Ας την κρατήσει λοιπόν ο Καρατζαφέρης με τον Χριστόδουλο!

Το είχαμε ξαναδεί το έργο! Εξαγριωμένοι "πατριώτες" ενός ελληνικού χωριού να αρνούνται να παρελάσουν την 28η Οκτωβρίου, επειδή την Ελληνική σημαία την κρατούσε ένας αριστούχος μαθητής από την Αλβανία! Ίσως οι ίδιοι, οι κάποιοι από αυτούς, να χειροκροτούσαν το ελληνικό τανκ με την ελληνική σημαία όταν γκρέμιζε την πύλη του Πολυτεχνείου το Νοέμβρη του ΄73 που πάνω της φοιτητές κρατούσαν τη δική τους ελληνική σημαία! Πατριωτισμός; Ανιστόρητος Εθνικισμός; Φασισμός; Τι απ΄ όλα αυτά; Μπορεί και τίποτα από όλα αυτά ή και όλα αυτά μαζί!

Το ίδιο είχε συμβεί όταν την Ελληνική σημαία σε Εθνική μας εορτή κράτησε ο αλλοδαπός μαθητής Οδυσσέας

"Ο φασισμός είναι το χημικά καθαρό απόσταγμα της κουλτούρας του ιμπεριαλισμού" έλεγε ο Λ. Τρότσκι. Είχε απόλυτο δίκιο και στις μέρες μας αυτό φαίνεται ακόμα πιο καθαρά.

Φίλοι και σύντροφοι είναι διάτρητος ο μύθος ότι ο φασισμός τέλειωσε με το τέλος του Παγκοσμίου Πολέμου. Ο φασισμός δεν είναι απλώς η υποκειμενική πολιτική επιλογή κάποιων παρανοϊκών αντιδραστικών, αλλά η αντικειμενική έκφραση της παράνοιας ενός κοινωνικού συστήματος, που εξάντλησε προ πολλού τις ιστορικές προοδευτικές δυνατότητές του και επιμένει να κυριαρχεί ενάντια στις βαθύτερες απαιτήσεις της ιστορικής ανάπτυξης. Και είναι πολύ σωστό επίσης πως τον καιρό της άνθησης και βιομηχανικής επέκτασης, οι μετανάστες ξεζουμίζονται σαν τα λεμόνια αλλά τον καιρό της ύφεσης και της κρίσης - όπως συμβαίνει σήμερα - τα στημένα λεμόνια πετιόνται, ακόμα κι αν πρόκειται για προικισμένα άτομα. Τότε προβάλλουν ξανά τα κολασμένα φαντάσματα του μεσοπολέμου και του τελευταίου πολέμου. Τον καιρό εκείνο οι φασίστες ξεκίνησαν με επιθέσεις εναντίον των "ξένων" γκρεμίζοντας ταυτόχρονα τα νεκροταφεία των Εβραίων. Μετά ήρθε η Kristalnacut. Λίγο μετά, η "τελική λύση": Νταχάου, Μπούχενβαλντ, τα κρεματόρια. Με αφορμή λοιπόν αυτό το γεγονός δημοσιεύουμε ένα άρθρο του ΠΑΝΑΓΙΩΤΗ ΒΗΧΟΥ το οποίο βασίζεται στο μεγαλύτερό του μέρος σε μία μελέτη της ΚΑΤΕΡΙΝΑΣ ΜΑΤΣΑ με τίτλο "ΕΓΚΛΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΑΛΒΑΝΟΦΑΓΙΑ" που είχε δημοσιευθεί στην εφημερίδα ΝΕΑ ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ τον Απρίλη του 1998.

Δεν πάει πολύς καιρός, δυο, τρία χρόνια πριν θαρρώ που η κοινή γνώμη της χώρας μας παρακολουθούσε, με κομμένη την ανάσα, την υποτιθέμενη αύξηση του ποσοστού εγκληματικότητας στην Ελλάδα. Το κλίμα που καλλιεργούσαν οι ΡΟΥΦΙΑΝΟΙ ΤΩΝ ΚΑΝΑΛΙΩΝ άγγιζε τότε τα όρια της υστερίας. Βλέπαμε, κι ανατριχιάζαμε, φιλήσυχους, κατά τα άλλα, πολίτες, να δηλώνουν ότι χρειάζονται ένα όπλο για να υπερασπιστούν και τη ζωή τους. Από ποιους; Μα, από τους Αλβανούς!

