"Ο ΜΕΓΑΛΟΣ ΑΝΑΤΟΛΙΚΟΣ"

Μετανάστες

Αρχείο

Κεντρική Σελίδα

Στο βουνό των Θεών απουσιάζουν οι Θεοί. Οι πρόσφυγες παραμένουν μόνοι με συντροφιά τη ζεστή ανάσα των μικρών παιδιών και την ελπίδα τους στην Ανθρωπιά των απλών ανθρώπων. Των φτωχών και των κατατρεγμένων. Που γνωρίζουν τον πόνο, την απόγνωση και την απανθρωπιά των λίγων. Αυτών που κατέχουν τον πλούτο και την εξουσία. Αυτών που ευθύνονται για τις στρατιές των οικονομικών μεταναστών σε όλο τον κόσμο

Το δίκαιο της εξολόθρευσης του διαφορετικού

Είναι θέμα οπτικής; Μα και βέβαια, της οπτικής της εξουσίας. Απέναντι στον δικό της ρυθμό διαλέγουμε βήματα.

Και ο θάνατος μεταναστών μια απλή καταγραφή. Μονόστηλο η βύθιση πλοίου στα ανοιχτά της Ιταλίας, αδιάφορος αριθμός οι νεκροί. Υποκριτικό ενδιαφέρον 15΄΄ για κάθε εκπυρσοκρότηση.

Ένα πλέγμα αντιλήψεων, αποφάσεων, ιδεολογίας που πρέπει να σπάσει από τη ρίζα του. Το άρθρο αυτό που δημοσιεύει σήμερα το ΠΟΛΙΤΙΚΟ ΚΑΦΕΝΕΙΟ είναι από το περιοδικό ΜΑΡΜΙΤΑ.

Ορισμός και λήθη

Η σχέση του ανθρώπου με τη γη είναι κυρίαρχη σε όλη τη διάρκεια των μετακινήσεων του ανθρώπου. Η περιπλάνηση των νομάδων είναι τυπική καθώς, στην ουσία, περιδιαβαίνουν ομοιόμορφους χώρους. Από τον νομάδα περνάμε στον οικιακό γεωργό. Εδώ διαβλέπουμε την άμεση σχέση του ανθρώπου με τη γη. Μια σχέση αλληλεπίδρασης που γίνεται ξεκάθαρη στην κυριαρχία του κυκλικού χρόνου πάνω στη δομή της κοινωνίας. Αυτή η σχέση διατηρείται αναλλοίωτη για πολλά χρόνια. Η εμφάνιση των μονοθεϊστικών θρησκειών είναι το πρώτο σημάδι σπασίματος του κυκλικού χρόνου που, μέσα από μια μακρά περίοδο συγκρούσεων, πολέμων και κοινωνικών μεταβολών, μας φέρνει στο κατώφλι συνταρακτικών αλλαγών με τη Γαλλική Επανάσταση και την απόλυτη επικράτηση του ανεπίστρεπτου χρόνου.

Ο Θεός αντικαθίσταται από το Νόμο και εδραιώνεται ένας νέος πολιτικός σχηματισμός ενοποίησης και διαφοροποίησης: το Έθνος Κράτος. Η θρησκεία εκτοπίζεται σιγά σιγά για να καταλήξει σήμερα να αποτελεί ένα απλό πολιτιστικό προϊόν (στη Δύση). Προσδιοριστικός παράγοντας είναι πλέον το έθνος.

Η έννοια του έθνους καθορίστηκε σε γενικές γραμμές από δύο σχολές σκέψης: τη γερμανική και τη γαλλική. Η γερμανική σχολή θεωρεί ως βασικό προσδιοριστικό στοιχείο του έθνους "αντικειμενικούς" παράγοντες όπως η κοινή γλώσσα, η ιστορία. Το έθνος προβάλλεται ως φυσική δύναμη και έχει ως θεμελιώδη συντελεστή του τη φυλή. Η γαλλική σχολή θεωρεί ότι προσδιοριστικό στοιχείο είναι η επιθυμία των μελών μιας κοινότητας να ζήσουν μέσα στα όρια ενός συγκεκριμένου κράτους. Έτσι η συνείδηση είναι υποκειμενική. Πάντως, κοινή συνισταμένη και των δύο σχολών είναι η ανάγκη του έθνους για ζωτικό χώρο και για ετεροπροσδιορισμό.

