ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΙΚΕΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ ΤΗΣ ΕΒΔΟΜΑΔΑΣ

Ξένοιαστοι καβαλάρηδες

«Ενάντια σε τι επαναστατείς;», ρωτάει κάποιος τον Μάρλον Μπράντο στον «Ατίθασο». Κι αυτός, πάνω στην μοτοσικλέτα του, απαντά: «Τι διαθέτεις»; Εκείνη τη στιγμή το Χόλιγουντ άλλαξε τον εαυτό του διαισθανόμενο ότι η άλλη Αμερική ήταν ήδη εκεί.

Η αστική τάξη και ευπρέπεια παρέδωσε ασθμαίνουσα στο σινεμά τη σκυτάλη στους αντιήρωες, τους ανθρώπους που αγωνιούσαν μπερδεμένοι απ' όσα έφερνε και όσα άφηνε πίσω της η δεκαετία του '50. Μια μοτοσικλέτα και ο πιο ταλαντούχος αμερικανός ηθοποιός έγιναν το όχημα για να μιλήσει το χολιγουντιανό σινεμά, το 1954, για τους «άλλους».
Πενήντα τόσα χρόνια μετά, μια μοτοσικλέτα και ένας άλλος ηθοποιός, ο Βραζιλιάνος Γκαέλ Γκαρσία Μπερνάλ, μιλούν για τον πιο δημοφιλή επαναστάτη, τον Ερνέστο Τσε Γκεβάρα. Ο δημιουργός του «Ημερολόγια μοτοσικλέτας», ο Βάλτερ Σάλες, σηματοδότησε την αναγέννηση του βραζιλιάνικου σινεμά. Το όχημα που ταξιδεύει κι αυτόν κι εμάς, και προπαντός τον Τσε και τον φίλο του στη Λατινική Αμερική του 1952, είναι πάλι μια μοτοσικλέτα! Προς τα πού; Οι μοτοσικλετιστές ξέρουν την απάντηση: προς την ελευθερία.
Από το 1885, τότε που γεννήθηκε σε έναν επαρχιακό δρόμο της Γερμανίας από τον Γκότλιμπ Ντέιμλερ, η μοτοσικλέτα έγινε σύμβολο της ελευθερίας αλλά και της αντρικής ισχύος. Ενας άντρας πάνω στη μηχανή δεν ταξιδεύει απλώς από το ένα μέρος στο άλλο, μετακινείται από τα ασφυκτικά δεσμά της πραγματικότητας στη ζωή που θα 'θελε να ζήσει!
Όπως ο Τζόνι, ο αρχηγός των «Μαύρων επαναστατών» στον «Ατίθασο» του Λάζλο Μπένεντεκ.

Ελευθερία ή θάνατος

*Ο Μπράντο ως ο ηγέτης μιας συμμορίας που λεηλάτησε μια μικρή πόλη της Καλιφόρνιας το 1947, καθιέρωσε τη μόδα με τα μαύρα δερμάτινα μπουφάν και τις Harley Davidson, στρώνοντας το έδαφος στους κινηματογραφιστές που ασχολήθηκαν στη συνέχεια με θέματα γύρω από την επαναστατικότητα των νέων («Επαναστάτης χωρίς αιτία», «Η συμμορία της ασφάλτου», «Η ζούγκλα του μαυροπίνακα»). Πολλοί χαρακτήρισαν το φιλμ φθοροποιό και στην Αγγλία προβλήθηκε μόλις 14 χρόνια μετά την πρώτη προβολή του. Ωστόσο η Ιστορία το δικαίωσε, ο «Ατίθασος» όντως είχε μέσα του όσες αλήθειες μπορεί να έχει το σινεμά.
*Ακόμη και αυτός όμως υποκλίθηκε σε μια ακόμη πιο ταραγμένη δεκαετία (του '60) και στην ταινία που τη σημάδεψε, τον «Ξένοιαστο καβαλάρη». Δύο τσόπερ της Χάρλεϊ Ντάβιντσον, ο Πίτερ Φόντα και ο Ντένις Χόπερ, το 1969, περιπλανώνται στην αμερικανική επαρχία, έξω από το χρόνο και άσκοπα. Θα ψάξουν την ελευθερία και θα συναντήσουν το θάνατο.
Οι «άλλοι» είναι πάλι εδώ. Την ώρα που η καθωσπρέπει Αμερική τρέμει τις συμμορίες των μηχανόβιων, οι Φόντα και Χόπερ (παραγωγός και σκηνοθέτης), μιλούν για τη βία του κατεστημένου, για τις φοβίες της κοινωνίας απέναντι στους ξένους ή τους διαφορετικούς. Ο «Ξένοιαστος καβαλάρης» λατρεύτηκε και έγινε σύμβολο της ελεύθερης ζωής, ακόμη μια επανάσταση που πνίγηκε στο αίμα. «Ενας άντρας ξεκίνησε να βρει την Αμερική και δεν μπόρεσε να τη βρει πουθενά», έγραφε η αφίσα της ταινίας που επέλεξε ως τέλος του ταξιδιού της ελευθερίας, το θάνατο.
*Λίγο νωρίτερα, το 1963 ένας άλλος διάσημος μοτοσικλετιστής, ο Στιβ Μακ Κουίν, βγαίνει από το τούνελ που έσκαψε μαζί με τους συγκρατούμενούς του στη «Μεγάλη απόδραση» του Τζον Στάρτζες, και καταφέρνει να ταξιδέψει προς την ελευθερία, χάρη σε μια μοτοσικλέτα. Δεν ήταν η κοινωνία που τον κρατούσε αιχμάλωτο, αλλά οι ναζί, σ' ένα στρατόπεδο συγκέντρωσης κάπου στην Ανω Σιλεσία.
*Ο Αλέν Ντελόν και η Μάριαν Φέιθφουλ έκαναν το δικό τους ταξίδι αυτογνωσίας και ελευθερίας πάνω σε μια μοτοσικλέτα στο «The girl on a motorcycle», όπως και το ζευγάρι Πίτερ Φόντα - Νάνσι Σινάτρα στο «Wild angels» το 1966.
*Από τότε, βεβαίως, πολύ νερό κύλησε στο αυλάκι, και για τους επαναστάτες, και για τις μοτοσικλέτες. Η βέσπα του Νάνι Μορέτι στο «Αγαπημένο μου ημερολόγιο» δεν είναι μόνο ένα σύμβολο αντικομφορμισμού, αλλά και το όχημα που ταξιδεύει τον ήρωα στη ζωή και την παράνοια του ιδίου και των άλλων.
*Στα «Μαντ Μαξ» του Πίτερ Γουίαρ, οι κάθε είδους διαστημικές μηχανές μιας τρομακτικά πρωτόγονης εποχής είναι τα μέσα επιβίωσης και πολέμου του Μελ Γκίμπσον και των αντιπάλων του «σκυλιών του πολέμου». Είναι όμως και απλά μεταλλικά σκουπίδια χωρίς το πετρέλαιο.
*Στον «Εξολοθρευτή 2» ο Αρνολντ Σβαρτσενέγκερ ντύνεται στα πέτσινα και καβαλάει τη μηχανή του για να σώσει τη Σάρα και το γιο της, μελλοντικό σωτήρα της ανθρωπότητας και της ελευθερίας της, από τις μηχανές.
*Και ο Τζον Γου βάζει στις «Επικίνδυνες αποστολές 2» φωτιά στους δρόμους του Σίδνεϊ μόνο και μόνο για να τους διασχίσει με τη μηχανή του ο Τομ Κρουζ. Η μοτοσικλέτα δεν δίνει μόνο ελευθερία, δίνει πλέον και θέαμα.
*Στις λιγότερο εμπορικές ταινίες του σήμερα, ο καβαλάρης της μηχανής εξακολουθεί να κάνει μοναχικά ταξίδια προς το μεγάλο αδιέξοδο. Το 2003 οι Κάνες σκανδαλίστηκαν από την ταινία «Brown bunny» του Βινσέν Γκαλό, με τον ήρωα της ταινίας, μοτοσικλετιστή και οδηγό αγώνων, να διασχίζει την Αμερική αναζητώντας τον χαμένο του έρωτα και το θάνατο. Μια προκλητικότατη σκηνή στοματικού έρωτα κέρδισε τις εντυπώσεις αφήνοντας στο περιθώριο όλα όσα ήθελε να πει η ταινία για τη μοναξιά, την αδυναμία του ήρωα να ζήσει στον θαυμαστό καινούριο κόσμο.
*Σ' αυτό τον κόσμο που δεν μπόρεσαν να προσαρμοστούν ούτε οι «Απέναντι» του Γιώργου Πανουσόπουλου. Ο Χάρης, ο ήρωάς του, ώσπου να δει με το τηλεσκόπιο τη Στέλλα και να επικεντρώσει τη ζωή του σε αυτήν, έπαιζε μαζί με τους φίλους του παιχνίδια θανάτου και ελευθερίας, καλπάζοντας με μοτοσικλέτες στους νυχτερινούς δρόμους της Αθήνας.
*Το 1980 ο Πολ Βερχόφεν βλέπει τη μοτοσικλέτα αλλιώς. Ο ήρωάς του στο «Σπέτερς» χρησιμοποιεί αυτό το σύμβολο του αντικομφορμισμού και της ελευθερίας για να εκπληρώσει τους μικροαστικούς του στόχους. Προσπαθεί να γίνει αστέρι του μότορκρος για να κερδίσει χρήμα και δόξα.
*Στο φουτουριστικό θρίλερ «Ι robot», του Αλεξ Πρόγιας, που διαδραματίζεται στο Σικάγο του 2035, οι μοτοσικλέτες οδηγούνται μόνες τους. Τι απέγιναν οι ξένοιαστοι καβαλάρηδες; Μας τελείωσαν οι επαναστάτες; Ή εγκατέλειψαν το όχημα από τότε που (μαζί με τα τζιπ) έγινε της μόδας; Στη ζωή, πάντως, άντρες και γυναίκες του σήμερα αξιώνουν ακόμη ελευθερία και ισχύ καβαλώντας το αγαπημένο τους δίτροχο προς το άγνωστο, σε μικρές προσωπικές επαναστάσεις!

