|
"Ο ΜΕΓΑΛΟΣ ΑΝΑΤΟΛΙΚΟΣ" Ναρκωτικά S.O.S |
||
|
Η Κατερίνα Μάτσα
|
Οι
δηλώσεις του Γιώργου Παπανδρέου Ναρκωτικά
και Βιο-εξουσία Ένα άρθρο της ΚΑΤΕΡΙΝΑΣ ΜΑΤΣΑ σχετικά με τα
ναρκωτικά και τη Βιο-εξουσία. Σωστή η θέση του Γιώργου
Παπανδρέου – όπως εκφράστηκε πρόσφατα
από τη συχνότητα του Star
Fm
της Θεσσαλονίκης – ότι ο τοξικομανής δεν
είναι εγκληματίας και η θέση του δεν
είναι στη φυλακή. Σωστή και γνωστή πια σε
όλους επίσης η διαπίστωση
ότι η πολιτική της καταστολής έχει σε
όλες τις χώρες αποτύχει. Η πολιτική που στηρίζεται στην
καταστολή – η ισχύουσα σήμερα – δεν
κάνει τίποτε άλλο από το να
περιθωριοποιεί τον εξαρτημένο, να τον
εξοντώνει ως άνθρωπο και να διαμορφώνει
όρους αύξησης της διάδοσης των
ναρκωτικών μέσα στις φυλακές και έξω απ’
αυτές. Αρκεί, όμως, μια διακήρυξη για να
αποστιγματισθεί ο τοξικομανής ή μήπως
χρειάζεται να γίνουν και άλλα βήματα;
Μήπως το πιο βασικό είναι να βγάλουμε απ’
το πρόσωπο του τοξικομανή την ταμπέλα
του «ασθενούς»; Κάτι τέτοιο βέβαια
απαιτεί μια ρήξη με την επίσημη
Ψυχιατρική η οποία ορίζει την
τοξικομανία ως μια μορφή ψυχικής
διαταραχής που οφείλεται σε χρονία νόσο
του εγκεφάλου, ανάγοντας ένα κοινωνικό
φαινόμενο, πολύπλοκο και
πολυπαραγοντικό, σε βιολογικό καθαρά,
ως προς την αιτιολογία του, πρόβλημα.
Μέσα απ’ αυτήν την ισοπεδωτική λογική
εκείνο που επιτυγχάνεται είναι
πρώτον η απενοχοποίηση της
κοινωνίας για τις ευθύνες που έχει
στην δημιουργία αυτού του φαινομένου που
χαρακτηρίζει τη σύγχρονη εποχή,
εκφράζοντας την κρίση της σε όλα τα
επίπεδα και δεύτερον, ο ακόμα
μεγαλύτερος στιγματισμός και ο
κοινωνικός αποκλεισμός αυτού του ατόμου
που ωθείται στο περιθώριο για να μην
απειλεί με την παρουσία του τους άλλους,
τους «φυσιολογικούς». Γιατί η λογική του
βιολογικού μοντέλου συντηρεί τα
κοινωνικά στερεότυπα για την «επικινδυνότητα»
των τοξικομανών αφού ως «χρόνιοι
ασθενείς» είναι αναγκασμένοι να
χρησιμοποιούν τις ουσίες – ή τα νόμιμα
υποκατάστατά τους - και
άρα να εκδηλώνουν συμπεριφορές που
υπαγορεύονται απ’ αυτήν ακριβώς τη
χρήση και κινούνται στο χώρο της
παρέκκλισης και της παραβατικότητας.
