ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΚΟΚΚΙΝΟΥΣ ΟΚΤΩΒΡΗΔΕΣ ΤΟΥ ΜΕΛΛΟΝΤΟΣ

Πως θα ξαναβαφτίσουμε τις πυρκαγιές;

Στην ταινία του Τιμ Ρόμπινς Οι αντάρτες του Μπρόντγουεϊ περιγράφεται ένα ιστορικό περιστατικό. Ο μεγάλος μεξικανός ζωγράφος Ντιέγκο Ριβέρα είχε αναλάβει να φτιάξει μια τεράστια τοιχογραφία στο Κέντρο Ροκφέλερ της Νέας Υόρκης, τη δεκαετία του ’30. Ο κομμουνιστής καλλιτέχνης ζωγράφισε ακριβώς στο κέντρο τη μορφή του Λένιν. Ο μεγαλοεπιχειρηματίας έγινε έξαλλος και απαίτησε να σβηστεί η βέβηλη απεικόνιση. Ας μείνουν οι εργάτες, αλλά ας φύγει ο Λένιν. Η απάντηση του Ριβέρα ήταν σταθερή: Ο Λένιν θα μείνει! Ο Ροκφέλερ διέταξε τότε την καταστροφή του έργου. Ο Ριβέρα το ξαναζωγράφισε στο Μεξικό…

Ένα άρθρο του συνεργάτη μας ΓΙΑΝΝΗ ΕΛΑΦΡΟΥ με την ευκαιρία της επετείου του Μεγάλου ΚΟΚΚΙΝΟΥ ΟΚΤΩΒΡΗ.

Ανήμερα την Κυριακή που μας πέρασε της επίθεσης στα χειμερινά ανάκτορα (Οκτώβρη με το παλιό ημερολόγιο) από τους εξεγερμένους εργάτες, στρατιώτες και ναύτες της Πετρούπολης, όπου εγκαθιδρύθηκε η εξουσία των σοβιέτ, η μνήμη ξαναγυρίζει αναπόφευκτα στο πιο μεγάλο άλμα προς τον ουρανό που έγινε στην ιστορία της ανθρωπότητας. Όπως ο Ροκφέλερ, έτσι και σήμερα το κεφάλαιο σε όλο τον κόσμο προσπαθεί να σβήσει από την ιστορική και συλλογική μνήμη τη δυνατότητα επαναστατικής ανατροπής που υλοποίησε η Οκτωβριανή Επανάσταση. Έχουν αναμφισβήτητα μεγάλες επιτυχίες, καθώς προσπαθούν να πείσουν ότι το σύστημά τους είναι αιώνιο. Αλλά η ταξική πάλη δεν καταργείται κι εκείνος ο γεροτυφλοπόντικας της ιστορίας, που διηγιόταν ο Μαρξ, συνεχίζει να υποσκάπτει την κραταιή σταθερότητα της αστικής τάξης. Ο Οκτώβρης δεν σβήνει.

Ο Οκτώβρης απέδειξε ότι η εργατική επανάσταση μπορεί να νικήσει καταρχήν, μπορεί να πάρει την εξουσία. Μπορεί να ενεργοποιήσει βαθύτατους κοινωνικούς μετασχηματισμούς και ανατροπές στην κατεύθυνση του κομμουνισμού. Αλλά οι κομμουνιστές της εποχής μας, αυτοί που φιλοδοξούν να ξανανοίξουν τους δρόμους της κοινωνικής επανάστασης και όχι να παραμείνουν στη ανήμπορη θαλπωρή της νοσταλγίας, διδάσκονται και από την τελική ήττα του Οκτώβρη. Από τον εκφυλισμό και την ανατροπή της επαναστατικής του δυναμικής, που άρχισε αρκετά νωρίς, όταν εξαντλήθηκε η προωθητική δυναμική του επαναστατικού ρεύματος και η ταξική πάλη αποφάσισε ότι η επανάσταση θα νικούσε στη Ρωσία, αλλά μόνο στη Ρωσία. Τότε ήταν που άρχισε να διαμορφώνεται μια νέα άρχουσα τάξη και ένα πρωτότυπο εκμεταλλευτικό καθεστώς, που γύρναγε το βέλος της ιστορίας προς τα πίσω. Οι επαναστάτες του σήμερα μπορούν να βγάλουν πλούσια διδάγματα και από τη νίκη και από την ήττα του Οκτώβρη, όπως έβγαλε ο Μαρξ από την Κομμούνα και ο Λένιν από το 1905.

