και τα πιο αφοσιωμένα
στην υπόθεση του σοσιαλισμού
στοιχεία της τάξης, τότε
παραμένει ανεξήγητο εκ πρώτης
όψεως το πρωτοφανές και τραγικό
φαινόμενο, του γιατί τα δύο είδη
κομμάτων που η ίδια δημιούργησε
αφ' ότου εμφανίστηκε στην Ιστορία
με το δικό της πρόσωπο και την
δική της ιδεολογία, τα
σοσιαλδημοκρατικά δηλαδή και τα
κομμουνιστικά που σύντομα από την
ίδρυσή τους (σε 40 χρόνια τα πρώτα
και σε λιγώτερο από 15 τα δεύτερα)
μεταμορφώθηκαν σε λυσσαλέους,
υπεραποτελεσματικούς και
αδυσώπητους εχθρούς, του σκοπού
για την επίτευξη του οποίου
ιδρύθηκαν.
Το φαινόμενο αυτό, πρωτόγνωρο
στην ιστορία των κοινωνιών, δεν θα
μπορούσε να συμβή και πράγματι
δεν συνέβη παρά μόνο σε κόμματα
που εκπροσωπούσαν, μέσα στην
ταξικά διαστρωματωμένη κοινωνία
τα συμφέροντα, τους πόθους και τα
ιδανικά των καταπιεζομένων και
εκμεταλλευομένων τάξεων, ειδικά σ'
ότι αναφέρεται στην έκταση και
τον βαθμό της συντελουμένης απ'
αυτά προδοσίας. Εδώ δεν πρόκειται
για συνήθη διαφορά ηγετικών
στελεχών, εξαγορά από τον ταξικό
εχθρό ή αυτομολήσεις από τους
καταπιεζόμενους προς τους
εκμεταλλευτές. Εδώ, ολόκληρο το
διευθυντικό και πρωτοποριακό
τμήμα της τάξης σχεδόν,
συντάσσεται με τον ταξικό εχθρό
και στις κρίσιμες γι' αυτόν
στιγμές, παραπλανώντας τους απ'
αυτό διευθυνομένους αντιπάλους
του, όχι μόνο τους αναχαιτίζει
στην πορεία τους προς τον τελικό
τους σκοπό, αλλά και τους
συντρίβει αμείλικτα
διασφαλίζοντας έτσι την σωτηρία
αλλά και την διαιώνιση της
εκμετάλλευσης.
Ειδικά τα σοσιαλιστικά κόμματα
ξεκίνησαν με πίστη και αφοσίωση
τόσο στην επαναστατική θεωρία,
όσο και στην πράξη που απέβλεπε
στην ανατροπή του κεφαλαίου και
την εγκαθίδρυση του σοσιαλισμού.
Στο διάστημα από το 1871 μέχρι το 1914,
χάρις στην ειρήνη και την ραγδαία
εκβιομηχάνιση των προηγμένων
ευρωπαϊκών κρατών, η αστική
οικονομία και ο εκδημοκρατισμός
δημιούργησαν περιθώρια
σημαντικών παραχωρήσεων προς
τους εργαζομένους τόσο στον
οικονομικό, όσο και στον
κοινωνικό τομέα. ΄Ετσι βαθμιαία,
τα εργατικά κόμματα και οι απ'
αυτά εξαρτώμενες εργατικές
οργανώσεις, απετέλεσαν θεσμικά
πλέον όργανα των αστικών κρατών
και της απ' αυτά ασκουμένης
κοινωνικής, οικονομικής,
εργατικής αλλά και εθνικής
πολιτικής. Με τον τρόπο αυτό η
ηγεσία των σοσιαλιστικών
κομμάτων και τα στελέχη τους
εντάχτηκαν στους κρατικούς
μηχανισμούς, κατέλαβαν θέσεις σ'
αυτούς, διαφοροποιήθηκαν σε σχέση
με την προέλευσή τους, απέκτησαν
άνεση, ευμάρεια και κοινωνική
καταξίωση και φυσικά συνείδηση
κατέχοντος. ΄Ετσι η κάστα αυτή των
προνομιούχων "επαναστατών"
στο μέτρο που με αυτό τον τρόπο
υψώνεται πάνω από την τάξη που
υποτίθεται ότι εκπροσωπούσε
ακόμη, απορροφάται, εντάσσεται
και σταδιοδρομεί στο καθεστώς για
την κατάλυση του οποίου
υποτίθεται ότι αγωνίζεται.