Ίσως μια μέρα πει το σινεμά και τη δική τους ιστορία!

Ντύνει, στολίζει, εκπολιτίζει

Στην Ελλάδα, ιδιαίτερα μετά τους Ολυμπιακούς, αρχίζει και μπαίνει φρένο στη λογική των μεγάλων χορηγιών, στις οποίες ο στόχος του εμπορικού κέρδους είναι προφανής και συχνά αντιμετωπίζεται με ειρωνεία και αγανάκτηση, ύστερα μάλιστα από τις πρόσφατες αποκαλύψεις του καλοκαιριού της ντόπας.

Τώρα πια οι χορηγίες δεν πρέπει να διακρίνονται από την άμεση σκοπιμότητα της διαφημιστικής προβολής της εταιρείας. Σήμερα, οι εταιρείες δεν διδάσκονται από τον Φουκουγιάμα και τους διάφορους θιασώτες του μανατζερο-μακιαβελισμού, αλλά από τη δομή και τη λειτουργία των μη κυβερνητικών οργανώσεων, των κινήσεων πολιτών για τη σωτηρία του περιβάλλοντος, των ομάδων κατά του ρατσισμού, των συνδέσμων σωτηρίας των μνημείων του πολιτισμού κ.λπ. Και στο εσωτερικό των εταιρειών διαμορφώνεται ένας νέος, πιο «ψαγμένος» τρόπος συμπεριφοράς.

Έτσι, παράλληλα με τον πολιτικό πολιτισμό, τον ολυμπιακό, τον ποδοσφαιρικό κ.λπ., αναπτύσσεται ο νέος εταιρικός πολιτισμός. Οι εταιρείες σήμερα, πέρα από όνομα, πρέπει να έχουν χρώμα και θρησκεία, ίσως «και παππού σε μέρη αυτόνομα μέσα στην τουρκοκρατία».
Όπως διαπιστώνει κανείς από πρόσφατα δημοσιεύματα του περιοδικού «Rescue» και άλλων εντύπων που ειδικεύονται στην εταιρική πολιτική και στην επιχειρησιακή ψυχολογία, τα νέα πενταετή project plans δίνουν ιδιαίτερο βάρος όχι αποκλειστικά στην καλλιέργεια των παραδοσιακών σχέσεων ανάμεσα στους παραγωγούς και στους πελάτες καταναλωτές, αλλά και στις σχέσεις μεταξύ των ίδιων των παραγωγών.
Μέχρι τώρα το μάνατζμεντ έριχνε το βάρος στο πώς οι εταιρείες θα πλησιάσουν, θα κολακέψουν και θα αναπτύξουν στενές σχέσεις με το κοινό, τον αγοραστή και τον καταναλωτή. Τώρα στρέφουν την προσοχή τους στο εσωτερικό τους, στους εργαζόμενους παραγωγούς, όχι πλέον ως διαχείριση και κοστολόγηση ανθρώπινων πόρων και εργασιακού κόστους αλλά και ως ανάπτυξη ενός εταιρικού πολιτισμού αλληλεγγύης, αμοιβαίας ψυχολογικής στήριξης, «καθημερινότητας και ποιότητας ζωής», ώστε να περάσουν από τις Συμπληγάδες της νέας οικονομίας.
Μετά τη χρηματιστηριακή «φούσκα» του 2000, δεν αρχίζει μόνον η λογιστική ανακαταγραφή αλλά και η προσπάθεια των εταιρειών να διαμορφώσουν ένα νέο «new deal» τόσο προς τα μέσα, απευθυνόμενο στους εργαζόμενους και τους συνεργάτες τους, όσο και προς τα έξω, στις τοπικές και τις εθνικές κοινωνίες. Μπορεί οι ανάγκες των απολύσεων, των περικοπών και των εξόδων να μεγαλώνουν, αλλά σε τέτοιες κρίσιμες στιγμές θλιβερών επιλογών όλοι θυμούνται τα «πρόσωπα πάνω από τον τζίρο».
Στο πλαίσιο της νέας εταιρικής κουλτούρας, αναβιώνουν τα σλόγκαν ότι «ο ανταγωνισμός είναι το μέσο ενώ ο άνθρωπος και η ποιότητα είναι ο σκοπός» και «κάθε σκληρό μέτρο συνδυάζεται με τη φροντίδα της καθημερινότητας των μισθωτών», ειδικά στις μεγάλες πολυεθνικές εταιρείες που μπορούν να σχεδιάζουν πέρα από το άμεσο άγχος της εξόφλησης των δανείων και των τραπεζών.
Οι κάθε λογής executive managers, οι assistant directors κ.λπ. εγκαταλείπουν το ύφος τού «σκοτωνόμαστε για την εταιρεία» και κοιμόμαστε με το κινητό στο προσκέφαλο και μετατρέπονται σε επιχειρηματικούς φιλοσόφους, ανθρωπιστές πάστορες, έτοιμους να πάρουν το Νόμπελ Ειρήνης της οικονομίας και της πάλης των τάξεων. Ο Μπιλ Γκέιτς προγραμματίζει τα μεγαλεπήβολα φιλανθρωπικά του προγράμματα, ο Σόρος και ο Σπάνος τα «δίνουν όλα», όχι μόνο για να φύγει ο Μπους αλλά και για να αναπτύξουν τις υπανάπτυκτες περιοχές του Τρίτου Κόσμου.
Στην Ελλάδα, αυτή η «στροφή στην κοινωνία» δεν είναι καινούργιο φαινόμενο. Ανατρέχοντας σε αρχεία του '60, της χρυσής δεκαετίας για την ελληνική βιομηχανία, συναντά κανείς τα περίφημα πάρτι συνεργατών και τους ομαδικούς γάμους, βαφτίσια κ.λπ. με τη χορηγία της εταιρείας, τα επιχειρησιακά πολιτιστικά περιοδικά, όπως αυτό της «ένδοξης» εποχής της «Πειραϊκής-Πατραϊκής», τις αντίστοιχες δραστηριότητες της «Πεταλούδας», της «ΕΤΜΑ», του Λαδόπουλου κ.ά. Το στιλ αυτό αρχίζει να ανθίζει στο εξωτερικό και στην Ελλάδα όχι μόνο στις παραγωγικές βιομηχανικές εταιρείες αλλά και στις εταιρείες υπηρεσιών και άυλων προϊόντων, που υπήρξαν το βασίλειο του μεταγιαπισμού.
Πέντε είναι οι κύριοι κοινωνικοί στόχοι των εταιρειών με ανθρώπινο πρόσωπο: περιβάλλον (προστασία δασών, παραδοσιακών μνημείων και οικισμών), παιδί ή τρίτη ηλικία, προβολή παραδοσιακών παραγωγικών δραστηριοτήτων, αθλητισμός (όχι κατ' ανάγκην σε επίπεδο πρωταθλητισμού, αλλά πρωτογενείς αθλητικές δραστηριότητες, π.χ. δωρεά ενός γηπέδου μπάσκετ σε μια ακριτική περιοχή) και, φυσικά, γράμματα και τέχνες. Τον δρόμο άνοιξαν η Μπένετον, το Beauty Shop, όμως και οι εγχώριες εταιρείες ακολουθούν με βήμα ταχύ και γαλανόλευκο.