Τώρα πια ο "άλλος" αρχίζει να συνδέεται άμεσα με τη φυλή. Εντασσόμενος στη φυλή κατά τη γέννησή του ένας άνθρωπος φέρει τα χαρακτηριστικά της, χαρακτηριστικά αναλλοίωτα καθώς η όλη διαδικασία εντάσσεται στα πλαίσια ενός φυσικού νόμου που διέπεται από τα κυρίαρχα ιδεολογήματα της προόδου. Δημιουργούνται εθνικές συνειδήσεις-μύθοι με σκοπό την πλήρη ομογενοποίηση του χώρου μέσα στον οποίο το κάθε έθνος κράτος επιτυγχάνει την πρωταρχική του συσσώρευση. Ο αποκλεισμός του άλλου είναι απόλυτος και οριστικός. Γι΄ αυτό το ρατσιστικό φαινόμενο είναι εγγενές στον δυτικό πολιτισμό και είναι φανερό σε κάθε του εκδήλωση: Τεχνολογική κυριαρχία, πρόοδος, ηθική της εργασίας, αποτελεσματικότητα, μόδα κτλ.

Είναι σαφές ότι η κατασκευή εθνικής κουλτούρας προκάλεσε την πλήρη καταστροφή ή την απάλειψη ιδιαιτεροτήτων μέσω της αφομοίωσης σε οποιαδήποτε πολιτιστικά μορφώματα είχαν οι κοινότητες που αποτέλεσαν το κάθε έθνος κράτος. Μέσω της υποχρεωτικής εκπαίδευσης, του ενιαίου πολιτικού, θεσμικού, νομικού πλαισίου, της υποχρεωτικής στράτευσης δημιουργήθηκαν και η κοινή γλώσσα και η κοινή καταγωγή. Μέσω δε πολέμων, συνθηκών και υπερεθνικών οργανισμών δημιουργήθηκαν σταθερές δομές διαχείρισης της εξουσίας στο όνομα εθνών-κρατών σε "σταθερά" σύνορα. Μοχλός πλήρους ομογενοποίησης ήταν και οι συχνές (μέχρι τη σταθεροποίηση) ανταλλαγές πληθυσμών ανάμεσα σε γειτονικά κράτη, καθώς και η κατανομή πληθυσμών στο εσωτερικό των κρατών.

20ος αιώνας

Από τις αγροτικές περιοχές στις αστικές, από έναν οικονομικό κλάδο σ΄ έναν άλλον, από τις φτωχές χώρες στις πλούσιες, από μια κατεστραμμένη χώρα λόγω πολέμου, πείνας κτλ. σε γειτονική η μορφή της μετανάστευσης είναι πολύμορφη. Μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο οι ισχυρές χώρες χρειάστηκαν χέρια για την όσο το δυνατό γρηγορότερη ανοικοδόμησή τους. Παράλληλα, επικρατεί μια συνθήκη απο-αποικισμού. Έτσι, έχουμε μια μετακίνηση πληθυσμών από τις αποικίες και τις εστίες των μαχών προς τις μεγάλες χώρες. Ας μην ξεχνάμε ότι το περίφημο έθνος των ΗΠΑ είναι εξ΄ ολοκλήρου δημιούργημα μεταναστών. Είναι ενδεικτική η πολιτική των ΗΠΑ απέναντι στους μετανάστες για να αντιληφθούμε ότι υπάρχει μόνο ένα πρίσμα υπό το οποίο νομοθετούν: της χρησιμότητας, της οικονομικής αποτελεσματικότητας. Από την ελεύθερη μετανάστευση του τέλους του 19ου αιώνα στις ποσοστώσεις. (Υπάρχουν εξαιρέσεις που κυρίως έχουν να κάνουν με την ικανότητα εργασίας). Ποσοστώσεις που είχαν να κάνουν κυρίως με φυλετικές διαφορές, ανικανότητα εργασίας κτλ. Σιγά σιγά άρχισε να προστίθεται η επιλεκτική προτίμηση διάφορων ειδικοτήτων και δεξιοτήτων. Είναι, γενικά, ένας ρατσιστικός μηχανισμός, συνώνυμος του κράτους.