Οι Αλβανοί μετανάστες - στην πλειοψηφία τους λαθρο-μετανάστες που κάτω από το βάρος της φτώχειας και της δυστυχίας τους, συνέρεαν και συρρέουν κατά κύματα στην Ελλάδα, αναζητώντας απελπισμένα καλύτερους όρους ζωής, γίνονται τα εξιλαστήρια θύματα μιας κοινωνικής πολιτικής που καταστρέφει κοινωνικές κατακτήσεις, καταδικάζει στην ανεργία μεγάλα τμήματα του εργατικού δυναμικού, εκποιεί σε τιμές αγοράς αξίες και συνειδήσεις, οδηγεί την πλειοψηφία του λαού στην εκπτώχευση, πνευματική και υλική, και στην εξαθλίωση. Είναι σε τέτοιους χαλεπούς καιρούς, σαν τους δικούς μας, καιρούς τεράστιας οικονομικής και κοινωνικής κρίσης που κινητοποιείται ο μηχανισμός δημιουργίας εξιλαστήριων θυμάτων. Οι ξένοι, οι διαφορετικοί, οι κάθε είδους "παρεκκλίνοντες" φορτώνονται το βάρος όλων των κοινωνικών δεινών, θεωρούνται οι κύριοι ή και οι αποκλειστικοί υπεύθυνοι γι΄ αυτά. Θύματα ενός κατακερματισμένου κοινωνικού ιστού ενοχοποιούνται από το κοινωνικό σύνολο και "θυσιάζονται" απ΄ αυτό ως υπεύθυνοι αυτού του κατακερματισμού, σε μια καταδικασμένη εκ των προτέρων προσπάθεια αποκατάστασης της χαμένης συνοχής του. Στη συνείδηση των άλλων, των "κανονικών" καθίστανται ένοχοι και γι΄ αυτό επικίνδυνοι. Η παρουσία τους τροφοδοτεί όλους τους βαθιά κρυμμένους αρχαϊκούς φόβους και γίνεται εστία συσσώρευσης όλης της κοινωνικής βίας, κινητοποιώντας τεράστια στρώματα επιθετικότητας. Μιας επιθετικότητας που στην πραγματικότητα, έχει την πηγή της στο καθεστώς της βάρβαρης καταπίεσης και εκμετάλλευσης της καπιταλιστικής κοινωνίας, στις ματαιώσεις, τις απογοητεύσεις, τη δυστυχία που φέρνει σε όλους ο σημερινός πολιτισμός της παρακμής.

Γιατί, όμως, ο ξένος, ο Αλλος, ο Αλβανός, ο "διαφορετικός" προκαλεί το φόβο; Και η διαφορά, που μπορεί να αφορά την εμφάνιση, την προέλευση, το χρώμα του δέρματος, τη γλώσσα, τα ήθη, τις πεποιθήσεις, γιατί βιώνεται ως απειλή; "Ο ξένος, λέει η Colette Chiland, κάνει κάτι πολύ περισσότερο από το να επιτίθεται στην περιουσία μου. Επιτίθεται "στον κόσμο μου", μόνο και μόνο γιατί εκείνος ζει σ΄ έναν άλλο κόσμο... Γιατί ο ανθρώπινος, ο προσωπικός χώρος δεν περιορίζεται στο σπίτι ή ακόμα στη χώρα που ζεις. Εχει και άλλα σύνορα που φυλακίζουν τους ανθρώπους στον κόσμο των κοινωνικών αναπαραστάσεων, στον κόσμο της ιδεολογίας". Και είναι ακριβώς η κυρίαρχη καπιταλιστική ιδεολογία που δημιουργεί "δυστυχισμένες συνειδήσεις", που καλλιεργεί την ξενοφοβία, χτίζοντας τα τείχη, που μας χωρίζουν απ΄ τους άλλους, από εκείνους που θεωρούμε αλλότριους, ξένους, διαφορετικούς.