Το σώμα (τιθασευμένος) πρωταγωνιστής

Σωματικό θέατρο. Σώμα και ερμηνεία. Φράσεις-κλειδιά της θεατρικής πράξης εν γένει, που ευτυχώς ακούγονται ολοένα και περισσότερο τα τελευταία χρόνια στον χώρο του ελληνικού θεάτρου, και συχνότερα επισημαίνονται και απ' τη θεατρική κριτική ως συνθήκη υπαρκτή.

Μετά την παράσταση του «Ελαφοβασιλιά» της Ξ. Καλογεροπούλου και του Θ. Μοσχόπουλου, τώρα και στο σεξπιρικό «Χειμωνιάτικο Παραμύθι», από τη σκηνή του θεάτρου «Αμόρε», η μικροσκοπική, νευρώδης πρωταγωνίστρια του Μπρουκ και του «Teatre de Complicite» Λίλο Μπάουρ μάς δίνει ένα έξοχο μάθημα μιας καλώς εννοούμενης σωματικής αντιμετώπισης ενός ρόλου.
Η Μπάουρ γνωρίζει καλά, απ' την πολύχρονη θητεία της στο σανίδι, ότι το σώμα, ως εύπλαστο υλικό, πρέπει να είναι παρόν στην εκτέλεση της θεατρικής παρτιτούρας, ως ένας τιθασευμένος πρωταγωνιστής. Η ίδια δεν ζητεί απ' τους ηθοποιούς, καθώς τους σκηνοθετεί, παράλογους ακροβατισμούς. Δουλεύοντας, όμως, με συνεχείς αυτοσχεδιασμούς, μαζί τους στο «Αμόρε», ό,τι τελικά πέτυχε κι εκείνη και η ομάδα των ηθοποιών (Μαρία Σκουλά, Ι. Καλετσάνος, Μαρία Καλλιμάνη, Κ. Βασαρδάνης, Κ. Φιλίππογλου, Λ. Μαλκότσης, Μαίρη Λούση, Π. Αλατζάς, Γ. Συμεωνίδης), είναι ένα λεπτοδουλεμένο «κέντημα» χαρακτήρων και καταστάσεων που δεν ξαφνιάζει τον θεατή, αλλά τον απορροφά και τον συναρπάζει.

Αντιστικτικά, σε μια άλλη αθηναϊκή γειτονιά, στο πολυφυλετικό Μεταξουργείο, στο θέατρο «Αττις», ο Θόδωρος Τερζόπουλος, στην άρτια παράσταση των «Επιγόνων» (που κατεβαίνουν την Κυριακή), μας δίνει ένα ανάλογο μάθημα μιας κατ' εξοχήν σωματοποιημένης ερμηνείας του κειμένου (από τους Σ. Μιχοπούλου, Τ. Δήμα κ.ά.). Η περίφημη μέθοδός του, που διδάσκεται σε θεατρικές ακαδημίες της υφηλίου, με τις ρυθμικές αναπνοές και τις ειδικές ασκήσεις, κάνει το δικό της θαύμα και σε τούτα τα εύστοχα επαναλαμβανόμενα σπαράγματα της χαμένης αισχύλειας τραγωδίας.

Δύο παραστάσεις που αξίζουν την προτίμηση των θεατρόφιλων.

Μπους, σεξ & ροκ εν ρολ

Αμερική Αμερικανών χριστιανών, ο νέος τρόπος ζωής της νεολαίας των ΗΠΑ

«Ο Μπους είναι in», δήλωσε ο ροκ σταρ και πρώην σύντροφος της Πάμελα Αντερσον Κιντ Ροκ, μετά τη θριαμβευτική επανεκλογή του Αμερικανού προέδρου.

