"Ο ΜΕΓΑΛΟΣ ΑΝΑΤΟΛΙΚΟΣ"

Ναρκωτικά S.O.S

Αρχείο

Κεντρική Σελίδα

Οι εξαρτημένες και κακοποιημένες γυναίκες στην Ελλάδα.

ΠΟΛΙΤΙΚΟ ΚΑΦΕΝΕΙΟ

Δημοσιεύουμε ένα άρθρο που μας έστειλαν από το 18ΑΝΩ. Το κείμενο υπογράφουν οι φίλες: Ευσταθίου Μάρω, Ακρίβου Ελένη, Βιδάλη Σταυρούλα και  Ντζόϊδου Ειρήνη. Επίσης δημοσιεύουμε και μια συνέντευξη που έδωσε η συνεργάτης μας και υπεύθυνη του 18ΑΝΩ Κατερίνα Μάτσα στη Νάντια ΓΙΑΝΝΙΡΗ.

Στη σύγχρονη πατριαρχική κοινωνία, η γυναίκα κατέχει τον δεύτερο ρόλο σε σχέση με τον αντρικό πληθυσμό. Εσωτερικεύοντας αυτό τον ρόλο διαμορφώνει ανάλογα και την προσωπικότητά της. Μια προσωπικότητα που εκφράζεται μέσα από ρόλους ανάλογους μιας κατώτερης ύπαρξης. Οι ρόλοι της μητέρας, της τροφού, της συζύγου, που εκτελούνται μέσα από ανάλογους θεσμούς (της οικογένειας, του σχολείου κ.λπ.), της εξασφαλίζουν μια θέση υποταγής σε μια ανδροκρατούμενη κοινωνία. Σε μια κοινωνία, η οποία μέσα από ανάλογους μηχανισμούς (ψυχολογικούς, ιδεολογικούς κ.λπ.) την ωθεί σε στάση αποδοχής αυτού του ρόλου και του αποκλεισμού της από σημαντικές θέσεις ελέγχου και διαχείρισης της κοινωνικής ζωής.

Όλα αυτά σε σχέση με τα ανάλογα κοινωνικά πρότυπα κάθε φορά, καλλιεργούν προκαταλήψεις σε βάρος της και ρατσιστικές συμπεριφορές και στάσεις. Σημαντική έκφραση διακρίσεων σε βάρος των γυναικών είναι ο αποκλεισμός τους από τα κέντρα εξουσίας. Δεν είναι τυχαίο ότι :

• Λίγες γυναίκες κατέχουν κυβερνητικές και γενικά υψηλόβαθμες θέσεις

• Tο 70% του 1,5 δις. φτωχών στον κόσμο, όπως και το 60% των αναλφάβητων, είναι γυναίκες

•  Oι γυναίκες είναι τα μεγαλύτερα θύματα της ανεργίας. Το 1/3 του γυναικείου πληθυσμού είναι άνεργες. Είναι οι πρώτες που απολύονται και οι τελευταίες που προσλαμβάνονται.

•  Tο 80% των προσφύγων είναι γυναίκες

Όλα τα παραπάνω δημιουργούν προϋποθέσεις και όρους της συνάντησης της «γυναικείας κατάστασης» με την κατάσταση της εξάρτησης από ουσίες, της κακοποίησης και της περιθωριοποίησης της γυναίκας, οδηγώντας την γρήγορα σε πλήρη εξαθλίωση. (Οι γυναίκες αποτελούν το 30 – 40% περίπου του συνολικού πληθυσμού των τοξικομανών). Απέναντι λοιπόν σ’ αυτήν την πραγματικότητα, οικογενειακή και κοινωνική, που την καταπιέζει, την εκμεταλλεύεται και την καταδικάζει στην καθημερινή μιζέρια, επιλέγει σαν στάση ζωής της την εξάρτηση από τις ουσίες. Οι ψυχοτρόπες ουσίες, χρησιμοποιούνται σαν μέσο αντιμετώπισης καταστάσεων στρες, πανικού, φοβίας, κατάθλιψης, έντασης, λειτουργούν δηλαδή σαν μια Στρατηγική Επιβίωσης.