Ομως ο ξένος μας μοιάζει και γι΄ αυτό ακριβώς μας τρομάζει. Φοβίζει περισσότερο γιατί είναι ομοιός μας, γιατί είναι "ένας από εμάς", παρά γιατί είναι διαφορετικός. "Το φυλετικό μίσος δεν ξεκινά από το φόβο ή την απέχθεια της διαφορετικότητας, αλλά από την ανασφάλεια και την κρίση της ταυτότητας και πιο βαθειά από τα ψυχοκοινωνικά της αίτια μέσα στην Ιστορία", γράφει ο Σάββας Μιχαήλ στα Τετράδια Ψυχιατρικής. Ο φόβος του ξένου πηγάζει από την αποξένωση πρώτα απ΄ όλα από τον ίδιο μας τον εαυτό, από τον τρόμο της αποπροσωποίησης, από την αλλοτρίωση της ατομικής και της κοινωνικής συνείδησης. Αυτόν τον τρόμο έρχονται να εκμεταλλευτούν οι διάφοροι φασίστες, εθνικιστές, "ελληναράδες", χειραγωγώντας συνειδήσεις και διαμορφώνοντας, με τη δημαγωγία τους, το κλίμα ξενοφοβίας και ρατσισμού, που δίνει στα θύματα της ταξικής σκλαβιάς το ρόλο του θύτη της δημόσιας τάξης και ασφάλειας.

Κανένας, βέβαια δεν μπορεί να ισχυριστεί στα σοβαρά ότι δεν υπάρχουν και Αλβανοί ανάμεσα σ΄ αυτούς που κάνουν κλοπές, ληστείες ή ακόμα και ανθρωποκτονίες. Αυτοί όμως, ούτε αποτελούν την πλειοψηφία - όπως από τις επίσημες στατιστικές αποδεικνύεται - ούτε γίνονται παραπτωματικοί λόγω εθνικότητας. Το αν θα διαπράξει κανείς παραπτωματικές πράξεις είναι συνάρτηση πολλών παραγόντων σε στενή αλληλοσύνδεση, κοινωνικών, οικονομικών, πολιτικών, πολιτιστικών, ψυχολογικών - και πάντως όχι εθνικών, ούτε φυλετικών. Η συγκεκριμένη πράξη άλλωστε εγκληματικής ή άλλης φύσης, δεν τον καθιστά μόνιμα επικίνδυνο, ούτε δια βίου και εκ φύσεως εγκληματία.

"Η επικινδυνότητα δεν περιγράφει μια κατάσταση, αλλά αναφέρεται πάντα σε μια μελλοντική πράξη", τονίζει ο καθηγητής της Ψυχιατρικής Αρης Λιάκος. Τέτοιες πράξεις βρίσκονται σε έξαρση σε εποχές γενικευμένης κρίσης. Εκτρέφονται, θα λέγαμε, απ΄ αυτήν. Συνιστούν στοιχεία της κοινωνικής παθολογίας, υπερβαίνοντας τα στενά όρια οποιασδήποτε - ακόμα και ψυχιατρικά διαπιστωμένης, όπως λέει η Κατερίνα Μάτσα - ψυχοπαθολογίας. Ο άνθρωπος, ως βιο - ψυχο - κοινωνική ολότητα, είναι προϊόν των όρων μέσα στους οποίους ζει, μας αναλύει ο Καρλ Μαρξ. Η επικινδυνότητα, με βάση τα τελευταία επιστημονικά δεδομένα , δεν μπορεί να προβλεφθεί. Μόνο γενικότερες τάσεις της μπορούν να επισημανθούν και να υπολογισθούν, σε μια συγκεκριμένη χρονική στιγμή και μέσα σε συγκεκριμένους πάντα κοινωνικό - οικονομικούς όρους. Και αυτό εφόσον ληφθούν σοβαρά υπόψη οι περιορισμοί, που ενυπάρχουν σε κάθε είδους "προβλέψεις" κοινωνικών φαινομένων. Γιατί ο μείζων κίνδυνος πηγάζει απ΄ την κυρίαρχη στις μέρες μας τάση ψυχιατρικοποίησης των κοινωνικών συμπεριφορών.