Ο μεταμοντέρνος μουσικός εκπρόσωπος του μπουσισμού, έχοντας πουλήσει 10 εκατομμύρια δίσκους στις ΗΠΑ, με το άλμπουμ «Devil without a cause» (Σατανάς χωρίς αιτία), θεωρεί πως μια νέα λαμπρή εποχή ξεκινάει στις ΗΠΑ με την «απόλυτη» ιδεολογική κυριαρχία των «παραδοσιακών» αμερικανικών αξιών. Αυτή η παράδοση, σύμφωνα με τον Κιντ Ροκ, έχει τις ρίζες της στην εποχή του Φαρ Ουέστ και των σαλούν, γι' αυτό και στα πρόσφατα σόου του φορά καουμπόικα ρούχα, επιδεικνύει τα περίστροφά του και έχει ολόγυμνες γυναίκες να στέκονται στο πλάι του, σε ρόλο πειθήνιας «σκλάβας» και όχι απλής γλάστρας.
Μαζί του φαίνεται να συμφωνεί και η πιο λαμπερή οπαδός του Μπους, η «ξαναγεννημένη χριστιανή» Μπρίτνεϊ Σπίαρς, που μετά το γάμο της εκδηλώνει την επιθυμία της να αφήσει πίσω της τις καταχρήσεις σε τσιγάρα, αλκοόλ και ναρκωτικά. Ταυτόχρονα, η Πάμελα Αντερσον αφήνει να εννοηθεί ότι ο χωρισμός της με τον Κιντ Ροκ, εκτός των άλλων, περιέχει και «πολιτικές διαφορές». Η Πάμελα πρόσφατα κατάφερε τα μέινστριμ μίντια να ασχοληθούν και με κάτι άλλο, πέρα από τα ερωτικά της βίντεο, με τη σταυροφορία-μποϊκοτάζ ενάντια στα κοτόπουλα KFC, στην οποία έχει δοθεί ολόψυχα.
Πέρα από αυτές τις ιλαρές λεπτομέρειες, η πικρή αλήθεια είναι ότι, με τη δεύτερη τετραετία Μπους, επιχειρείται η εισαγωγή ενός νέου τρόπου ζωής για τη νεολαία των ΗΠΑ, ενώ οι πολιτισμικές προεκτάσεις αυτής της στροφής δεν μπορούν παρά να αγγίξουν όλο τον κόσμο. Η «άλλη Αμερική» αποδεικνύεται και πέρα από τις εκλογές πολύ «λίγη» και πολύ συμβιβασμένη για να μπορέσει να μεταφέρει τη βασική διαχωριστική γραμμή από το πεδίο του «πολιτισμού» και των «αξιών» στο πεδίο των κοινωνικών αντιθέσεων.
Στα Ιντερνετ Καφέ του Λος Αντζελες και άλλων μεγάλων πόλεων ισχύει πλέον απαγόρευση εισόδου για τους ανήλικους, τις πρωινές ώρες και μετά τη δύση του ηλίου. Η κυβερνητική οργάνωση Citizen Corps (Σώματα Πολιτών), που συντονίζεται από τις επίσημες Αρχές, καλεί τους Αμερικανούς πολίτες να πάρουν την υπόθεση της ασφάλειας στα δικά τους χέρια και δηλώνει πως οι «στρατολογίες» της σε νέα μέλη σχεδόν διπλασιάστηκαν τον τελευταίο χρόνο. Η οργάνωση αυτή προχώρησε και στην ίδρυση μιας ευρύτερης εθελοντικής «μπουσικής» νεολαίας, η οποία, μεταξύ των άλλων γενικότερων «πολιτισμικών» στόχων της, θα αναζητά και θα «αναφέρει» στα επίσημα όργανα προδότες, μουσουλμάνους, σεξουαλικούς εγκληματίες και άλλα ύποπτα στοιχεία. Τα χριστιανόπουλα θα παρακολουθούν κατ' οίκον σεμινάρια αυτοάμυνας, σε περίπτωση που συναντήσουν προβλήματα στη θεάρεστη αποστολή τους. Επιπλέον, η κυβέρνηση των ΗΠΑ έχει έτοιμο νέο αυστηρότερο νομοσχέδιο για τα τηλεοπτικά προγράμματα και ειδικά για τις νεανικές εκπομπές, προκειμένου να ευθυγραμμιστούν με τη νέα συντηρητική «πολιτισμική επανάσταση» και την κυρίαρχη λαϊκή βούληση, όπως τουλάχιστον αυτή εκφράστηκε στις πρόσφατες εκλογές.
Από την άλλη μεριά, το Χόλιγουντ ετοιμάζει αρκετές νέες ταινίες θρησκευτικού περιεχομένου, ύστερα από τον εμπορικό (και ιδεολογικό) θρίαμβο της ταινίας «Τα πάθη του Χριστού» του Μελ Γκίμπσον, ενώ ήδη βρίσκονται στο «τελικό μοντάζ» και νέα αντι-Μουρ ντοκιμαντέρ της συμπαγούς «βαθιάς Αμερικής». Μέσα σε όλα αυτά, το πιο ανησυχητικό στοιχείο είναι ότι η πιο ηχηρή, τουλάχιστον μέχρι τώρα, αντιπολίτευση απέναντι στη μετεκλογική νεοσυντηρητική προέλαση έρχεται από τα δεξιά, όπως σημειώνει και το «Village Voice», δεδομένης, προς το παρόν, της αμηχανίας και της αποδιοργάνωσης της Αριστεράς, που στήριξε τους Δημοκρατικούς. Η «μετριοπαθής» δεξιά ριγκανική πτέρυγα των Ρεπουμπλικάνων ήδη εκφράζει ισχυρές αντιρρήσεις για την ανάμιξη των «χριστιανικών και ηθικών αξιών» στην τρέχουσα ιδεολογική και πολιτική αντιπαράθεση. Ετσι, ακόμα και οι γκουρού της ανεξάρτητης ροκ μουσικής σκηνής, οι Sonic Youth, σε συνέντευξή τους δηλώνουν ότι αρχίζουν να νοσταλγούν ήδη την εποχή του ριγκανισμού, που «κάποτε λανθασμένα κορόιδευαν».
Από τον «Επαναστάτη χωρίς αιτία» στον «Σατανά χωρίς αιτία», τώρα από την κραυγή διαμαρτυρίας του Μουρ στην «Επιστροφή στο μέλλον» του καλού ριγκανισμού. Γι' άλλη μια φορά, που σίγουρα δεν είναι η τελευταία, «Η αυτοκρατορία αντεπιτίθεται» και αναρωτιόμαστε σε ποιο σύμπαν, σε ποιον πλανήτη, σε πια μαύρη χώρα θα γυριστεί το «σίκουελ».