Μια δεύτερη περίοδος είναι αυτή της ανάπτυξης των καπιταλιστικών μητροπόλεων που έφερε έναν σημαντικό αριθμό μεταναστών από το Νότο προς το Βορρά. Με χαρακτηριστικότερο παράδειγμα τους Έλληνες και Τούρκους εργάτες στη Γερμανία. Έχουμε μια κάμψη της μετανάστευσης στο εσωτερικό της Ευρώπης μέχρι τη διάλυση του ανατολικού μπλοκ και την αλλαγή στον τρόπο παραγωγής στα κυρίαρχα καπιταλιστικά κράτη. Έχουμε πλέον μια ολοένα και σημαντικότερη καταστροφή ολόκληρων εκτάσεων, κρατών, ηπείρων με αποτέλεσμα ένα πλεόνασμα ανθρώπων, χωρίς ελπίδα επιβίωσης, που μετακινούνται προς κάθε κατεύθυνση. Αν σαυτό προστεθεί και μια έντονη καταστροφή φυσικών πόρων, νερού κ.τ.λ., το πρόβλημα καθίσταται εκρηκτικό. Απέναντι σ΄ αυτό, τα κράτη απαντούν με πολεμικές κραυγές, στρατιωτικοποίηση στο εσωτερικό των κρατών υποδοχής, άντληση νομοθετικών ρυθμίσεων που διέπονται από ακροδεξιά ρατσιστική λογική ενίσχυσης ενός ιδεολογικού πλέγματος όπου ο «άλλος» είναι εξ΄ ορισμού ένοχος και μετάθεσης της όποιας κρίσης αφομοίωσης, απασχόλησης και οράματος σε κρίση σχέσεων με φυλετικά χαρακτηριστικά.

Είναι σαφές ότι οφείλουμε να αναδείξουμε τον μη αυθύπαρκτο χαρακτήρα των εθνών, την ιστορική διαδρομή η οποία τα δημιούργησε. Το έθνος είναι δημιούργημα κοινωνικών συνθηκών, τρόπου παραγωγής, συγκρούσεων. Δεν αποτελεί επ΄ ουδενί φυσικό νόμο. Η ύπαρξη εθνικής ταυτότητας ως κυρίαρχης μορφής συλλογική ταυτότητα για μια κοινωνία δεν είναι ούτε αυτονόητη ούτε σύμφωνη με τη φύση του κόσμου και των πραγμάτων. Έτσι και η ταυτότητα δεν είναι μέρος μιας εξελικτικής πορείας που οδηγεί στη φυλή, αλλά μια δυναμική σχέση με το περιβάλλον και την ιστορία.

Νέα τάξη πραγμάτων

"Η μετανάστευση σήμερα". Διαλέξεις επί διαλέξεων, ερμηνείες. Τίποτα όμως δεν μπορεί να ιδωθεί στη σφαίρα του πραγματικού χωρίς να εντοπίσουμε τις αλλαγές στην κοινωνία, στον τρόπο παραγωγής, στην καταστολή.

Στις αρχές του 20ου αιώνα είχαμε μια αλλαγή στην έμφαση από τα βιομηχανικά προϊόντα στην παραγωγή υπηρεσιών και τώρα, μια εξίσου σοβαρή μεταστροφή από τις υπηρεσίες στην εμπειρία. Ο καπιταλισμός μεταφέρει στην εμπορική αρένα ολοένα και περισσότερα τμήματα της ανθρώπινης δραστηριότητας. Αυτή η αλλαγή επιφέρει μια τεράστια απαξίωση στο πολιτικό βάρος της εργασίας. Αυτή η μεταστροφή πέρασε μέσα από την απορρύθμιση των κρατικών λειτουργιών και υπηρεσιών. Η αγορά ενέταξε στη σφαίρα του ιδιωτικού σημαντικούς (αν όχι όλους) τομείς του δημοσίου (μεταφορές, τηλεπικοινωνίες, ύδρευση). Έτσι, κάθε δεσμός με μια κοινή συνισταμένη ξεθώριασε.

Οι οικονομίες ταχύτητας αντικαθιστούν αυτές της κλίμακας. Η ατομικότητα τείνει να γίνει κόμβος εμπεδωμένος σε δίκτυα, μέρος μιας ψηφιακής ολότητας διαλύοντας κάθε παλιά κοινωνική σχέση. Καταρρέει κάθε συνεκτικό πλαίσιο αναφοράς της κοινωνίας, κάθε τι κοινό απορρυθμίζεται. Έχουμε την εμφάνιση ενός νέου μονοπωλίου επί της ανθρώπινης εμπειρίας, επί των βιωμάτων.

