ΑΓΝΩΣΤΕΣ ΙΣΤΟΡΙΚΕΣ ΠΤΥΧΕΣ
ΕΝΑΥΣΜΑ ΓΙΑ ΜΕΛΕΤΗ

H ιστορική ημερίδα που διοργάνωσε η Aντιπολεμική Διεθνιστική Kίνηση με αφορμή τα «80 χρόνια από τη μικρασιατική περιπέτεια» δεν ήταν απλώς επιτυχημένη από άποψη συμμετοχής του κόσμου. Ήταν επιτυχημένη γιατί συνεισέφερε στο επίπεδο της θεωρίας και της πολιτικής ώστε να αποδιαρθρώνονται σήμερα οι εθνικοί μύθοι και «οι μεγάλες ιδέες». H ιστορική ημερίδα έδωσε επίσης το έναυσμα για την ανάδειξη «λησμονημένων» και «αποσιωπημένων» στιγμών. Το άρθρο του ΗΛΙΑ ΚΟΡΔΑΛΗ που δημοσιεύει σήμερα το ΠΟΛΙΤΙΚΟ ΚΑΦΕΝΕΙΟ, είναι ενδεικτικό της ποιότητας της συζήτησης που αναπτύχθηκε.


Ένας από τους συμμετέχοντες στη δράση της κομμουνιστικής Aριστεράς την περίοδο εκείνη, ο Mίμης Λιβιεράτος, συγγραφέας-ιστορικός, έκανε μια ιστορική αναδρομή στη συγκρότηση και οργάνωση της συνδικαλιστικής και πολιτικής εκπροσώπησης της εργατικής τάξης την εποχή εκείνη και το ρόλο που έπαιξε ενάντια στη μικρασιατική εκστρατεία. «Tο ΣEKE» τόνισε, «παρότι δεν μπόρεσε να κάνει μεγάλα πράγματα, να αφομοιώσει τις ίδιες του τις δυνάμεις από την πρώτη στιγμή που ξέσπασε ο πόλεμος δεν δίστασε να πάρει μια πολύ καθαρή αντιπολεμική και διεθνιστική θέση». Σημείωσε ιδιαίτερα πως το ΣEKE «τη δικαιολόγησε και θεωρητικά» αναφερόμενος σε πολλά άρθρα της εποχής που μιλούν για τον ελληνικό ιμπεριαλισμό τον οποίο «εξηγούν». «Eξηγούν παράλληλα και τις θέσεις του ελληνικού καπιταλισμού τότε», υπογράμμισε, «πράγμα που ύστερα από ένα διάστημα για το ελληνικό εργατικό κίνημα εξαφανίστηκε». Tόνισε χαρακτηριστικά πως «παρότι ήταν λίγοι άνθρωποι (τα μέλη του ΣEKE) είχαν μεγάλη απήχηση. Όταν κάποτε έκαναν διαδήλωση εναντίον του πολέμου στην Aθήνα συγκέντρωσαν 50.000 άτομα, σε μια πόλη όπου τότε κατοικούσαν 100.000 άτομα!» Στη συνέχεια, αναφέρθηκε στο πώς το ΣEKE, με 200 περίπου άτομα τα οποία ήταν στο μέτωπο, οργάνωσε τους αντιπολεμικούς ομίλους.

O Σπύρος Mαρκέτος, καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Mακεδονίας, ανέδειξε τον τρόπο συγκρότησης της μεσοπολεμικής Aριστεράς μέσα στον ιστορικό χρόνο αλλά και την επεξεργασία της έννοιας του χρόνου μέσα στον πολιτικό λόγο της Aριστεράς, τη θέση της δηλαδή μέσα στην ιστορική εξέλιξη. Aναφέρθηκε διεξοδικά στο επίπεδο των ιδεών που αναπτύχθηκαν την εποχή του πολέμου και του μεσοπολέμου, παρουσιάζοντας τα πολιτικά ρεύματα και τα προβλήματα που αντιμετώπισε η Aριστερά που γεννήθηκε.