Ειδικώτερα στην Γερμανία, η σειρά
των εξελίξεων και των γεγονότων
ήταν απολύτώς χαρακτηριστική.
Μετά την κατάργηση του νόμου περί
σοσιαλιστών (1890) η απορρόφησις της
σοσιαλδημοκρατίας από το
καθεστώς γίνεται με γοργούς
ρυθμούς: Ο κομματικός μηχανισμός
της σοσιαλδημοκρατίας γίνεται
πανίσχυρος και αγκαλιάζει όλους
τους τομείς της δημόσιας ζωής (τύπος,
εκδηλώσεις, ψυχαγωγία, μόρφωσις,
πρόνοια, εκπροσώπησις στο
Ράιχσταγ, υπεύθυνες κρατικές
θέσεις). "Το S.P.D.", όπως
πάντοτε σωστά είχε πλέον
παρατηρηθεί προ του Πρώτου
Παγκοσμίου Πολέμου, "είχε
καταστεί συστατικό στοιχείο της
αυτοκρατορίας"(10).
Το 1906 άρχισε επίσημα στο
Βερολίνο η λειτουργία της
ανώτερης σχολής του S.P.D. για την
επιμόρφωση στελεχών με καθηγητάς
τους Χίλφερντινγκ, Ρόζα
Λούξεμπουργκ, Φραντς Μέριγκ, Α.
Πάννεκεκ κλπ. Η ηγεσία του
κόμματος, τόσο στο θεωρητικό όσο
και στο πολιτικό και πρακτικό
επίπεδο, βρέθηκε πλέον έτοιμη να
διατυπώση το "νέο" πρόγραμμά
του. Χωρίς να εγκαταλείπεται ο "στρατηγικός
σκοπός", δηλαδή η εγκαθίδρυση
του σοσιαλισμού, η τακτική
αναπροσαρμόζεται στις νέες
συνθήκες: εγκαθίδρυση του "σοσιαλισμού"
με μεταρρυθμίσεις, με την
κοινοβουλευτική και νομοθετική
οδό, αφού όπως έγραψε ο Μπέρνσταϊν:
"Ο τελικός σκοπός όποιος κι αν
είναι δεν είναι για μένα τίποτε,
για μένα το παν είναι το κίνημα",
δηλαδή πλήρης παραίτησις από την
κοινωνική ανατροπή, τον τελικό
σκοπό του σοσιαλισμού και
αναγόρευση της κοινωνικής
μεταρρύθμισης από μέσο σε σκοπό
της ταξικής πάλης. Κι αυτό, γιατί
κατά τον συγγραφέα, "η εξέλιξη
του καπιταλισμού καθιστά όλο και
περισσότερο απίθανη τη γενική
κατάρρευσή του, αφού το
καπιταλιστικό σύστημα δείχνει
συνεχώς αύξουσα ικανότητα
προσαρμογής και διαφοροποίησης
της παραγωγής."
Και ο "Πάππας" του
μαρξισμού, η μεγίστη αυθεντία της
Β΄ Διεθνούς, Καρλ Κάουτσκυ αφού
αντιλαμβάνεται το S.P.D. σαν
επαναστατικό κόμμα, που όμως δεν
κάνει επανάσταση, προσπαθεί να
επικαλύψει την καταφανή αντίφαση
ανάμεσα στην πολιτική πράξη που
ακολουθεί και την δική του
ερμηνεία του μαρξισμού,
βρίσκοντας την κατάλληλη
διατύπωση που θα πείθει ότι η
ρεφορμιστική πρακτική είναι σε
πλήρη συμφωνία με τον
επαναστατικό σκοπό του διεθνούς
σοσιαλισμού.
Συνέχεια
|