45ο Διεθνές Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης

17 ελληνικές ματιές

Δεκαεφτά ολόφρεσκες ταινίες, ταινίες από το κουτί, που καλά καλά ούτε και όλοι οι συντελεστές τους δεν τις έχουν δει, αποτελούν το βασικό προνόμιο του Ελληνικού Τμήματος του 45ου Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης, που άρχισε την Παρασκευή, και τον κύριο κράχτη του κοινού. Υπάρχουν και τρεις ταινίες που έχουν πίσω τους σεβαστό κύκλο προβολών στο εμπορικό κύκλωμα («Νύφες», «Hardcore», «Αληθινή ζωή»).
Το φεστιβάλ, παρ' όλη τη διεθνοποίησή του, έχει καταφέρει να διατηρήσει σε κεντρική θέση τον ελληνικό κινηματογράφο, έστω κι αν δεν του δίνει βραβεία. Στις δέκα μέρες του παίζεται και φέτος ένα από τα δύο ντέρμπι της ελληνικής κινηματογραφικής σεζόν, αυτό που δίνει πρώτα ευρεία δημοσιότητα στις ταινίες και μετά χρήματα -μια μέρα μετά τη λήξη, τη Δευτέρα 29 Νοεμβρίου, θα έρθει το υπουργείο Πολιτισμού για να απονείμει τα δικά του βραβεία, τα Κρατικά Κινηματογραφικά Βραβεία Ποιότητας.
Το δεύτερο κινηματογραφικό ντέρμπι, αυτό που δίνει βαθμούς για το πρωτάθλημα, παίζεται, ευτυχώς ή δυστυχώς, μόνο στις αίθουσες. Μην ξεχνάμε ότι η ταινία του Γιώργου Μπακόλα «Στο χάνι», που πέρυσι κονταροχτυπήθηκε με την «Πολίτικη Κουζίνα» για το Βραβείο Καλύτερης Ταινίας χάνοντάς το για 3 ψήφους (sic), αλλά και του χάρισε βραβείο πρωτοεμφανιζόμενου σκηνοθέτη, δεν αξιώθηκε ούτε μια μερούλα δημόσιας προβολής.
Εχει και το φετινό φεστιβάλ την «Πολίτικη Κουζίνα» του. Δεν είναι άλλη από τις «Νύφες» του Παντελή Βούλγαρη, που φτάνουν στα Κρατικά Βραβεία με προίκα μισού εκατομμυρίου και πάνω εισιτηρίων. Σε λίγες μέρες θα μάθουμε αν η 50μελής επιτροπή, που ψήφισε εδώ και λίγες μέρες στην ηρεμία της προφεστιβαλικής Αθήνας, έχει αποτυπώσει το κοινό περί δικαίου αίσθημα ή έχει ανακαλύψει την κινηματογραφική έκπληξη των ημερών που ανοίγονται μπροστά μας στο σκοτάδι του «Ολύμπιον». Αυτήν που οι παρακάτω γραμμές αναζητούν επίσης, έστω και στα τυφλά.
*ΤΟ ΑΝΤΙΚΛΕΙΔΙ ΤΗΣ ΜΝΗΜΗΣ: Αφού περιπλανήθηκε καιρό ταξιδεύοντας σε άλλες χώρες και άλλες τέχνες ο Γιώργος Καρυπίδης επιστρέφει στον κόσμο των εικόνων αμετανόητος. Στην «Ουτοπία» ο ήρωάς του (Τάκης Σπυριδάκης) είναι σκηνοθέτης κατασκευασμένων ειδήσεων σε τηλεοπτικό δίκτυο, όμως άλλες εικόνες, εντελώς προσωπικές και αινιγματικές, τον καλούν να τις βάλει σε μια τάξη. Με στοιχεία ψυχολογικού θρίλερ ο σκηνοθέτης των «Μαγεμένων» στήνει ένα κινηματογραφικό παιχνίδι με την μνήμη και τον χρόνο, ένα παιχνίδι με πολλά ερωτήματα και οδυνηρές απαντήσεις.
*ΤΑ ΒΡΑΒΕΙΑ ΠΕΡΝΟΥΝ ΑΠΟ ΤΟ ΣΤΟΜΑΧΙ: Ιδεολόγος σεφ και μέλος μιας μυστικής λέσχης μαγείρων είναι ο Γιώργος Καραμίχος στην ταινία του πρωτοεμφανιζόμενου Στέργιου Νιζήρη «Είναι ο Θεός μάγειρας;». Ο Μισέλ Δημόπουλος εξετίμησε ως φαίνεται το δράμα του όχι μόνο εν μέσω τεντζερέδων και τηγανιών αλλά και με τις γυναίκες της ζωής του, που τη μανία του ήρωά μας με την κουζίνα καθόλου δεν αντέχουν. Η ταινία συμμετέχει στο Διεθνές Διαγωνιστικό Τμήμα μαζί με τις «Τρεις γυναίκες» του Τίμωνα Κουλμάση, διεκδικώντας Χρυσό ή Αργυρό Αλέξανδρο.
*ΤΟ ΟΝΕΙΡΟ ΚΑΘΕ ΑΡΣΕΝΙΚΟΥ: Ή τουλάχιστον του Γιώργου Πανουσόπουλου. Δεν έχει σημασία αν ο βετεράνος κινηματογραφιστής έχει προ πολλού ενηλικιωθεί. Ο ήρωάς του είναι στα ντουζένια των 22 χρόνων του και με την τεστοστερόνη του στα ύψη. Και ευτυχώς ή δυστυχώς δεν τον βάζει στο κατόπι η WADA για αντιντόπινγκ κοντρόλ αλλά ένα ολόκληρο νησί, που κατοικείται αποκλειστικά από γυναίκες με επικεφαλής τη Δήμητρα Ματσούκα και τη Ναταλία Δραγούμη. Η «Τεστοστερόνη», που βασίζεται σε σενάριο του Αυγούστου Κορτώ, λένε ότι καταλήγει σε εφιάλτη. Ας ελπίσουμε μόνο του ήρωα και όχι των γυναικών στην αίθουσα.
*ΜΕΤΑΟΛΥΜΠΙΑΚΗ ΜΕΛΑΓΧΟΛΙΑ: Ο Αντώνης Κόκκινος επιστρέφει στη μεγάλη οθόνη ύστερα από απουσία τεσσάρων χρόνων, επιβεβαιώνοντας την ήδη αποκτηθείσα φήμη του ως απρόβλεπτου σκηνοθέτη -τουλάχιστον για τα θέματα που τον έλκουν. Αυτή τη φορά στον «Μαραθώνιο» ο ήρωάς του (Γιάννης Κοκιασμένος) θα μας γυρίσει πίσω στην Αθήνα που έτρεχε να προλάβει τους Ολυμπιακούς Αγώνες. Σ' αυτήν τρέχει και ο ίδιος προπονώντας μαραθωνοδρόμους. Είναι ενδιαφέρον να δούμε αν ο καλός σκηνοθέτης κατάφερε να κάνει μια ταινία που να βγάζει από το πιο πρόσφατο εθνικό μας στοίχημα κάποιο καλλιτεχνικό κέρδος.
*ΠΑΤΡΙΔΑ ΚΑΙ ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ: Ο Τάκης Τουλιάτος είναι από τους σκηνοθέτες που δεν ξεχνάς εύκολα, έστω κι αν από την προηγούμενη παρουσία του στο φεστιβάλ έχουν περάσει δώδεκα χρόνια. Οι δυο έλληνες πολιτικοί εξόριστοι στην Πολωνία τού «Βερίκοκα στό καλάθι» δίνουν τώρα τη θέση τους στο «Quo Vadis» σε μια πληθώρα απάτριδων, ξεριζωμένων ανθρώπων στη σημερινή πολυπολιτισμική Αθήνα. Τουλάχιστον αυτή τη φορά ο σκηνοθέτης των προσωπικών τους ιστοριών έχει ιδίαν πείρα από μετανάστευση.
*ΤΣΕΛΙΣΤΡΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΤΑΣΚΕΝΔΗ: Από τηλεοπτικά σίριαλ μέχρι οικογενειακά δράματα και σεξιστικά ανέκδοτα έχουν γεννήσει πια οι έρωτες μεσήλικων συμπατριωτών μας για όμορφες προσφυγοπούλες. Για το βάθος, όμως, και την ουσία της ταινίας «Rakushka» (Ρακούσκα σημαίνει κοχύλι) δεν εγγυάται μόνο η προϋπάρχουσα νουβέλα του Ντοστογέφσκι αλλά και η γυναικεία σκηνοθετική υπογραφή της Φωτεινής Σισκοπούλου. Μοναχικός ώριμος άνδρας παντρεύεται δεκαοχτάχρονη προσφυγοπούλα με μουσικές ευαισθησίες (Μιλάνα Γιουσούποβα) και την καταπιέζει ανελέητα. Για να μην νομίζουμε ότι το δράμα των προσφύγων στον τόπο μας σταματάει στις ουρές έξω από το ΙΚΑ.
*ΜΙΑ ΛΙΜΝΗ ΠΟΥ ΤΗ ΛΕΝΕ ΑΛΕΜΑΓΙΑ: Η Ισαβέλα, που μεγαλώνει υπερπροστατευμένη στους κόλπους της πλούσιας ελληνικής κοινότητας της Αιθιοπίας τη δεκαετία του '60, ούτε να ερωτευθεί μπορεί, ούτε να ταξιδέψει στη λίμνη Αλεμάγια. Μόνο να περάσει τη ζωή της ξένη από τα πάντα και με το ένα λάθος πίσω από το άλλο. Και να ξυπνήσει ξαφνικά όταν πια είναι εντελώς αργά. Ο πρωτοεμφανιζόμενος Ηλίας Γιαννακάκης κάνει την έκπληξη στο «Αλεμάγια», με ένα δραματικό γυναικείο πορτρέτο που το μοιράζονται και το ζωντανεύουν η ανερχόμενη Εκάβη Ντούμα και η πιο ώριμη από ποτέ Υβόννη Μαλτέζου. Μαζί τους ο Δημήτρης Καταλειφός.
*ΛΑΘΟΣ ΣΤΡΑΤΟΠΕΔΟ: Ένας πατέρας που σκοτώθηκε στον Εμφύλιο, αγωνιζόμενος ηρωικά στις τάξεις του εθνικού στρατού, στην ταινία του Τάσου Ψαρρά «Η σκόνη που πέφτει», μπορεί κάλλιστα να είναι μια βολική φενάκη. Κι αν είχε αποδείξει την ηρωικότητά του μαχόμενος για άλλες ιδέες και το αντίθετο στρατόπεδο; Στην περίπτωση αυτή ο γιος του, όσο και συντηρητικός κι αν είναι, οφείλει να ψάξει τα ίχνη του πατρικού φαντάσματος ακόμα και στις πρώην σοσιαλιστικές χώρες. Κι αυτό ακριβώς κάνει, προσθέτοντας μια ακόμα ταινία που συνεχίζει το διάλογο με την πρόσφατη ιστορία.
*Η ΝΟΣΤΑΛΓΟΣ ΖΕΙ ΣΤΗ ΝΙΣΥΡΟ: Στο μικρό αυτό νησί της άγονης γραμμής και στο γειτονικό Γυαλί, και όχι στη Σκιάθο, διάλεξε να γυρίσει η Ελένη Αλεξανδράκη τη «Νοσταλγό» του Παπαδιαμάντη, παίρνοντας πολλές ελευθερίες. Μεταφορά στο σήμερα, νισυριακή διάλεκτος, ερασιτέχνες ηθοποιοί -αλλά και η Ολια Λαζαρίδου. Υστερα από δουλειά και έγνοια χρόνων η νέα ταινία της σκηνοθέτιδας, που είχε ξεχωρίσει το 1995 με τη «Σταγόνα στόν ωκεανό», είναι περίπου έτοιμη. Γι' αυτό και θα φιλοξενηθεί στο νέο, αλλά πολύ ενδιαφέρον, τμήμα του φεστιβάλ «Προσεχώς», που δέχεται μόνο ταινίες στο τελευταίο στάδιο της επεξεργασίας τους.
*Η ΑΓΙΑ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ ΜΕ ΚΡΥΦΗ ΚΑΜΕΡΑ: Ο Κώστας Ζάπας τα έχει κάνει σχεδόν όλα μόνος του στην ταινία «Uncut family»: σενάριο, σκηνοθεσία και κάμερα Hi-8. Πέρυσι την παρουσίαζε στο BIOS, φέτος την ανεβάζει στο φεστιβάλ, που την εντάσσει πολύ κολακευτικά στην ίδια ζώνη με το «Λιβάδι» του Αγγελόπουλου και το «Delivery» του Παναγιωτόπουλου. Είναι, όμως, μια εξόχως τολμηρή και πρωτοποριακή ταινία, όπου τα φλου πλάνα και οι άναρχες γωνίες ταιριάζουν σε μια περίπτωση ενδοοικογενειακής σεξουαλικότητας πέραν των συνηθισμένων ταμπού.