Για όλους αυτούς τους λόγους η γυναίκα παίρνει πολύ πιο δύσκολα απ’ τον άντρα την απόφαση να πλησιάσει ένα πρόγραμμα απεξάρτησης και να ενταχθεί σ’ αυτό. Για την αντιμετώπιση αυτής της δυσκολίας έχουν δημιουργηθεί και λειτουργούν τα ειδικά προγράμματα απεξάρτησης γυναικών. 

Το Ειδικό Πρόγραμμα Απεξάρτησης Γυναικών του 18 ΆΝΩ, είναι το πρώτο και το μόνο μέχρι στιγμής στην Ελλάδα. Άρχισε να λειτουργεί το 1997. Λειτουργεί στην βάση της ανθρωποκεντρικής φιλοσοφίας και των αρχών της Μονάδας Απεξάρτησης 18 ΆΝΩ, που ανήκει στο Εθνικό Σύστημα Υγείας και υλοποιεί προγράμματα απεξάρτησης για εξαρτημένα άτομα, άνδρες και γυναίκες, εφήβους και ενηλίκους, inpatient and outpatient. Η ένταξη στο πρόγραμμα είναι εκούσια και χωρίς κανένα περιορισμό, ηλικίας, οικονομικό ή άλλο.  Η τοξικομανία είναι ένα κατ’ εξοχήν κοινωνικό φαινόμενο, έκφραση της βαθειάς κρίσης του καπιταλιστικού συστήματος σε όλα τα επίπεδα (οικονομικό, κοινωνικό, πολιτικό, πολιτιστικό). Όσο βαθαίνει αυτή η κρίση τόσο αυξάνεται ο αριθμός των ατόμων, των πιο ευάλωτων προσωπικοτήτων, που σε όλο και πιο νεαρή ηλικία (γύρω στα 12 με 13) στρέφονται στα ναρκωτικά, ως μέσο φυγής από την αβίωτη γι’ αυτά κοινωνική και οικογενειακή πραγματικότητα της υλικής και πνευματικής φτώχειας, της ανεργίας, της αποξένωσης, της εκμετάλλευσης, της καταπίεσης, της κάθε μορφής βίας. Στη σημερινή εποχή της παγκοσμιοποίησης έχει παγκοσμιοποιηθεί και το ίδιο το φαινόμενο της τοξικομανίας. Σε αναπτυγμένες και υπανάπτυκτες χώρες τα ποσοστά κινούνται αναλογικά στα ίδια ψηλά επίπεδα. Οι κύριες ουσίες που χρησιμοποιούνται είναι βασικά το χασίς, τα χάπια (ecstasy κ.λπ.), η ηρωίνη, η κοκαΐνη σε συνδυασμό συχνά και με αλκοόλ. Όλες  αυτές οι ουσίες χρησιμοποιούνται συνήθως παράλληλα, στα πλαίσια μιας κατάστασης πολυτοξικομανίας.

ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ ΤΟΥ ΧΡΗΣΤΟΥ ΘΕΟΤΟΚΑΤΟΥ Ο Χρήστος Θεοτοκάτος φωτογράφιζε πριν ακόμη μπει στη φωτογραφική ομάδα του 18ΑΝΩ με την οποία έχει εκθέσει στην Ελλάδα και στο εξωτερικό. Τη σειρά των «μπλε» φωτογραφιών με τις απόλυτες συμμετρίες, στην οποία ανήκει και η περί ης ο λόγος φωτογραφία, την κυνήγησε πολύν καιρό, στην πατρίδα του, το Μεσολόγγι. Για την ακρίβεια, κυνήγησε τα δευτερόλεπτα εκείνα πριν από την ανατολή, που η ντόκα μπονάτσα (απόλυτη ηρεμία) θα επέτρεπε στη λιμνοθάλασσα να καθρεφτίσει τον ουρανό. Ο 44χρονος Θεοτοκάτος παρατηρεί χρόνια το τοπίο, γι' αυτό και κατάφερε να αποσπάσει πολύ ενδιαφέρουσες εικόνες από ένα μέρος που τα τελευταία χρόνια οι διαφημιστές έχουν εξαντλήσει. «Η φωτογραφία που διάλεξε το ΥΠΠΟ μπορεί να σου προσφέρει τόσα συναισθήματα όσα και η ζωή. Εξαρτάται από τη φάση που περνάς. Μπορεί να δεις γαλήνη, μοναξιά, ανάταση, απειλή, μελαγχολία. Σίγουρα όμως το μήνυμά της είναι αισιόδοξο: η βάρκα κινείται προς το φως» ερμηνεύει ο ίδιος.