Τα εμπορικά δίκτυα κάθε μορφής και είδους εξυφαίνουν ένα δίκτυο ελέγχου της ανθρώπινης ζωής, ανάγοντας κάθε στιγμή της ανθρώπινης εμπειρίας σε μια εμπορευματοποιημένη κατάσταση. Οι εταιρίες προσπαθούν να γίνουν αναπόσπαστο στοιχείο της ζωής του πελάτη, πανταχού παρούσες, ένα συμπλήρωμα ύπαρξης, λειτουργώντας για λογαριασμό του στην εμπορική σφαίρα. Ο έλεγχος του πελάτη είναι εξίσου σημαντικός με τον έλεγχο του εργάτη. Η οργάνωση της κατανάλωσης είναι εξίσου σημαντική με την οργάνωση της παραγωγής. Ο πελάτης- πολίτης - στρατολογείται και ενσωματώνεται σε έναν πυκνό ιστό ατέρμονων

εμπορικών σχέσεων και μπορεί να εξαρτηθεί ολο-κληρωτικά από εμπορικές δυνάμεις που ελάχιστα καταλαβαίνει και στις οποίες δεν ασκεί κανέναν έλεγχο.

Η πώληση της κουλτού-ρας, με τη μορφή της επί πληρωμή ανθρώπινης δραστηριότητας, αντικαθιστά τις κοινωνικές σχέσεις με χρηματικές. Η κατανάλωση της παγκό-σμιας κουλτούρας προ-καλεί την πλήρη απαξί-ωση της ιδιαιτερότητας. Ο κόσμος καθίσταται στην ουσία ένα σενάριο. Αλλά ως σκηνικό αφομοι-ώνει πλήρως τον άνθρω-πο. Ο μετανάστης δεν είναι φορέας ιστορίας, κουλτούρας, πολιτισμού. Αυτά τα έχουμε ήδη κα-ταπιεί. Δεν μπορεί να ιδω-θεί ως ίσος, ισότιμος, φί-λος κτλ., αλλά ως φορέας αρρωστιών παρόμοιων με την ιστορία των λεπρών στα βάθη του μεσαίωνα.

Ο συνεχώς κινούμενος άνθρωπος, ο χωρίς εστία, προσπαθών να εξασφαλίσει την επαυξημένη επιβίωση δεν έχει προσωπικότητα, έχει στυλ. Δεν μπορεί να προσδιορίσει τη ύπαρξή του, του διαφεύγει ένα συνεκτικό νόημα. Πού αλλού θα το βρει αν όχι στον πλήρη ετεροκαθορισμό του από τους βαρβάρους; Μια κοινωνία ανασφαλής σ΄όλες της τις εκφράσεις αναζητά άλλοθι. Βλέποντας ένα-ένα τα ενοποιητικά στοιχεία που καθόριζαν την ύπαρξή του να ξεθωριάζουν, ορμάει στην τόσο ευεργετική δύναμη της σύγκρισης. Ο "άλλος" είναι ένας προσφιλής προσδιορισμός.

Ο καπιταλισμός δεν δημιουργεί ιστορία, αλλά ιστορίες. Και είναι τόσο εύκολη η καθοδήγηση των ιστοριών. Η μη-εργασία, η φτώχεια είναι ο χώρος εκκόλαψης των δεινών της κοινωνίας, χώρος ανασφάλειας των βολεμένων. Η μετανάστευση συνδέεται άμεσα με την ενοχή. Η εκτροπή από τα κοινωνικά αποδεκτά δεν έχει να κάνει με τη συμπεριφορά, αλλά με την ίδια την ύπαρξη. Με ένα ορατό σημάδι -την διαφορετική του όψη- ο ένοχος-άρρωστος διαβαίνει τις μεγαλουπόλεις της δύσης. Ο μετανάστης είναι στην ουσία μια μη-ύπαρξη που τα στατιστικά δεδομένα τοποθετούν στη σφαίρα της απειλής.

Ετερότητα σήμερα

Οι πόρτες των πολυκατοικιών κλειδώνουν πλέον για τους «μη-έχοντες εργασίαν». Ο ρατσισμός είναι εγγεγραμμένος στο DNA του δυτικού τρόπου σκέψης. Σήμερα δε, αυτό το DNA καθίσταται πραγματικά επικίνδυνο για κάθε τι "διαφορετικό".  Έχουμε μια νέα προσέγγιση, ένα νέο ιδεολογικό άλμα. Την πίστη στην υπεροχή του ορθολογικού τεχνολογικού πολιτισμού σε σχέση με τις άλλες πολιτισμικές εκφράσεις. Και δεν είναι μια ανώδυνη πίστη. είναι μια κραυγή υπεροχής που στο όνομα της ενοποίησης, παγκοσμιοποίησης εξαλείφει τους αδύναμους πολιτισμούς. Από μόνη της η τεχνολογία είναι ένας ισχυρός αποκλεισμός. Ο μετανάστης στερημένος από το κυρίαρχο στοιχείο της πληροφορίας, ξένος προς τη διαχείρισή της είναι πάντα προβλέψιμος, ελεγχόμενος, προσιτός.