Το πρώτο λοιπόν βήμα
για τον αποστιγματισμό των
τοξικομανών είναι να πάψουμε να τους
θεωρούμε «ασθενείς». Η τοξικομανία δεν
είναι γραμμένη στα γονίδια τους. Οι
αλλοιώσεις που προκαλούν στον εγκέφαλο
οι ουσίες δεν
αποτελούν τις αιτίες αλλά το βιολογικό
υπόβαθρο της εξάρτησης. Οι πραγματικές
αιτίες που κάνουν ένα νέο παιδί στην αρχή
συχνά της εφηβείας του να στραφεί στα
ναρκωτικά και να εξαρτηθεί απ’ αυτά
πρέπει να αναζητηθούν σε πολλά επίπεδα,
κοινωνικό, ατομικό, οικογενειακό. Η απόγνωση, η ανασφάλεια, η
μοναξιά, η μιζέρια ωθούν τους νέους απ’
όλα τα κοινωνικά στρώματα σήμερα να
ψάχνουν τρόπους να ξεφύγουν απ’ την
αφόρητη πραγματικότητα, όπως οι ίδιοι τη
βιώνουν. Τους κάνει να στρέφονται στα
ναρκωτικά για να «γεμίζουν το κεφάλι
τους» για να μπορούν να αντέξουν τον
εαυτό τους και τους άλλους. Στον πολύ
ευάλωτο, γεμάτο με συναισθηματικά
ελλείμματα ψυχισμό τους αποτυπώνονται
με δραματικό τρόπο οι κοινωνικές
αντιφάσεις και η καθημερινότητα της
κρίσης, της ανεργίας, της υποαπασχόλησης,
της φτώχιας, της αποξένωσης, της
πολιτιστικής και άλλης παρακμής. Θα
μπορούσαμε να πούμε ότι η τοξικομανία
είναι το προϊόν της συνάντησης της
κοινωνικής κρίσης με μια προσωπική κρίση,
με τη διαμεσολάβηση της οικογένειας σε
κρίση. Μπορεί να δοκιμάζουν οι νέοι σε
μεγάλη έκταση σήμερα τις διάφορες
ναρκωτικές ουσίες. Συμβάλλουν σ’ αυτό η
περιέργεια, η έλξη του απαγορευμένου, η
μεγάλη διαθεσιμότητα των ουσιών, η
σχετική, συστηματικά καλλιεργούμενη
κουλτούρα και άλλα. Δεν γίνονται όμως
τοξικομανείς απλά και μόνο επειδή
δοκιμάζουν. Πρέπει να συντρέχουν και
άλλοι πολύ σοβαροί λόγοι που δεν
περιορίζονται στο συγκεκριμένο άτομο
και τα αναμφίβολα τραυματικά βιώματά του
αλλά συναρτώνται επίσης και με την εποχή
και την γενικότερη κρίση. Απ’ αυτήν την
άποψη η αντιμετώπιση του φαινομένου της
τοξικομανίας απαιτεί τη δραστική
παρέμβαση σε όλους τους γενεσιουργούς
του παράγοντες μέσα από ρήξεις και
ανατροπές σε επίπεδο δομών πολιτικών και
ιδεολογιών. Απαιτεί λύσεις στα καυτά
προβλήματα που κάνουν αβίωτη την
καθημερινότητα αυτών των νέων. Η τόση
προβαλλόμενη στις μέρες μας ως
ριζοσπαστική «πολιτική μείωσης της
βλάβης» που στηρίζεται στο βιολογικό
μοντέλο (τη θεώρηση δηλαδή της
τοξικομανίας ως αρρώστιας) και προβάλλει
ως «θεραπεία» την χορήγηση των
υποκατάστατων αυτό που κατά κύριο λόγο
εξασφαλίζει είναι τον κοινωνικό
έλεγχο αυτών των ιδιαίτερα ανήσυχων
ατόμων, όλων των διαφορετικών, των μη
κανονικών, αυτών
που αμφισβητούν στην πράξη τα κυρίαρχα
κανονιστικά πρότυπα.