Η ανθρώπινη συμπεριφορά δεν καθορίζεται από κάποια σταθερά χαρακτηριστικά της προσωπικότητας, αλλά είναι αποτέλεσμα μιας συνεχούς αλληλεπίδρασης του ατόμου με το περιβάλλον του. (σ.σ. Φωτεινή Τσαλίκογλου "Η επικινδυνότητα", "Τετράδια Ψυχιατρικής").Δεν είναι λοιπόν το ηλεκτροεγκεφαλογράφημα, ούτε η ανατομία του εγκεφάλου, ούτε το χρωματόσωμα ΧΥΥ, ούτε άλλοι βιολογικοί συντελεστές, που με τις πιο σύγχρονες τεχνικές μπορούν ν΄ ανιχνευθούν, αυτά που θα ρίξουν φως και θα λύσουν το αίνιγμα της εγκληματικής συμπεριφοράς ενός ατόμου, όπως τείνει σήμερα, υπεραπλουστευτικά και επικίνδυνα να παρουσιασθεί το θέμα ακόμα και από θεωρούμενες σοβαρές εφημερίδες. Εστω και αν, με νύξεις και αναφορές από κάποιους ειδικούς, εξορκίζονται οι σχετικές θεωρίες του Lombroso...

Στη διαμόρφωση της ανθρώπινης συμπεριφοράς, η οποία μπορεί κάποια στιγμή να εκτραπεί από τα όρια του κανονικού, συμβάλουν καθοριστικά παράγοντες που αφορούν τις σχέσεις του συγκεκριμένου ατόμου - με τις όποιες ιδιαιτερότητες - με το στενό αλλά και το ευρύτερο κοινωνικό του περιβάλλον, τις συγκεκριμένες συνθήκες αλλά και τη χρονική στιγμή, κατά την οποία εκδηλώνεται οποιαδήποτε πράξη βίας. (σ.σ.Κατερίνα Μάτσα "Η επικινδυνότητα του ψυχικά πάσχοντος ατόμου" στο βιβλίο "Βασικές γνώσεις Ψυχιατρικής" 1992). Ακόμα και μια εγκληματική παρόρμηση είναι από τη φύση της επεισοδιακή και όχι μόνιμη κατάσταση. Εκτός από ελάχιστες περιπτώσεις κανένα άτομο δεν είναι μονίμως επικίνδυνο. Η οποιασδήποτε φύσης επικίνδυνη συμπεριφορά, σύμφωνα με τον C. Greenland καθηγητή του Πανεπιστημίου του McMaster, είναι συνήθως συνάρτηση παραγόντων που σχετίζονται με το φύλο, την ηλικία, το θύμα και τις ιδιαίτερες συνθήκες μέσα στις οποίες βρίσκεται το άτομο που εκδηλώνει αυτή τη συμπεριφορά. (σ.σ. C. Greenland "Dengerousness, mental disorder and politic", στο βιβλίο "Dangerousness" Cambridge University Press, 1985). Η επιθετική συμπεριφορά, οποιουδήποτε τύπου, αποτελεί μια αντίδραση που διαμορφώνεται μέσα σε συγκεκριμένους όρους και πυροδοτείται απ΄ αυτούς. Ενάντια στους ισχυρισμούς των ηθικολόγων της σχολής του Konrad Lorenz η ανθρώπινη επιθετικότητα δεν είναι έμφυτη και δεν ανάγεται στη φύση του ενστίκτου.