Η ηθική υπεροχή του δυτικού πολιτισμού είναι μέρος της μονοδιάστατης σκέψης που στηρίζει το πλαίσιο της νέας σταυροφορίας. Έχουμε το πέρασμα από τον όρο φυλή στον όρο πολιτισμός και την υποκατάσταση της «φυλετικής καθαρότητας» από την «πολιτιστική ταυτότητα». Τη μετατόπιση του λεξιλογίου της κυριαρχίας από τον όρο «ανισότητα» στον όρο «διαφορά».

Η ηθική διάσταση της επικράτησης του δυτικού πολιτισμού πάνω στους «φιλοξενούμενους» έγκειται και στην εκδήλωση του ανθρωπισμού. Η ευαισθησία, αυτή η μάστιγα πολλών δεινών, παίζει το ρόλο της δικλείδας ασφαλείας για την προστασία τελικά της πολιτισμικής διαφοράς ως κυρίαρχου μοτίβου.

Η άσκηση βίας είναι δικαίωμα με απεριόριστη εμβέλεια. Το δικαίωμα ζωής και θανάτου πάνω στον «άλλο» είναι απέραντο. Ο μετανάστης είναι νομικό υποκείμενο στο οποίο το δικαίωμα στην ύπαρξη είναι σαφώς ανακλητό. Η δουλειά ως νομικός και πραγματικός όρος επαναδιατυπώνεται. είναι όλοι τους αναλώσιμοι. Οφείλουν να είναι χρήσιμοι, σώμα παραγωγικό, σώμα καθυποταγμένο. Οι συσχετισμοί εξουσίας ασκούν πάνω του άμεσο έλεγχο.

Η εξουσία οφείλει να ρυθμίζει τις αρρυθμίες της ανθρώπινης πολλαπλότητας. Η πειθαρχία σε ρόλους παγιώνει, ακινητοποιεί και εντέλει ρυθμίζει τις κινήσεις. Η μάζα για να είναι αποδοτική δύναμη πρέπει να έχει ομογενοποιημένη κίνηση. Η συμπεριφορά απέναντι στους μετανάστες εκφράζει ένα «αντι-δίκαιο», έναν πειθαρχικό οργανισμό. Η εξουσία διαμερίζει, θέτει όρια, διαχωρίζει και ενεργοποιεί γύρω από το άτομο έναν ιδιωτικό χώρο, όμως μπορεί να αχρηστεύει και να αποκλείει.

Στις "υπερβολές" της εκπυρσοκρότησης εκδηλώνεται η αληθινή σχέση μεταξύ του μετανάστη και της κοινωνίας υποδοχής. Δεν μπορεί να΄ ναι πλέον κανείς ατιμωρητί αντικείμενο υποψίας. Η ενοχή, την εποχή που όλα έχουν τη γονιδιακή τους εξήγηση, είναι οπτικά βέβαιη. Ο μετανάστης είναι σαφώς εκτός πολιτικών διεργασιών.

Νόμοι, όροι, θάνατος

Μέσα σ΄ αυτά τα ασφυκτικά πλαίσια τα γεγονότα της 11ης Σεπτεμβρίου ήταν ο καταλύτης του ξεσπάσματος μιας εμπεδωμένης εξουσιαστικής λογικής. Η υπεροχή (ηθικά, τεχνολογικά, πολιτικά κτλ.) του δυτικού πολιτισμού πρέπει να επιβληθεί στους απίστους. Εκτός λοιπόν από τις νέες σταυροφορίες )στο όνομα της αναζήτησης του νέου Γκράαλ που ονομάζεται ομοιογένεια, απόλυτη εξουσία, κέρδος) έχουμε και σοβαρές παρεμβάσεις στο εσωτερικό των δυτικών κοινωνιών. Το κράτος πρόνοιας, το κράτος δικαίου που ήταν μέρος ενός μοντέλου διαχείρισης είναι ήδη παρωχημένο. Ο διαφωτισμός έχει πεθάνει και μαζί του κάθε ανάγκη της εξουσίας να κλείνει συμβόλαια με την κοινωνία.

