«Οι γάμοι του Φίγκαρο» στο Μέγαρο

Με... γάμους κλείνει το φετινό πρόγραμμα του Μεγάρου Μουσικής Θεσσαλονίκης: πρόκειται ασφαλώς για τους «Γάμους του Φίγκαρο» του Μότσαρτ, που αν και πραγματοποιήθηκαν τον 18ο αιώνα (ο Μότσαρτ συνέθεσε την κωμική αυτή όπερα το 1786) παραμένουν εξίσου εντυπωσιακοί, συναρπαστικοί και προπάντων μελωδικοί.

Βασισμένη στο ομώνυμο θεατρικό έργο του Μπομαρσέ («La folle journee ou le mariage de Figaro») που ο αυτοκράτορας της Αυστρίας Ιωσήφ Β' είχε απαγορεύσει λόγω της επαναστατικότητάς του, η δημοφιλέστατη αυτή όπερα σε λιμπρέτο του Λορέντζο Ντα Πόντε, ανεβαίνει την Παρασκευή (και στις 9,12 και 15/5) στο Μέγαρο Θεσσαλονίκης, σε μια νέα παραγωγή που στηρίζεται αποκλειστικά σε νέους έλληνες ερμηνευτές (Δ. Τηλιακός, Μ. Βουλογιάννη, Μ. Κατσούλη, Χ. Ανδριανός και Ειρ. Καραγιάννη). Μαέστρος θα είναι ο Νίκος Αθηναίου και συμμετέχουν η Ορχήστρα Αμαντέους της Σόφιας και η Χορωδία Θεσσαλονίκης υπό τη διεύθυνση της Μαίρης Κωνσταντινίδου.

Η όπερα ανοίγει με τον Φίγκαρο, υπηρέτη του Κόμη Αλμαβίβα, να ετοιμάζεται να παντρευτεί τη Σουζάνα. Το πρόβλημα όμως είναι πως την όμορφη υπηρέτρια διεκδικεί και ο (παντρεμένος) Κόμης, γεγονός το οποίο μαθαίνει η Κόμισσα. Μεταμφιέσεις, παρεξηγήσεις και γελοιοποιήσεις κορυφώνουν τα πράγματα -το τέλος ωστόσο είναι αίσιο για όλους!

Οι «Γάμοι του Φίγκαρο» είναι η δεύτερη όπερα που συνέθεσε ο Μότσαρτ αφού εγκαταστάθηκε στη Βιέννη: διασκεύασε το θεατρικό έργο αμβλύνοντας τις αιχμές κοινωνικής κριτικής ώστε να επιτραπεί η παρουσίαση της όπερας. Το αποτέλεσμα; Μια ελεγεία στον έρωτα, τα πάθη και τα συναισθήματα, ένα παιχνίδι εραστών και απολαυστικές σκηνές κρεβατοκάμαρας, που όμως δεν έπαυε να είναι και μια ευφυής, καυστική σάτιρα του αριστοκρατικού καθεστώτος. Είναι χαρακτηριστικό πως την πρώτη, ιδιωτική παράσταση του έργου παρακολούθησαν αποκλειστικά μέλη της υψηλής γαλλικής κοινωνίας, που το υποδέχτηκαν με ενθουσιασμό παρ' ότι εξευτέλιζε την τάξη τους, διακωμωδώντας την!

«Πινόκιο» στο Ηρώδειο

«Ήταν μια φορά κι έναν καιρό ένα κομμάτι ξύλο που στην πορεία απέκτησε ανθρώπινη μορφή και κατέληξε να γίνει από παραμύθι μέχρι ταινία». Ήρθε, λοιπόν, η σειρά να δούμε και μία ακόμα εκδοχή του πολυαγαπημένου «Πινόκιο». Στο Ηρώδειο στις 15 και 16 του μηνός θα ανέβει σε παγκόσμια πρώτη υπό μορφή όπερας σε μουσική Αντόνιο Τσερίκολα, λιμπρέτο Σάντρο Μπερναμπέι και σκηνοθεσία Χριστόφορου Χριστοφή -να σημειώσουμε πως πρόκειται για συμπαραγωγή του Ελληνικού Φεστιβάλ με το Teatro Ventidio Basso di Ascoli.