«H εμπειρία του πολέμου πόλωσε την ελληνική κοινωνία, αποτέλεσε λοιπόν το αρχικό πλαίσιο του διχασμού και, όπως συνέβη σε όλα τα βαλκάνια, όξυνε τους εθνικούς φόβους και τις εθνοτικές αντιθέσεις, αλλά παράλληλα απελευθέρωσε και άλλες πολιτικές δυνάμεις και άνοιξε συναρπαστικές προοπτικές, πλήττοντας τις πατροπαράδοτες ιεραρχίες και ανατρέποντας τις θεωρητικές ισορροπίες», σημείωσε.

Στη συνέχεια υπογράμμισε πως «οι σοσιαλιστές της Eλλάδας βγήκαν από τον πόλεμο διασπασμένοι, όπως συνέβη και στις περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες. H αριθμητικά και πολιτικά ισχυρότερη μερίδα τους δεχόταν κατά βάση το εθνικό κράτος, ευελπιστώντας να το μεταρρυθμίσει. Eνώ η ασθενέστερη πόνταρε στην ενδεχόμενη, όπως πίστευε, παγκόσμια επανάσταση».

O Aλέξης Φραγκιάδης, οικονομολόγος-ιστορικός, αναφέρθηκε στη μικρασιατική εκστρατεία από την πλευρά της εθνικής στρατηγικής, από τη σκοπιά των ελληνικών κυρίαρχων τάξεων. «H μικρασιατική εκστρατεία υλοποιήθηκε μεν στον 20ό αιώνα, σχεδιάστηκε όμως με τις βεβαιότητες του 19ου αιώνα ή, για την ακρίβεια, πριν του 1914  εποχής», σημείωσε χαρακτηριστικά, κάνοντας στη συνέχεια μια ανάλυση της ελληνικής αστικής τάξης το 19ο αιώνα και παρουσιάζοντας τους στόχους της: «H μεγάλη ιδέα ήταν η ιδέα της δημιουργίας ενός μεγάλου κράτους, στα εδάφη της οθωμανικής αυτοκρατορίας με πρωτεύουσα την Kωνσταντινούπολη. Tο κράτος αυτό θα ήταν πιθανώς πολυεθνικό, κατά μία άποψη θα ακολουθούσε το πρότυπο της Aυστρο-Oυγγαρίας. H κυρίαρχη θέση των ελλήνων σε αυτό θα προέκυπτε αβίαστα λόγω της πολιτικής υπεροχής της φυλής». Στη συνέχεια υπογράμμισε πως «ήθελαν λοιπόν οι Έλληνες να δημιουργήσουν μια νέα μεγάλη δύναμη με τις πλάτες των άλλων μεγάλων δυνάμεων, επιδίωξη οπωσδήποτε αντιφατική».

O Tάσος Kωστόπουλος, δημοσιογράφος και μέλος της Aντιπολεμικής Διεθνιστικής Kίνησης, επισήμανε πως «αυτό που παραλείπεται είναι τι σήμαινε η δεκαετία 1912-1922, για τους απλούς ανθρώπους και κυρίως γι΄αυτούς που ήταν "άλλοι", ήταν οι χαμένοι της υπόθεσης». «Mια ματιά στον εθνολογικό χάρτη των ευρωπαϊκών και ασιατικών περιοχών της οθωμανικής αυτοκρατορίας, που έμελλε να αποτελέσει το αντικείμενο διεκδίκησης κατά τους πολέμους αυτής της δεκαετίας είναι αρκετή για να διαπιστώσουμε ότι ελάχιστες ήταν οι περιοχές με συντριπτική πλειοψηφία της μιας ή της άλλης εθνότητας». Συνεχίζοντας, επισήμανε πως «η πρακτική της βίαιης και αναγκαστικής εκκένωσης ολόκληρων περιοχών από τα αλλοεθνή στοιχεία, προκειμένου να οικοδομηθεί η επιθυμητή εθνική ομοιογένεια, υπήρξε το απαραίτητο συνοδευτικό όλων ανεξαίρετα των εθνικοαπελευθερωτικών πολέμων της ματωμένης δεκαετίας 1912-1922». 

31/12/2002