Υπάρχει μια αθόρυβη, αλλά ορατή δια γυμνού οφθαλμού στρατικοποίηση των δυτικών κοινωνιών, μια διαρκής παρουσία του πανοπτικού ως εξουσιαστικού μηχανισμού άμεσου ελέγχου. Μια διεύρυνση της αστυνομικής δικαιοδοσίας σόλο και ευρύτερο φάσμα δραστηριοτήτων. Με έμφαση στην τρομοκρατία και το μεταναστευτικό εκδηλώνεται μια νομοθετική παρέμβαση διάλυσης των όποιων δικαιωμάτων απόκλισης ανεχόταν η εξουσία. Στο στόχαστρο μπαίνει κάθε εχθρός της κυρίαρχης σκέψης του δυτικού πολιτισμού.

Μια σειρά υπερεθνικών παρεμβάσεων έχει λάβει χώρα τα τελευταία χρόνια. Η συνθήκη Σένγκεν έθεσε κανόνες στη διαχείριση των συνόρων των συμβαλλόμενων μερών. Στήθηκε ένα δίκτυο πληροφοριών στη διακίνηση του έμψυχου υλικού, που καθιστά την μετακίνηση πολύ δύσκολη. Κάθε πτυχή της ανθρώπινης δραστηριότητας καταγράφεται και ταξινομείται όχι μόνο για κατασταλτικούς λόγους, αλλά κυρίως για την επιδιωκόμενη αντιστοιχία προϊόντος-ατόμου.

Έπειτα από μια σειρά συναντήσεων, οι υπουργοί Δικαιοσύνης και Δημ. Τάξης της Ευρώπης κατάφεραν να δώσουν έναν ορισμό της τρομοκρατίας που περιλαμβάνει κάθε δραστηριότητα εναντίωσης στον καπιταλισμό μέχρι και τις παρυφές της απεργίας. (Όσοι βλέπουν αντιφάσεις σ΄ αυτό το γεγονός και στην σοσιαλδημοκρατική "αγάπη" για το κίνημα ενάντια στην παγκοσμιοποίηση τους λέμε ότι δεν υπάρχει καμιά: Μέσα σ΄ ένα ιδιαίτερα ανταγωνιστικό πλαίσιο η Ευρώπη αναγνωρίζει ότι η υπεροχή του αμερικανικού καπιταλισμού σε όλα σχεδόν τα επίπεδα είναι συντριπτική. Έτσι, αποφεύγει την άμεση σύγκρουση στο πεδίο του φιλελευθερισμού και παγιώνει έναν προστατευτισμό που αγκαλιάζει κάποιες πτυχές του φόβου ενάντια στην παγκοσμιοποίηση). Έτσι, επιτεύχθηκε η ενοποίηση των νομοθετικών πλαισίων. Επαναδιατυπώνοντας τους όρους συγκρότησης της κοινωνίας, αναζητά νομιμότητα από την εγγύηση της τάξης. Η καταστολή αγγίζει και θεσμικά κατοχυρωμένες ελευθερίες, οπότε η θέση που λαμβάνει ο μετανάστης ως δρων υποκείμενο στη δυτική κοινωνία είναι αυτή της μη ύπαρξης.

Η προεδρία της Ισπανίας θα΄ ναι η πρώτη που θα ανοίξει το θα ανοίξει το ζήτημα της κοινής μεταναστευτικής πολιτικής. Απέναντι σ΄αυτό, οι μικρές χώρες του Νότου πιέζουν τόσο για χρηματοδότηση όσο και για από κοινού έλεγχο των συνόρων, καθώς και για την επαναπροώθηση του συνόλου πλέον των εισερχομένων στην ΕΕ. Επίσης, τα μεγάλα κράτη αναγνωρίζουν την πολιτική δυναμική της ανασφάλειας και τη συνακόλουθη ανάγκη να καταστήσουν τον μετανάστη αιτία δεινών και άρα βρίσκουν στην σκλήρυνση της στάσης τους απέναντί του μια κάποια λύση. Έτσι, διευρύνουν τις διαδικασίες απέλασης, αυξάνουν τους ελέγχους, μικραίνουν τη διάρκεια του χρόνου παραμονής. Επιτρέπουν την είσοδο μόνο σ΄ όσους συμβάλλουν στη λύση προβλημάτων της αγοράς εργασίας. Όμως αυτό μεταφράζεται σε περαιτέρω γκετοποίηση, πλήρη αποκλεισμό, μια διαρκή απειλή βίας. Αλλωστε, ο εγκλεισμός είναι μια ανεξέλεγκτη μέθοδος ελέγχου.

Γνωρίζοντας ότι η καλύτερη καταστολή είναι η ανάγκη για επιβίωση, το κράτος δημιουργεί τους όρους ομηρείας όσων έχουν ήδη εισέλθει στην επικράτειά του. Η πράσινη κάρτα είναι μια ενσάρκωση της ελπίδας επιβίωσης, ένας μηχανισμός αφομοίωσης (και είσπραξης, μην ξεχνιόμαστε). Η κάρτα παραμονής απευθύνεται στους ήδη εργαζόμενους, αφού απαιτεί για την απόκτησή της ένσημα και ένα σεβαστό ποσό. Έχει χρονικό όριο που φυσικά διατηρεί την ανάγκη αποδοχής των συνθηκών που τους επιβάλλονται. Αλήθεια, ποια η λογική εισφορών στα ταμεία για ανθρώπους που στην ουσία δεν θα εισπράξουν ποτέ σύνταξη;

Είναι ενδεικτικό θέαμα οι ουρές έξω από τα γραφεία των νομαρχιών που εκδίδουν τις άδειες παραμονής. Το ξύλο από τους μπάτσους, οι διαμαρτυρίες των καταστηματαρχών, και ο ανθρωπισμός των καναλιών. Κι εμείς, κύριοι;

Μέσα σ΄ αυτό το καταθλιπτικό τοπίο κάποιοι νιώθουν την ανάγκη να αντιδράσουν. Η Αριστερά, βέβαια, και πάλι εγκλωβίζεται στη λογική της ενιαίας εκπροσώπησης που πηγάζει από τη χίμαιρα του ενιαίου των συμφερόντων. Μέσα στον πλήρη κατακερματισμό της εργασίας, την απώλεια της ειδικής πολιτικής της δύναμης, τη ρευστότητα, την απαξίωση της ίδιας της ουσίας της ύπαρξης η Αριστερά κάνει επικλήσεις σε μια ενιαία βάση για τη διεκδίκηση της εξουσίας.

Έτσι, βλέπει τον μετανάστη ως έναν απλό εργάτη, ο οποίος, συνειδητοποιώντας το συμφέρον, του οφείλει να ενταχθεί στο ενιαίο της εργατικής πρωτοπορίας και από κοινού να ορθώσει το ανάστημά του απέναντι στη νεοφιλελεύθερη λαίλαπα. Βέβαια, όλα αυτά είναι δύσκολα πράγματα, καθώς το πιο ανασφαλές κομμάτι της κοινωνίας είναι και το πιο ρατσιστικό (μην ξεχνάμε το πανό των οικοδόμων «Έξω οι ξένοι»), ενώ η μη-κοινή βάση συμφερόντων είναι παραπάνω από εμφανής.

Υπάρχει, βέβαια, και ένα κομμάτι της αριστεράς, αυτό με την πιο μεγάλη ευαισθησία, που κάνει έντονη κριτική στην κομμουνιστική πτέρυγα. Στο όνομα του δικαιώματος στη διαφορά αποδέχεται, στην ουσία, την υφιστάμενη κατάσταση καθώς δεν επιζητά κάποια όξυνση με το κράτος, αλλά απλώς διαχείριση της εξαθλίωσης. Γνωρίζοντας το αδιέξοδο της εργατικής πολιτικής, δραστηριοποιούνται σε κοινωνικά ζητήματα και στο κίνημα ενάντια στην παγκοσμιοποίηση όπου όλοι οι καλοί χωράνε. Μέσα από μια ωραία ανάλυση ονομάζουν το πρόσωπο του εχθρού ως το «ταξικό και ιεραρχικό κοινωνικό σχηματισμό» (σεξισμό, καταναλωτισμό, ρατσισμό). Στο ιδιαίτερο ζήτημα των μεταναστών προτείνουν τη δημιουργία ενός «διαταξικού αντιρατσιστικού κινήματος, ταξικά προσανατολισμένου» και μια διεκδίκηση καλύτερων όρων παραμονής από την κεντρική διοίκηση. Είναι το γνωστό κομμάτι που πίσω από τα λόγια διαφαίνεται η πρόταση διαχείρισης εξουσίας, που έχει ανάγκη την κοινωνική ειρήνη για να ανθίσει. Με θέσεις που αγκαλιάζουν όσες περισσότερες απόψεις μπορούν, στήνουν μια νέα σοσιαλδημοκρατική (ολίγον μαχητική) πρόταση που βρίσκει ρίζες στην πόλη της Βραζιλίας, το Πόρτο Αλέγκρε. Η "ευαισθησία" έχει κοστίσει ακριβά στα κινήματα, καθώς έχει οδηγήσει σε αποδοχή, στην ουσία, τόσο του πολέμου όσο και του αποκλεισμού.