Βίοι θεών και δαιμόνων

Τι γίνεται; Οι σεναριογράφοι στέρεψαν από μύθους και το γύρισαν στον περιπετειώδη βίο υπαρκτών προσώπων;

Τα «Ημερολόγια μοτοσικλέτας», βασισμένα στις πραγματικές σημειώσεις του νεαρού μηχανόβιου φοιτητή Τσε Γκεβάρα (στις αίθουσες), ήταν μόνο η αρχή. Ετοιμαστείτε για ένα πλήθος ακόμα κινηματογραφικών βιογραφιών με πρώτο πρώτο τον πολυσυζητημένο «Αλέξανδρο» που βγαίνει την Παρασκευή. Αλλο τώρα αν θα τρίζουν τα κοκαλάκια του, αφού, εκτός από μήλον της έριδος μεταξύ Ελλάδας και Σκοπίων, τώρα εμφανίζεται και γκέι!

Θα είναι πιστός στην ιστορική αλήθεια ο Στόουν ή θα αυθαιρετήσει στα πρότυπα της «Τροίας» και προς τέρψιν ποιων; Των ελλήνων εθνικοφρόνων; Των Σκοπιανών; Των γκέι; Οχι πάντως των φιλειρηνιστών, αφού ο Στόουν δεν παρουσιάζει τον μακεδόνα στρατηλάτη σφαγέα, αλλά «οραματιστή».
Ανατρέχοντας σε παλιότερες κινηματογραφικές βιογραφίες παρατηρεί κανείς πως όσο πιο παλιά στην ιστορία τοποθετείται η εν λόγω προσωπικότητα τόσο πιο μεγάλες αυθαιρεσίες «επιτρέπονται».
*Αρκετοί επέλεξαν να δώσουν μια φανταστική εκδοχή της ζωής του εν λόγω προσώπου με ρίσκο να... προπηλακιστούν όπως στον «Τελευταίο πειρασμό» για τον Ιησού, βασισμένο στο μυθιστόρημα του Καζαντζάκη, που προκάλεσε σάλο.
*Αλλά και στις περιπτώσεις όπου ζητούμενο είναι η πιστότητα στα γεγονότα, ο υποκειμενισμός καιροφυλακτεί: ο Γκάντι σχεδόν αγιοποιήθηκε στην ομώνυμη ταινία (μήπως γιατί οι Αγγλοι θέλησαν να εξιλεωθούν για όσα έκαναν στην πρώην αποικία τους;), ενώ στον αντίποδα ο Χίτλερ δαιμονοποιήθηκε όσο κανείς! Ακόμα και στην πρόσφατη ταινία «Max» (για τα νεανικά χρόνια του Χίτλερ και τις άκαρπες προσπάθειές του να κάνει όνομα ως ζωγράφος), ενώ παρουσιάζεται άκρως απωθητικός, θεωρήθηκε πως «δεν δαιμονοποιείται επαρκώς».
*Αυτός ο αναπόφευκτος υποκειμενισμός του σκηνοθέτη δημιούργησε κατά καιρούς μικρές ή και μεγάλες αντιδράσεις. Ο «Καβάφης», για παράδειγμα, του δικού μας Γιάννη Σμαραγδή, ο οποίος τώρα ετοιμάζει ταινία και για τον Ελ Γκρέκο, δίχασε εστιάζοντας στην ομοφυλοφιλική πλευρά του ποιητή, όπως και η αγγλική ταινία για τη ζωή του μαζοχιστή στο κρεβάτι Φράνσις Μπέικον «Η αγάπη είναι διάβολος» από τον Τζον Μέιμπουρι (στον οποίο δεν επιτράπηκε να χρησιμοποιήσει πραγματικά έργα του καλλιτέχνη). Ακόμα και ο «Ελευθέριος Βενιζέλος» του Βούλγαρη σχολιάστηκε αρνητικά από κάποιους που τον θεώρησαν φιλικά προσκείμενο στον βασιλιά Κωνσταντίνο!
*Αλλοι πάλι, όπως ο Ανδρέας Θωμόπουλος στο «Να μ' αγαπάς» για τον Παύλο Σιδηρόπουλο, ξεκινούν να μιλήσουν για μια προσωπικότητα με την οποία συνδέθηκαν προσωπικά και τελικά καταλήγουν να κάνουν μια ταινία μάλλον για τον εαυτό τους.
*Πλείστες υπήρξαν οι περιπτώσεις που συγγενείς ένιωσαν να θίγονται από την κινηματογραφική μεταχείριση των αγαπημένων τους: από το πολυβραβευμένο φιλμ «Ενας υπέροχος άνθρωπος» για τη μαθηματική ιδιοφυΐα Νας, μέχρι το πολύ πρόσφατο «Η ζωή και ο θάνατος του Πίτερ Σέλερς» του Στίβεν Χόπκινς: ο γιος του και η πρώην συζυγός του εξαγριώθηκαν θεωρώντας το βιβλίο στο οποίο βασίστηκε η ταινία άκρως δυσφημιστικό για τον κωμικό...

Γιά να δούμε όμως τι θα δούμε προσεχώς:

«ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ»

«Ελα Αλέκο»!!! Νά που ήρθε η ώρα να αποδείξει πόσο άντρας και Ελληνας υπήρξε. Ή μήπως δεν υπήρξε; Ηταν ζήτημα χρόνου το Χόλιγουντ να ενδιαφερθεί για τον άνθρωπο που στα 25 του κατέκτησε το 90% του τότε γνωστού κόσμου φτάνοντας μέχρι το Αφγανιστάν, το Ιράκ και την Ινδία.
Ο Ολιβερ Στόουν κάταφερε να προηγηθεί ανάλογων εγχειρημάτων των Ντε Λαουρέντις, Σκορσέζε και Γκίμπσον, που τελικά παραιτήθηκαν από τα σχέδιά τους. Με πρωταγωνιστή τον αρρενωπό Κόλιν Φάρελ με το αλήτικο, αυθάδικο βλέμμα, αναρωτιέται πάντως κανείς πώς θα «περάσει» την ομοφυλοφιλική διάσταση της σχέσης του Αλέξανδρου με τον παιδικό του φίλο Ηφαιστίωνα. Οσο για τον ίδιο τον Φάρελ, δεν μπήκε καν στον κόπο να μειώσει την έντονα ιρλανδέζικη προφορά του, ενώ η μητέρα του, Ολυμπιάδα (Αντζελίνα Τζολί), ακούστηκε πως έχει έντονα ρωσική προφορά! Φυσικά ούτε και αυτή η ταινία δεν γυρίστηκε στην Ελλάδα, ούτε όμως και στην Ινδία, καθώς, όπως μαθαίνουμε, οι ινδοί ελέφαντες (που πρωταγωνιστούν σε μια επική μάχη του Μεγαλέξανδρου) δεν είναι τόσο καλά εκπαιδευμένοι όσο στην Ταϊλάνδη (!).
Τα σχόλια πάντως για τον Στόουν από την Αμερική μοιάζουν μάλλον απογοητευτικά παρά το δυνατό καστ που περιλαμβάνει μεταξύ άλλων και τον Αντονι Χόπκινς-Πτολεμαίο, τον Βαλ Κίλμερ-Φίλιππο και τον Ρόμπιν Λέιν Φοξ του πανεπιστημίου της Οξφόρδης. Ο τελευταίος, που έχει ως χόμπι την ιππασία, δεν αρκέστηκε στον ρόλο του συμβούλου της ταινίας, αλλά συμμετείχε σ' αυτήν και... ως αξιωματικός του ιππικού του Μεγαλέξανδρου!