Συντηρώντας την εξάρτηση μέσα από τα
υποκατάστατα μπορεί ίσως να
περιορίζεται σε κάποιο βαθμό η
παραβατικότητα, η οποία συνδέεται
συνήθως με την ανάγκη εξασφάλισης
της δόσης της παράνομης ουσίας, δεν
περιορίζεται η έκταση του ίδιου του
φαινομένου της τοξικομανίας αφού αυτοί
οι άνθρωποι παραμένουν πιασμένοι στα
δίχτυα της εξάρτησης – νόμιμης έστω και
θεσμοποιημένης – βουλιάζοντας
καθημερινά στην παθητικότητα, την
αδιαφορία, την παραίτηση , την ανασφάλεια,
το σπάσιμο όλων των ατομικών και
κοινωνικών δεσμών, την απώλεια της
αληθινά ανθρώπινης δηλαδή της
κοινωνικής φύσης
τους. Γιατί, κακά τα ψέματα. Αυτό που
κυρίως εξασφαλίζει η πολιτική της
μείωσης της βλάβης είναι η χειραγώγηση
της συνείδησης αυτών των νέων, που
γίνονται έτσι ακίνδυνοι για το σύστημα.
Ποιον αλήθεια εξυπηρετεί κάτι τέτοιο;
Μήπως τις ανάγκες της βιοεξουσίας – όπως
την ορίζει ο Foucault - που
επιχειρεί με κάθε τρόπο να ελέγξει τη
σκέψη μας και τη ζωή μας σε όλες τις
εκφάνσεις της; Γι’ αυτό, λοιπόν, σε
τελευταία ανάλυση, αγωνίζονται οι
ριζοσπάστες της Αντιαπαγορευτικής;
Σ’ ότι αφορά τη φιλολογία περί
σκληρών και μαλακών έχει
πλέον αποδειχθεί επιστημονικά με τις πιο
σύγχρονες έρευνες , ότι το χασίς δεν
είναι τόσο αθώο όσο προβάλλεται και ότι
αντίθετα μπορεί να λειτουργήσει στο
συγκεκριμένο οργανισμό ως μια πολύ
επικίνδυνη ουσία. Μιλά ο Γιώργος
Παπανδρέου για το διαχωρισμό των ουσιών.
Ποιες αλήθεια ουσίες προτείνει ως
μαλακές κα με ποιο κριτήριο; Μήπως με
βάση τη φαρμακολογία τους;
Σ’ αυτήν ανάγει τελικά το πρόβλημα
των ναρκωτικών; Και τι μπορεί να
προτείνει στους εξαρτημένους που στην
συντριπτική τους πλειοψηφία σήμερα
είναι πολυχρήστες, χρησιμοποιούν δηλαδή
πολλές ουσίες ταυτόχρονα; Τι θα
προτείνει σ’ εκείνους που χρησιμοποιούν
νέες συνθετικές ουσίες, ανάμεσα στις
οποίες τα χάπια ecstasy
κάνουν θραύση; Που κατατάσσει όλες αυτές
με βάση το δικό του διαχωρισμό; Και τι
έχει να προτείνει σ’ όλους τους
πολυτοξικομανείς που συνδυάζουν τις
ουσίες;
Είναι φανερό ότι οι συγκεκριμένες
προτάσεις όχι μόνο δεν δίνουν λύσεις,
αλλά αντίθετα δημιουργούν καινούργια
προβλήματα στον τόσο ευαίσθητο χώρο των
ναρκωτικών.
Είναι φανερό ότι υπηρετούν πιστά τις
ανάγκες του καπιταλιστικού συστήματος
να δημιουργήσει ασφαλιστικές δικλείδες
για να διοχετεύσουν τις αντιστάσεις των
πιο ανήσυχων τμημάτων της νεολαίας και
να αποφευχθεί μια κοινωνική έκρηξη.
Είναι φανερό ότι οι προτάσεις των
αντιαπαγορευτικών κύκλων αποτελούν μέρος
της βιοπολιτικής της κυρίαρχης τάξης,
για την εξασφάλιση του κοινωνικού
ελέγχου, μέσα από την συντήρηση της
εξάρτησης ως τρόπου ζωής. 15/02/2004 |
|
|
|
|