Αν η πρόγνωση της επικινδυνότητας γίνει επιφανειακά, στη βάση κάποιων στατιστικών, και μόνο, δεδομένων, μπορεί να καταστήσει δυνητικά και μόνιμα επικίνδυνο τον καθένα μας. Οπως λέει ο Park Elliott Dietz, καθηγητής της Νομικής και Ψυχιατρικής του Πανεπιστημίου της Βιρτζίνια: "Μπορούμε να προβλέψουμε με εύλογη βεβαιότητα ότι οποιοδήποτε άτομο μπορεί κάποια στιγμή στο μέλλον να εμπλακεί σε οποιαδήποτε εγκληματική πράξη, δεδομένου ότι σε αυτήν μπορεί να φτάσει (σύμφωνα με τη στατιστική) ένα μεγάλο μέρος του πληθυσμού". Το αδύνατο μιας επιστημονικά ορθής πρόβλεψης της επικινδυνότητας ακυρώνει οποιαδήποτε επίφαση επιστημονικότητας της έννοιας, μετατρέποντάς την στα χέρια της εκάστοτε εξουσίας σε εργαλείο άσκησης κοινωνικού ελέγχου όλων των ομάδων που "παρεκκλίνουν" από το μέσο όρο (των ψυχασθενών, των τοξικομανών, των μεταναστών, των ομοφυλόφιλων κλπ). Στο όνομα μιας τέτοιας κρίσης οι κατέχοντες την εξουσία μπορεί να διαπράξουν εγκλήματα "για να προστατέψουν", όπως ισχυρίζονται, το κοινωνικό σύνολο. Αφθονούν τα σχετικά παραδείγματα στην Ιστορία, φτάνουν τα έξι εκατομμύρια τα θύματα της "τελικής λύσης" των χιτλερικών. Οπως τονίζει η Virginia McFarlane από το Πανεπιστήμιο του Τορόντο"Η επικινδυνότητα παραμένει μια "επικίνδυνη έννοια". Το να βάζεις στη ζυγαριά από τη μια την ελευθερία του ατόμου και από την άλλη την προστασία της κοινωνίας είναι μια εξαιρετικά δύσκολη υπόθεση και κάποιες φορές μπορεί να σε οδηγήσουν να αδικήσεις τη μια ή την άλλη πλευρά".

Ληστεύουν σπίτια Ελλήνων οι Αλβανοί, διακηρύσσουν σ΄ όλους τους τόνους τα δελτία ειδήσεων. (Θυμάστε τι γινόταν την περίοδο 1997 και 1998). Αποσιωπούσαν όμως το γεγονός ότι αυτοί οι άνθρωποι, που δεν είχαν στον ήλιο μοίρα, γίνονταν και γίνονται θύματα της πιο άγριας εκμετάλλευσης. Ανεργοι στην πλειοψηφία τους τον περισσότερο καιρό, όταν δεήσει να τους απασχολήσει κάποιος εργοδότης δέχονται να κάνουν τις πιο βαριές δουλειές, με τους χειρότερους όρους και με αμοιβές πείνας. Σε κάποιες περιπτώσεις μάλιστα που ο κυνισμός ξεπερνά κάθε όριο επιχειρείται η θεσμοθέτηση και η νομιμοποίηση αυτής της βάρβαρης υπερεκμετάλλευσης. Ετσι, (θυμάστε αλήθεια;) στην κοινότητα Πουλίτσα της Κορινθίας ο πρόεδρος και το δημοτικό συμβούλιο, αφού επέβαλαν στους δυστυχισμένους Αλβανούς της περιοχής το καθεστώς της ομοιόμορφης ενδυμασίας (ίδιο χρώμα μπλουζάκι) και της ποτοαπαγόρευσης, αποφάσισαν να μην χρησιμοποιούν στις δουλειές τους παρά μόνο τους "δικούς" τους Αλβανούς (αυτούς που διέμεναν στην περιοχή τους, δηλαδή τους "νόμιμους" και όχι τους λαθρομετανάστες) και να μην τους αμοίβουν με περισσότερο από 5000 δρχ. το μεροκάματο, όσες ώρες κι αν τους απασχολούσαν, όσο βαρειά δουλειά κι αν έκαναν! Σε μια άλλη κοινότητα, στο Παλαιό Κεραμίδι της Πιερίας, ο πρόεδρος της κοινότητας επέβαλε μεταξύ των άλλων και απαγόρευση της κυκλοφορίας Αλβανών στους δρόμους του χωριού μετά τη δύση του ήλιου!