Ένα λυρικό παραμύθι σε δύο πράξεις, για μικρούς και μεγάλους, βασισμένο σε ένα θέμα το οποίο, παρά τη δημοτικότητά του, έχει παιδέψει αρκετά όσους αποπειράθηκαν να ασχοληθούν μαζί του. Θυμηθείτε πόσο αυστηρή υποδοχή είχε ο πιο πρόσφατος «Πινόκιο» του Ρομπέρτο Μπενίνι. Γιατί, λοιπόν, να θέλει κανείς να τολμήσει τη μεταφορά του στην όπερα; «Γιατί συναρπάζει τα παιδιά και προσφέρει στους ενήλικους όνειρα και μυστικά της παιδικής ηλικίας», εξηγεί την επιλογή του ο Σ. Μπερναμπέι. «Γιατί ενέχει την ακατανίκητη δύναμη της μεταμόρφωσης, δίχως τα αγωνιώδη υπαρξιακά οράματα του Κάφκα. Γιατί είναι το παραμύθι της ζωής, ή, καλύτερα, μιας αλλοτινής, στέρεας εποχής, γεμάτης μυστήριο. Γιατί διηγείται μια ανεπανάληπτη -και γι' αυτόν το λόγο μοναδική- περιπέτεια, στην οποία κάθε άνθρωπος ως μοναδική προσωπικότητα μπορεί ν' αναγνωρίσει τον εαυτό του...».

Γιος ενός μάγειρα και μιας υπηρέτριας, ο συγγραφέας του «Πινόκιο» Κάρλο Κολόντι στράφηκε στην παιδική λογοτεχνία επειδή οι «ενήλικοι ήταν πολύ δύσκολο να ικανοποιηθούν». Ξεκίνησε να δημοσιεύει σε εφημερίδες τις περιπέτειες του ήρωά του το 1881. Μόλις δύο χρόνια μετά τα δημοσιεύματα γίνονται βιβλίο και γνωρίζουν τεράστια επιτυχία.

Τον ομώνυμο ρόλο θα ερμηνεύσει ο τενόρος Ντανιέλε Τζανφαρντίνο, αυτόν του Τζεπέτο ο Φραντσέσκο Μαρκάτσι, της γαλάζιας νεράιδας η υψίφωνος Σουζάνα Σάβιτς, του Μαντζαφουόκο ο βαθύφωνος Εουτζένιο Λετζάντρι Σάβιτς. Την ορχήστρα θα διευθύνουν εναλλάξ οι Ντονάτο Ρεντζέτι και Ραφαήλ Πυλαρινός. Τα σκηνικά και τα κοστούμια επιμελήθηκε η Άννα Μαχαιριανάκη, ενώ τις χορογραφίες υπογράφει η Έρση Πίττα.

«Το ροκ ήταν πάντα επαναστατικό»

«Τα ροκ τραγούδια ήταν πάντα όπλα. Οι περισσότεροι συντηρητικοί φοβούνταν το ροκ, το αποκαλούσαν "διαβολική" μουσική και είχαν δίκιο. Ήταν η μουσική της επανάστασης. Πνευματικά, συναισθηματικά και πολιτικά, το ροκ ήταν ανατρεπτικό και μας έδινε δύναμη. Αυτή είναι η ιστορία του ροκ εν ρολ».

Από το '75 που κυκλοφόρησε το πρώτο της άλμπουμ μέχρι τους καιρούς μας, η Πάτι Σμιθ δεν έπαψε να πιστεύει ότι το ροκ είναι μια ριζοσπαστική δύναμη στα χέρια αυτών που επιθυμούν ένα διαφορετικό κόσμο.

Έτσι, με το νέο της άλμπουμ με τίτλο «Trampin'» επιζητεί, όπως υποστηρίζει, μια νέα αμερικανική επανάσταση μέσα από χαμηλόφωνες μπαλάντες και θορυβώδη ροκ κομμάτια.