«RAY»

«Μια μεγάλη ταινία για έναν μεγάλο μουσικό», χαρακτηρίστηκε η πρώτη κινηματογραφική μεταφορά της επεισοδιακής ζωής του Ρέι Τσαρλς στη μεγάλη οθόνη από τον Τέιλορ Χάκφορντ, που θα δούμε στις 25 Φεβρουαρίου.
Ο Τσαρλς (Τζέιμι Φοξ) τυφλώθηκε στα 7 του χρόνια, λίγο καιρό αφότου υπήρξε μάρτυρας του θανάτου του αδερφού του από ατύχημα: αποσβολωμένος έμεινε να παρακολουθεί τον αδερφό του να πνίγεται στην μπανιέρα ανίκανος να αντιδράσει -γεγονός για το οποίο φαίνεται πως δεν συγχώρεσε ποτέ τον εαυτό του.
Ο Χάκφορντ παρακολουθεί την πορεία του Ρέι Τσαρλς (που πέθανε τον Ιούνιο), μέχρι το αποκορύφωμα της καριέρας του και την απεξάρτησή του από την ηρωίνη. Ετσι, μαθαίνουμε για τη σχέση του με την αμόρφωτη αλλά δυναμική μητέρα του που τον παρότρυνε να συνεχίσει παρά την αναπηρία του και το χρώμα του, την εξάρτησή του από τα ναρκωτικά, τον γάμο του με τη γυναίκα της ζωής του Ντέλα Μπέα, τις παράλληλες ερωτικές σχέσεις του. Και βέβαια απολαμβάνουμε τη μουσική ενός καλλιτέχνη που καινοτόμησε ενσωματώνοντας σ' αυτήν γκόσπελ, κάουντρι, τζαζ και ορχηστρικά στοιχεία, επινοώντας ουσιαστικά τη σόουλ.

«DE-LOVELY»

Ο διάσημος συνθέτης Κόουλ Πόρτερ είχε μία δημόσια ζωή και μια μυστική. Ο Ιρβιν Ουίνκλερ γύρισε μια ταινία που ρίχνει άπλετο φως και στις δύο. Στο «De-lovely», που βγαίνει την Παρασκευή, μια ταινία γεμάτη μουσική, ο Κόουλ Πόρτερ (Κέβιν Κλάιν) αναπολεί τη ζωή του σαν να επρόκειτο για ένα επιτυχημένο θεατρικό του έργο.
Το 1920 ο Πόρτερ, μπον βιβέρ και κοσμοπολίτης, παντρεύτηκε μια υπέροχη γυναίκα, τη Λίντα (Ασλεϊ Τζαντ). Η αγάπη του γι' αυτήν όμως δεν στάθηκε ικανή να φρενάρει το πάθος του για τους άντρες. Πιστή του σύντροφος, η Λίντα ήξερε και αποδεχόταν τα πάντα για τις περιπέτειές του σε μια εποχή που η ομοφυλοφιλία εθεωρείτο ταμπού.
Σε μια κρίσιμη καμπή της σχέσης τους, πέφτει από το άλογο και απειλείται με ακρωτηριασμό. Η Λίντα καταφέρνει να το αποτρέψει και ο Πόρτερ ακατάβλητος δημιουργεί τη μεγαλύτερη επιτυχία της καριέρας του, το «Kiss me Kate». Ομως η Λίντα δεν θα είναι πια εκεί...
Ο Ουίνκλερ (παραγωγός στο «Ρόκι» και το «Οργισμένο είδωλο») είχε πρόσβαση στην αλληλογραφία και τα ντοκουμέντα του Πόρτερ και τη συνεργασία ενός πλήθους γνωστών ερμηνευτών: από τον Ρόμπι Γουίλιαμς και τον Ελβις Κοστέλο, μέχρι τον δικό μας Μάριο Φραγκούλη. Αξίζει, πάντως, να σημειωθεί πως το 90% της φωνής που ακούμε ανήκει στον ίδιο τον Κέβιν Κλάιν, γεγονός σπάνιο για ηθοποιό στο Χόλιγουντ που αναλαμβάνει να υποδυθεί χαρακτήρα με μουσικές αιτήσεις.

«KINSEY»

Το 1953, ο σεξολόγος Αλφρεντ Κίνσεϊ αναστάτωσε τα συντηρητικά -και υποκριτικά- ήθη της Αμερικής, δημοσιεύοντας μια έρευνα σχετικά με τις σεξουαλικές συνήθειες του ανθρώπου. Το σύστημα προσπάθησε να αποκηρύξει τον επιστήμονα, που, διερευνώντας τη φύση της ανθρώπινης σεξουαλικότητας, γκρέμιζε μύθους όπως το προγαμιαίο σεξ, η ομοφυλοφιλία, η μονογαμία.
Ο βραβευμένος με όσκαρ Μπιλ Κόντον («Σικάγο») γύρισε ταινία τη συναρπαστική ζωή του Κίνσεϊ με πρωταγωνιστή του τον Λίαμ Νίσον («Η λίστα του Σίντλερ») και με τον Φράνσις Φορντ Κόπολα στην παραγωγή. Ο Κίνσεϊ, χωρίς ούτε στιγμή να εξιδανικεύεται, παρουσιάζεται να προσεγγίζει το σεξ με την «ψειρολογία» ενός επιστήμονα, αλλά ταυτόχρονα και με χιούμορ και ευαισθησία.
Χωρίς να λείπουν οι τολμηρές σκηνές και οι νύξεις για την ερωτική του σχέση με έναν νεαρό μαθητή του, το βάρος της ταινίας (που θα δούμε στις 4/2) πέφτει στην επιστήμη: ο Κίνσεϊ, μέσα από συνεντεύξεις του με εθελοντές, ανάμεσά τους και τη γυναίκα του (Λόρα Λίνεϊ), μάζεψε ένα πλήθος σεξουαλικών ιστοριών, που μαζί με τα «πειράματα ελεγχόμενης μοιχείας» στα οποία συμμετείχαν οι βοηθοί του, και τις μαρτυρίες τους για τους γάμους τους, τον βοήθησαν να βγάλει συναρπαστικά συμπεράσματα.

«ΤΗΕ DOWNFALL»

Μέχρι πρόσφατα στη Γερμανία το θέμα του Χίτλερ αποτελούσε ταμπού. Φαίνεται όμως πως τώρα οι Γερμανοί αποφάσισαν πως ήρθε η ώρα να κάνουν ένα είδος... κινηματογραφικής ψυχανάλυσης και να συμφιλιωθούν με το παρελθόν τους. Ετσι προέκυψε το «Downfall», μια ταινία που παρακολουθεί τις τελευταίες μέρες του Χίτλερ στο θρυλικό μπούνκερ του, όπως τις περιέγραψε η γραμματέας του, Τράουντλ Γιούνγκε.
Τον Χίλτερ, στην κατά κοινή ομολογία σημαντική αυτή ταινία που θα δούμε στις 21 Ιανουαρίου, ενσαρκώνει εξαιρετικά ο Μπρούνο Γκανζ με σκηνοθέτη τον Ολιβερ Χίρσμπιγκελ.
Το γεγονός ωστόσο πως παρουσιάζουν το ανθρώπινο πρόσωπο του Χίτλερ, σε αντίθεση με τις καρικατούρες στις οποίες είχαμε συνηθίσει (προσωποποίηση του κακού, παράφρων κ.ο.κ.), πυροδότησε πλήθος αντιδράσεων. «Κι αν προκαλέσει συμπάθεια;» αναρωτήθηκαν κάποιοι...