Το μίσος που διαπερνά αυτές τις σχέσεις φτωχών και καταπιεσμένων, "κανονικών" κατά τα άλλα, Ελλήνων με Αλβανούς λαθρομετανάστες αποκαλύπτει τη σκληρότητα, την ωμή βία που διαποτίζει τους ιστούς της κοινωνίας σε αυτή την εποχή της φτώχειας και της μαζικής ανεργίας, της παγκοσμιοποίησης των αντιφάσεων του καπιταλιστικού συστήματος. Σε μια εποχή που κυριαρχεί "ο άνθρωπος που είναι για πέταμα ("I΄ nomme jetable"), κατά τον εξαιρετικά εύστοχο χαρακτηρισμό του καθηγητή του Πανεπιστημίου του Μοντεβιδέο Bertrand Olgivie". O "άνθρωπος για πέταμα" είναι ο σημερινός μέσος πολίτης της απρόσωπης μεγαλούπολης ή της φτωχής και εγκαταλελειμμένης υπαίθρου, που μπορεί, οποιαδήποτε στιγμή, όταν το επιβάλλουν οι ανάγκες της επιχείρησης ή οποιασδήποτε αρχής, να απολυθεί, να πεταχθεί στο δρόμο - ή και στη φυλακή αν αντιδράσει έντονα - σαν σκουπίδι, χωρίς κανείς να ενδιαφερθεί για την τύχη του. Είναι ο άνθρωπος χωρίς δικαιώματα, χωρίς αξία, χωρίς μέλλον και με υπονομευμένο και αμφίβολο παρόν. Είναι ο φτωχός και ταπεινωμένος, ο άνθρωπος που έχει "μετατραπεί σε πράγμα", μέσα από τη διαδικασία της "πραγμοποίησης" του, που συντελείται μέσα στην καπιταλιστική παραγωγή, καθολικά αποξενωμένος από τον εαυτό του και τους άλλους, ακραία αλλοτριωμένος, αποαπανθρωποποιημένος, απόλυτα δυστυχισμένος. Θύμα μιας ωμής βίας, που "δεν έχει πρόσωπο", έχοντας ενδοβάλει στον υπέρτατο βαθμό την κοινωνική βία σε όλα τα επίπεδα μπορεί, με τη σειρά του, να αντιδράσει και αυτός με οργή, επιθετικότητα, μίσος. Το μίσος του, τροφοδοτημένο από τους δικούς του πρωταρχικά φόβους, μπορεί να έχει ως στόχο την καταστροφή καθετί που υπάρχει γύρω του, σε μια αδιέξοδη, τυφλή, απελπισμένη προσπάθεια εξάλειψης της ίδια της πηγής των δεινών του. Ετσι, ο κάθε τρομοκρατημένος φτωχοδιάβολος μπορεί να γίνει ένας κρίκος στην αλυσίδα που αναπαράγει σε διαρκώς και μεγαλύτερη κλίμακα το φαύλο κύκλο της βίας, ατομικής και κοινωνικής. Ετσι διαμορφώνεται η αποκρουστική εικόνα που σχηματίζουν τα βάρβαρα ποδοπατημένα μέσα στους δαιδαλώδεις μηχανισμούς του καπιταλιστικού συστήματος "ανθρώπινα ράκη", απρόσωπες φιγούρες που ωθούνται σε μια σπασμωδική και ίσως απάνθρωπη κίνηση στο αρχιπέλαγος του τρόμου, της βίας, του ταξικού μίσους...

Και μπαίνει το ερώτημα για κάθε σκεπτόμενο άνθρωπο: φταίνε λοιπόν οι Αλβανοί για την εγκληματικότητα της εποχής μας; Φταίνε οι Αλβανοί που η βία σε όλες τις μορφές της, μέσω των τηλεοπτικών θεαμάτων, ξένης και εγχώριας παραγωγής, γίνεται μια πολύ "οικεία" σε όλους μας κατάσταση, μυθοποιείται και τελικά ανάγεται σε μέσον κοινωνικής επικράτησης και υπεροχής'

Φταίνε οι Αλβανοί που τα παιδιά, σήμερα, από την πιο τρυφερή τους ηλικία, δομούν σ΄ αυτή τη βάση την προσωπικότητά τους, παγιδευμένα καθώς είναι στα άθλια τηλεοπτικά πρότυπα, τύπου Ράμπο, Ζήνας, Μπιγκ Μπράδερ, Μπαρ και τόσων άλλων; Μήπως, τελικά, η αλβανοφοβία που σκόπιμα και συστηματικά καλλιεργείται, μέσα από όλους τους ιδεολογικούς μηχανισμούς του συστήματος, δεν είναι παρά μια απ΄ τις μορφές που παίρνει ο ρατσισμός που σαν το αυγό του φιδιού εκκολάπτεται σήμερα στο έδαφος μιας χωρίς προηγούμενο κρίσης;

31/10/2002