Οι στίχοι της μιλούν από την ποίηση του Ουίλλιαμ Μπλαίηκ μέχρι την ειρηνική επανάσταση ως τακτική του Γκάντι και ενάντια στην πολιτική του προέδρου Μπους και την παγκοσμιοποίηση της οικονομίας. Η πενηνταεπτάχρονη Σμιθ επιμένει ότι το ροκ εν ρολ είναι ένα ισχυρό όπλο και αυτό φαίνεται στο «Radio Bagdad» όπου φωνάζει «λεηλατούν τη γενέτειρα του πολιτισμού» ή στο «Ghandi» όπου ακούγεται η κραυγή «ζήτω η επανάσταση». «Ποτέ δεν γράφω άλμπουμ για να εκφράσω τα δικά μου συναισθήματα» εξηγεί η ίδια. «Τα γράφω για τους ανθρώπους. Αν θέλω να ακούσω μουσική, ακούω τους δίσκους του Τζον Κολτρέιν, αν θέλω να γράψω προσωπικά, προτιμώ την ποίηση, αλλά τα άλμπουμ είναι κάτι διαφορετικό. Εκεί μιλάω για ζητήματα που μας αφορούν όλους. Είναι η δική μου προσφορά στους ανθρώπους με την ελπίδα ότι θα καταφέρω να τους επηρεάσω. Και θεωρώ ότι οι στίχοι αυτού του άλμπουμ είναι ό,τι καλύτερο έχω γράψει στη μέχρι τώρα πορεία μου».

Παραμένοντας ακτιβίστρια και η Πάτι Σμιθ μοιάζει κάτι αλλόκοτο σε μια σκηνή που έχει αλωθεί από τις πολυεθνικές. Όμως όπως λέει, υπεύθυνη δεν είναι μόνο η βιομηχανία του θεάματος. «Συχνά με ρωτούν αν το ροκ έχει τελειώσει» σημειώνει «και απαντώ ότι αυτό εξαρτάται από εμάς, μουσικούς και κοινό. Είμαστε όλοι υπεύθυνοι και δεν μπορούμε να μεταφέρουμε την ευθύνη σε κάποιους διευθυντές εταιρειών. Είναι λάθος των καλλιτεχνών και των μουσικών τηλεοπτικών καναλιών. Είμαστε ένοχοι όλοι γιατί ξεχάσαμε τις ρίζες του ροκ».

Πάντως η ίδια δεν τις έχει ξεχάσει. Το άλμπουμ της είναι ένα ακόμα κάλεσμα για ενότητα, ελευθερία και ανατροπή του υφιστάμενου συστήματος. Από το 1975 δεν σταματά να απαιτεί να δοθεί «η εξουσία στον λαό». «Αν τότε μου έλεγαν ότι θα συνέχιζα να τραγουδάω τον επόμενο αιώνα, θα γελούσα. Όμως έχω ακόμα αρκετή ενέργεια και δεν σκοπεύω να σταματήσω». Το μόνο που άλλαξε είναι ο τρόπος που αντιμετωπίζει τις καταστάσεις. «Θυμάμαι ότι το '75» διηγείται η ίδια «δούλευα σε ένα εργοστάσιο, τότε διάβαζα Ρεμπό στα γαλλικά και οι εργάτες με θεωρούσαν κομμουνίστρια. Μισούσα αυτήν τη δουλειά και αυτούς που την έκαναν. Πέρασε καιρός για να συνειδητοποιήσω ότι οι εργάτες δεν είχαν καμία διέξοδο, η δουλειά τους ήταν όλη τους η ζωή».

Στη σκηνή συνεχίζει να τραγουδά με την ίδια ανεξάντλητη ορμή. «Δεν θέλω να διασκεδάσω τους ακροατές» λέει: «Είμαι μια ερμηνεύτρια και αυτό σημαίνει πολύ περισσότερα από το να τραγουδώ απλά τους στίχους». Όσο για την ηλικία της, «κάποια στιγμή είχα αρχίσει να ανησυχώ για το πώς έμοιαζα ή αν τα μαλλιά μου γκριζάριζαν. Τώρα το ξεπέρασα, τη μια νιώθω επτά χρόνων την άλλη εκατό, νιώθω σαν να μην έχω ηλικία».

 ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ – ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΙΩΑΝΝΑ