ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΕΝΣΩΜΑΤΩΣΗΣ ΣΤΗΝ ΕΚΜΕΤΑΛΛΕΥΣΗ

Του συνεργάτη μας ΓΙΩΡΓΟΥ ΛΑΟΥΤΑΡΗ

Χρήσιμα και αποκαλυπτικά ήταν τα στοιχεία που ήρθαν στη δημοσιότητα απ’ την ημερίδα που διοργάνωσε το Ινστιτούτο Μεταναστευτικής Πολιτικής, την προηγούμενη Δευτέρα. Το ενδιαφέρον εστιάστηκε στις εισηγήσεις που παρέθεσαν αριθμητικά στοιχεία για την παρουσία και τη δραστηριότητα των μεταναστών σε σύγκριση με τον ελληνικό πληθυσμό. Κατ’ αρχήν, υπολογίζεται ότι στη χώρα μας ζουν περίπου 900.000 μετανάστες, σε ποσοστό που υπολογίζεται ότι κυμαίνεται από 7% ως 10% του πληθυσμού.

Από τους οικονομικούς μετανάστες παραπάνω από τους μισούς, δηλαδή 55%, έρχεται από την Αλβανία. Αποκαλυπτικά για την επαγγελματική δραστηριότητα των μεταναστών είναι τα παρακάτω στοιχεία που παρατέθηκαν σε εισηγήσεις: Η συντριπτική πλειοψηφία των μεταναστών παρέχει εξαρτημένη εργασία, σε ποσοστό που φτάνει το 70%. Ανεξάρτητη εργασία προσφέρει το 12%. Οι περισσότεροι από τους μετανάστες απασχολούνται σε οικοδομές και στον κατασκευαστικό τομέα, τον τουρισμό και τις ξενοδοχειακές μονάδες αλλά και σε υπηρεσίες εστίασης.

Πολύ χαρακτηριστικό είναι ότι αποδεικνύεται πως ο καταμερισμός εργασίας τείνει να προσλάβει «εθνικό» χρωματισμό: Στις θέσεις ανειδίκευτης εργασίας στην Ελλάδα, το 40% καταλαμβάνεται από άντρες μετανάστες. Υπαλληλικές θέσεις ή θέσεις στελεχών καταλαμβάνονται από μετανάστες σε ποσοστό μόλις 3%! Και ο καταμερισμός αυτός δεν συναρτάται με το μορφωτικό επίπεδο των μεταναστών, έστω κι αν αυτό είναι πανεπιστημιακού επιπέδου – όπως συμβαίνει με πολλούς προερχόμενους από την πρώην Σοβιετική Ένωση. Ενδεικτικό βέβαια είναι και το γεγονός ότι τα τελευταία χρόνια ορισμένα επαγγέλματα ασκούνται σχεδόν αποκλειστικά από μετανάστες: Στις θέσεις οικιακών βοηθών, το 77% καταλαμβάνεται από γυναίκες μετανάστριες!

Αλλά και η σχολική πραγματικότητα έχει αλλάξει από την παρουσία των μεταναστών. Τα παιδιά μεταναστών που φοιτούν σε ελληνικά σχολεία αποτελούν το 6,7% του μαθητικού πληθυσμού, με άλλα λόγια ένας στους 15 μαθητές είναι αλλοδαπός.

Τέλος, ενδιαφέρον παρουσιάζει και η γεωγραφία της μετανάστευσης, που δείχνει συγκέντρωση σε μεγάλα αστικά κέντρα αλλά και σε κλειστές κοινωνίες: Οι μετανάστες αποτελούν το 17% του πληθυσμού στο Δήμο Αθηναίων, ενώ το αντίστοιχο ποσοστό για τη Θεσσαλονίκη είναι 7%. Παράλληλα σε ορισμένα νησιά οι μετανάστες φτάνουν το 25% του πληθυσμού τους.

Τα στοιχεία αυτά παρουσιάζονται σε μια περίοδο που το μεταναστευτικό θέμα βρίσκεται στο επίκεντρο των συζητήσεων. Ενδεικτικά επισημαίνονται οι αλλαγές στο ευρωπαϊκό νομοθετικό πλαίσιο και οι πρόσφατες τροποποιήσεις του ελληνικού νόμου 2910/2001. Πριν από λίγες μέρες μάλιστα, στη σύνοδο των ευρωπαίων υπουργών Εσωτερικών προτάθηκε οι νόμιμοι μετανάστες να έχουν δικαίωμα ψήφου σε τοπικές τουλάχιστον εκλογές – ο έλληνας υπουργός σημειωτέον κράτησε αποστάσεις από την απόφαση αυτή. Ο ευρωπαϊκός χάρτης έχει αλλάξει από την παρουσία των μεταναστών οι οποίοι υπολογίζονται σε 20 εκατομμύρια και αντιπροσωπεύουν το 11% του οικονομικά ενεργού πληθυσμού της Ευρώπης.

Από τα παραπάνω μπορεί να επισημάνει κανείς μια κατ’ αρχήν αντίφαση: Η «Ευρώπη – φρούριο», με τα στρατόπεδα συγκέντρωσης μεταναστών σε τρίτες χώρες, το ναζιστικής έμπνευσης ηλεκτρονικό φακέλωμα των νόμιμων μεταναστών και την κατάργηση του πολιτικού ασύλου από τη μια πλευρά, όπως αποτυπώνεται στα νομικά κείμενα και τα καταγράφει η ειδησεογραφία. Και από την άλλη, η «πολυπολιτισμική Ευρώπη» με τα προγράμματα ένταξης και διαδικασιών υποδοχής και τις πρωτοβουλίες για την αναγνώριση κάποιων πολιτικών δικαιωμάτων.

Όμως δεν πρόκειται για αντίφαση. Όπως ανακοίνωσε στην ημερίδα μέλος της Γερμανικής Επιτροπής Μετανάστευσης, η Ευρώπη θα χρειαστεί τα επόμενα χρόνια 35 εκατ. Επιπλέον εργατικά χέρια από άλλες χώρες. Οι μετανάστες είναι απολύτως απαραίτητοι καθώς το 2040 αναμένεται ότι το εργατικό δυναμικό της Ευρώπης θα έχει μειωθεί κατά 50% λόγω γήρανσης του πληθυσμού, σύμφωνα με στοιχεία που κατατέθηκαν στην ημερίδα. Η πολιτική του αποκλεισμού και της καταστολής των μεταναστών είναι άρρηκτα δεμένη με την πολιτική της ένταξης και της ενσωμάτωσής τους κάτω από ένα κοινό παρονομαστή: Την με καλύτερους για το κεφάλαιο όρους εκμετάλλευση της εργατικής δύναμης των μεταναστών. Γι’ αυτό το λόγο και η κυβερνητική πολιτική ποτέ δεν θα είναι μονολιθική. Η μετανάστευση θεωρείται ότι «μπορεί να συμβάλει και στην οικονομική εξέλιξη και στην κοινωνική πρόοδο», όπως δήλωσε την προηγούμενη Δευτέρα ο υπουργός Εσωτερικών Π. Παυλόπουλος αλλά πάντα υπό αυστηρούς όρους: Περίπου ένα εκατομμύριο μετανάστες εργάζονται στην Ελλάδα και στηρίζουν το αναπτυξιακό μοντέλο του κεφαλαίου, όμως οι μισοί απ’ αυτούς, σύμφωνα με στοιχεία που έδωσε το Ινστιτούτο Μεταναστευτικής Πολιτικής την προηγούμενη εβδομάδα, θεωρούνται παράνομοι…