«ΤΗΕ AVIATOR»

Ο Σκορσέζε εγκατέλειψε την ιδέα ενός «Μεγαλέξανδρου» με τον Λεονάρντο ντι Κάπριο, για μια ιστορία που προφανώς του φάνηκε πιο ενδιαφέρουσα: την ιστορία του θρυλικού σκηνοθέτη και αεροπόρου Χάουαρντ Χιουζ τον οποίο παρακολουθεί από το '20 μέχρι το '40 στη νέα του ταινία «The aviator» (θα τη δούμε μέσα στη σεζόν).
Ο Ντι Κάπριο ενσαρκώνει τον τελειομανή δημιουργό των «Αγγέλων της κόλασης», που περιμένει με υπομονή τα σύννεφα να πάρουν την κατάλληλη θέση ώστε να γυρίσει της εναέριες σκηνές της ταινίας όπως ακριβώς θέλει. Ο Χιούζ, που σύναψε ερωτικές σχέσεις με σταρ της εποχής όπως η Αβα Γκάρντνερ (Κέιτ Μπέκινσεϊλ) και η Κάθριν Χέμπορν (Κέιτ Μπλάνσετ), και απογείωσε την καριέρα ηθοποιών όπως της Τζιν Χάρλοου, εκτός από παραγωγός έμεινε γνωστός και ως επιχειρηματίας που δραστηριοποιήθηκε στον χώρο της αεροπορίας (υπήρξε ιδρυτής των TWA airlines) αλλά και της άμυνας κατά τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο. Είναι ο μπέιμπι φέις Ντι Κάπριο κατάλληλος για έναν τέτοιο ρόλο; Θα δείξει.

«ΜΩΑΜΕΘ»

Άγνωστο ακόμα ποιος -και αν- θα διανείμει στην Ελλάδα την ταινία κινουμένων σχεδίων «Μωάμεθ-ο τελευταίος προφήτης» για τη ζωή του Μωάμεθ και τη γέννηση του Ισλάμ που πριν από μερικές εβδομάδες προβλήθηκε με τεράστια επιτυχία (κυρίως στους μουσουλμανικούς κύκλους) στην Αμερική. Η ταινία ήταν έτοιμη από το 2001, όμως, λόγω της τραγωδίας των Δίδυμων Πύργων, δεν κρίθηκε σκόπιμο να προβληθεί στις ΗΠΑ. Την οραματίστηκε ένας σαουδάραβας επενδυτής που, θεωρώντας άδικο να μην υπάρχει μια ταινία για το Ισλάμ, προσέλαβε τον σκηνοθέτη Ρίτσαρντ Ριτς και του ανέθεσε να υλοποιήσει το όραμά του.
Θα πείτε τώρα: Πώς γίνεται ταινία για τον Μωάμεθ τη στιγμή που το Ισλάμ απαγορεύει την απεικόνισή του; Ο δαιμόνιος σκηνοθέτης βρήκε τη λύση: ταύτισε την οπτική γωνία του Μωάμεθ με την οπτική γωνία του θεατή. Δηλαδή οι θεατές παρακολουθούμε τα τεκταινόμενα της ταινίας σαν να είμαστε ο... Μωάμεθ.
Στόχος της ταινίας, που θεωρήθηκε η απάντηση στα «Πάθη του Χριστού» του Γκίμπσον, ήταν να παρουσιάσει υπό ένα θετικότερο πρίσμα το Ισλάμ στο δυτικό κοινό, υπογραμμίζοντας τα κοινά σημεία Ισλάμ και χριστιανισμού. Με μια διάθεση συμφιλίωσης.

ΚΑΙ ΜΕΡΙΚΑ ΑΛΛΑ...

*Ο Τζόζεφ Φάινς, ως Λούθηρος στην ομώνυμη ταινία του Ερικ Τιλ (ήδη στις αίθουσες), τα βάζει με τον πάπα και την Εκκλησία που αποφασίζουν να πουλήσουν συγχωροχάρτια. Πιτερ Ουστίνοφ, Αλφρεντ Μολίνα, Μπρούνο Γκανζ και μια ατάκα του Λούθηρου που «έγραψε»: «Πολλοί άγιοι, πεθαίνοντας, άφησαν πίσω τους περισσότερα μέλη απ' όσα είχαν όταν γεννήθηκαν!»
*Το «Ψάχνοντας τη χώρα του ποτέ» του Μαρκ Φόρστερ, με τους Τζόνι Ντεπ και Ντάστιν Χόφμαν, διηγείται το περιστατικό το οποίο ενέπνευσε τον συγγραφέα Τζ. Μ. Μπάρι να γράψει τον Πίτερ Παν: τη γνωριμία -και σκανδαλώδη σχέση- του με μια χήρα (Κέιτ Γουίνσλετ) και τα τέσσερα παιδιά της.
*Οι πολυαναμενομενοι «Αδερφοί Γκριμ» του Τέρι Γκίλιαμ (που θα δούμε μάλλον του χρόνου) είναι μια φανταστική προσέγγιση της ζωής τους στο πνεύμα των παραμυθιών τους, με τους Ματ Ντέιμον, Χιθ Λέτζερ και Μόνικα Μπελούτσι.
*Στο «Cinderella man» του Ρον Χάουαρντ, ο «πολύς» Ράσελ Κρόου ερμηνεύει τον ρόλο του πυγμάχου Τζιμ Μπράντοκ. Με τόσο ζήλο μάλιστα ώστε έπαθε έξαρθρωση στον ώμο!
*Στο «Beyond the sea» ο Κέβιν Σπέισι ενσαρκώνει τον τραγουδιστή Μπόμπι Ντάριν, ποπ ίνδαλμα του '50 και του '60, που, ενώ γεννήθηκε με αδύναμη καρδιά, προορισμένος να ζήσει μόλις 16 χρόνια, κατάφερε να φτάσει μέχρι τα 37 του.
*Το «Touching the void» (11/2) παρουσιάζει τη συναρπαστική περιπέτεια των ορειβατών Σίμσον και Γέιτς στις Ανδεις: ο Σίμσον τραυματίστηκε και ο Γέιτς, για να μη σκοτωθούν και οι δύο, πήρε την τραγική απόφαση να κόψει το σκοινί που τους ένωνε. Πέφτοντας στη χαράδρα, ο Σίμσον δεν είχε καμιά ελπίδα. Κι όμως σώθηκε.
*Το «Hotel Rwanda» του Τέρι Τζορτζ αφηγείται την ιστορία του Πολ Ρουζεσαμπαγκίνα, ενός απλού ιδιοκτήτη ξενοδοχείου, που το 1994, τη χρονιά της μεγάλης γενοκτονίας στην Ρουάντα, έκρυψε και περιέθαλψε πάνω από χίλιους πρόσφυγες των Τούτσι κατά τη διάρκεια του αγώνα τους ενάντια στους Χούτου.
*Τέλος, θα δούμε μια ακόμα σημαντική ταινία: Το «Mar Adentro» του Αλεχάντρο Αμενάμπαρ (14/1) παρακολουθεί τα τελευταία χρόνια της ζωής του Ραμόν Σαμπέδρο (Χαβιέ Μπάρντεμ) που στα 19 του έμεινε ανάπηρος ύστερα από μια βουτιά. Αποφασισμένος να θέσει τέλος στη ζωή του ο Σαμπέδρο έγινε γνωστός διεθνώς, κινώντας νομικές διαδικασίες, καθώς η ολοκληρωτική του παράλυση δεν του επέτρεπε να αυτοκτονήσει χωρίς να ενοχοποιηθεί κανείς κοντινός του. Το 1998 τελικά τα κατάφερε. Μετά τον θάνατο του κυκλοφόρησε και μια ποιητική συλλογή που έγραψε με το στόμα...