Δύο ήταν οι βασικές αιτίες της μη ολοκλήρωσης της νίκης. Η πρώτη ήταν η διεθνής πλευρά. Οι μπολσεβίκοι και ο Λένιν θεωρούσαν πάντα τη ρωσική επανάσταση σαν πρώτη πράξη της ευρωπαϊκής και της παγκόσμιας επανάστασης. Αν και αναίρεσαν με τη θεωρία της ανισόμετρης ανάπτυξης την ανάλυση του Μαρξ που έβλεπε την πρώτη εκδήλωση της επανάστασης στις πιο ανεπτυγμένες καπιταλιστικές χώρες, υποστήριζαν τη βασική – και σωστή! – μαρξιστική θέση ότι ο σοσιαλισμός μπορεί να επικρατήσει μόνο σα διεθνές σύστημα. Η εργατική τάξη μπορεί και πρέπει να πάρει την εξουσία σε μια χώρα, αλλά η ανάπτυξη του κομμουνισμού μπορεί να έρθει μόνο με ισχυρή διεθνική βάση. Αυτή η θέση ισχύει πολύ περισσότερο στην εποχή μας. Οι μπολσεβίκοι δεν είχαν αυταπάτες γι’ αυτό. Αργότερα, όταν άρχισε να διαμορφώνεται η νέα άρχουσα τάξη, που συνέδεσε τα συμφέροντά της με την τύχη της εκφυλισμένης ΕΣΣΔ, ανακαλύφθηκε ο «σοσιαλισμός σε μία χώρα» και βαφτίστηκε το κρέας ψάρι.

Η δεύτερη προϋπόθεση ήταν εσωτερική και αφορούσε τη δυνατότητα της εργατικής τάξης να ασκήσει την εξουσία, ώστε να μην μετατραπεί η δικτατορία του προλεταριάτου σε δικτατορία του κράτους και του κόμματος επί του προλεταριάτου. Η σχετικά μικρή ρωσική εργατική τάξη, περικυκλωμένη από μια θάλασσα καθυστερημένης αγροτιάς, τα «έδωσε όλα» τα πρώτα χρόνια, αλλά δεν μπορούσε να πάει μέχρι το τέλος. Όχι κυρίως ποσοτικά, αλλά ποιοτικά. Η μαγείρισσα του 1917 δεν μπόρεσε να διοικήσει το κράτος, όπως φιλοδοξούσε ο Λένιν. Δεν πρόλαβε να μάθει, μέσα σε συνθήκες άγριου εμφυλίου και ιμπεριαλιστικής επέμβασης. Η σημερινή εργατική τάξη, πολύ πιο μορφωμένη και ικανή, έχει ασύγκριτα μεγαλύτερες δυνατότητες να αυτοδιοικηθεί και να οδηγήσει την επανάσταση της εποχής μας ως την πλήρη απελευθέρωση της εργασίας και του ανθρώπου.

Χρειάζεται όμως να δείξουμε την ίδια τόλμη που έδειξαν οι μπολσεβίκοι και ο Λένιν. Πόσο μάλλον που η σημερινή κυρίαρχη Αριστερά μοιάζει παραιτημένη. Το ένα κομμάτι της, το μεγαλύτερο διεθνές, έχει παραδοθεί στον υπαρκτό καπιταλισμό και μιλά απλά για «εφικτούς κόσμους» πιο ανθρώπινους. Το άλλο κομμάτι της παραμένει προσκολημμένο στον (αν)υπαρκτό σοσιαλισμό, σε μια μούμια της οκτωβριανής επανάστασης και σε σοσιαλισμούς τύπου Βόρειας Κορέας. Και οι δύο παραλλαγές αποτελούν – με διαφορετικό τρόπο και σε διαφορετικό βαθμό φυσικά – εμπόδιο για τα σύγχρονα επαναστατικά ρεύματα, για τους κόκκινους Οκτώβρηδες του Μέλλοντος.

13/11/2004