Όμως ο ρατσισμός, όπως δείξαμε παραπάνω, είναι εγγενές στοιχείο της δυτικής σκέψης, έχει πάρα πολλές διαστάσεις, και η εξάλειψή του προϋποθέτει στόχο σύγκρουσης τόσο με τους κρατικούς μηχανισμούς όσο και με το σύνολο μιας καθεστωτικής λογικής και του μονοδιάστατου τρόπου σκέψης. Οι μετανάστες οι οποίοι έχουν φύγει από τις εστίες τους, τις περισσότερες φορές κάτω από βάρβαρες συνθήκες, βρίσκονται στις χώρες υποδοχής χωρίς δυνατότητα ελέγχου των όρων ζωής που τους επιβάλλονται. Στελεχώνουν την κατώτατη βαθμίδα της αγοράς εργασίας και αποδέχονται τον χαρακτηρισμό της ρευστής μάζας που "ρίχνει τον πληθωρισμό"  γιατί: «τίποτα δεν μπορεί να είναι χειρότερο από τη ζωή στο Ιράκ».

Αυτό το υποπρολεταριάτο που έρχεται από χώρες που έχει συντρίψει ή έχει αγνοήσει η καπιταλιστική ανάπτυξη στηρίζοντας τη δυτική ευημερία, πράγματι δεν έχει πίσω του τις δημοκρατικές και συνδικαλιστικές παραδόσεις. Χωρίς γνώση της γλώσσας στέκουν αδύναμοι, παλεύοντας για το ελάχιστο. Όμως αυτή η μειωμένη προσδοκία δεν έχει σχέση με την ευτυχία της παθητικότητας των κοινωνιών των χωρών υποδοχής. Μυρίζει δυνατότητες αντίστασης. Πρέπει να δημιουργηθούν οι κοινωνικοί όροι υποστήριξης της αυτοοργάνωσης των μεταναστών, ενάντια στη θεαματική προπαγάνδα των γονιδιακών ενόχων.

Το κοινό νήμα που συνδέει τους μετανάστες μ΄ εμάς είναι όχι κάποια ταξική ενότητα, αλλά η στέρηση της ελευθερίας, η εξουσία η ίδια. Κάθε διαδικασία αυτοοργάνωσης, ανάληψης πολιτικών πρωτοβουλιών, αντίστασης θα μας βρίσκει αρωγούς. Πρέπει μαζί να διώξουμε τη σπάθα της κρατικής καταστολής που χωρίς κανέναν περιορισμό κρέμεται πάνω από το κεφάλι μας. Και για μας και για αυτούς η ελευθερία παραμένει η ματαιωμένη μοίρα της ύλης. Εξακολουθεί να είναι δυνατότητα, και ως τέτοια εφικτή.

Προς αυτήν την κατεύθυνση καμιά βία των σωμάτων "ασφαλείας"  δεν πρέπει να μένει αναπάντητη. Η βελτίωση των όρων διαβίωσης είναι εκ των ων ουκ άνευ στόχος όχι απαλοιφής ανισοτήτων, αλλά διεκδίκησης, ελευθερίας. Δεν θα διαπραγματευθούμε τίποτα, θα διεκδικήσουμε. Σ΄αυτό το σημείο πρέπει να αναφέρουμε ότι τόσο η πορεία μεταναστών που έγινε το χειμώνα όσο και η συμπαράσταση στους απελαθέντες μετανάστες στην Κρήτη ήταν μια καλή στιγμή. Αλληλεγγύη στα χτυπήματα και δύναμη στην απάντηση. Δεν θα συναινέσουμε στον νέο ορισμό της σκλαβιάς.

Δεν μπορούμε να αγνοούμε τις κραυγές των απόκληρων. Έρχονται καραβάνια, απελπισμένοι, οργισμένοι, εξαθλιωμένοι, ανήμποροι. Δεν είμαστε φιλάνθρωποι ούτε έχουμε καλές σκέψεις, ξέρουμε όμως ότι η ρευστότητα και η μοιραία εισβολή των ήδη νεκρών έχει οσμή τόσο ελευθερίας όσο και σκλαβιάς. Δεν θα διαπραγματευθούμε εμείς τις πράσινες και μαύρες κάρτες εργασίας τους. Αλλά, μέσω μιας πολιτικής που θα τονίζει ότι το ενιαίο δεν βρίσκεται στην εργασία αλλά στην απελευθέρωση, οφείλουμε να εντάξουμε τη σκέψη μας σ΄ αυτή την ενοποιημένη λογική. Είμαστε το ίδιο πράγμα, παλεύουμε για τον ίδιο σκοπό.

http://www.geocities.com/marmitamag/

^07/04/2003