Η Ελλάδα ακολουθεί και αυτή τους ευρωπαϊκούς ρυθμούς αύξησης των τοξικομανών, που σήμερα ξεπερνούν, κατά την εκτίμησή μας - γιατί δεν υπάρχουν επίσημες επιδημιολογικές έρευνες – τις 80.000. σε πολύ υψηλότερα επίπεδα φτάνει και ο αριθμός των αλκοολικών ανδρών και γυναικών.

Εμείς σ’ αυτή την εισήγηση θα περιοριστούμε στον τομέα της τοξικομανίας χωρίς αυτό να σημαίνει ότι δεν θεωρούμε τον αλκοολισμό σοβαρότατο κοινωνικό πρόβλημα, πρόβλημα που διαρκώς αποκτά μεγαλύτερες διαστάσεις και την ίδια στιγμή είναι τραγικά ανεπαρκείς οι κρατικές θεραπευτικές δομές απεξάρτησης από το αλκοόλ.

Βασική θέση της μονάδας μας είναι ότι το κράτος οφείλει να σχεδιάσει κεντρικά και να οργανώσει ένα δίκτυο υπηρεσιών συμβουλευτικής,  θεραπείας και κοινωνικής επανένταξης των ατόμων που έχουν εξαρτηθεί από αλκοόλ και ναρκωτικά. Οφείλει επίσης να υλοποιήσει μία πολιτική πρόληψης σε πανελλαδικό επίπεδο. Η κυρίαρχη βέβαια πολιτική στην Ελλάδα σήμερα είναι τα προγράμματα υποκατάστασης (μεθαδόνης,  βουνεπρενορφίνης κ.α.). Γι’ αυτό και παρά τις δημαγωγίες της κυβέρνησης, τα λειτουργούντα drug-free (στεγνά) προγράμματα είναι πολύ λίγα σε σχέση με τις πραγματικές ανάγκες του πληθυσμού των τοξικομανών και ιδιαίτερα των γυναικών.

Εμείς στη Μονάδα βρισκόμαστε σε διαρκή σύγκρουση με αυτή την αντίληψη, της συντήρησης της εξάρτησης ως τρόπο ζωής. Στόχος του 18 ΆΝΩ δεν είναι μόνο η αποχή απ’ τις ουσίες, αλλά μια ολόκληρη αλλαγή φιλοσοφίας και στάσης ζωής, ενάντια στην συντήρηση της εξάρτησης και την αναπαραγωγή της ως τρόπο ζωής, ενάντια στην αντίληψη που θέλει την γυναίκα ως άτομο με ειδικές ανάγκες και με ευαισθησία απέναντι στις ιδιαιτερότητες που δημιουργεί η διπλή καταπίεσή της. Μ’ αυτή την έννοια δεν μιλάμε για «γυναικεία εξάρτηση», αλλά για την εξάρτηση της γυναίκας μέσα στο γενικότερο κοινωνικοπολιτικό πλαίσιο της εξάρτησης.

Το Ειδικό Πρόγραμμα Απεξάρτησης Γυναικών περιλαμβάνει 3 φάσεις: της ευαισθητοποίησης, της ψυχολογικής απεξάρτησης και της κοινωνικής επανένταξης. Ο απολογισμός από τη μέχρι τώρα λειτουργία του είναι :

•  Τριπλασιασμός της προσέλευσης εξαρτημένων γυναικών στο Συμβουλευτικό Σταθμό της Μονάδας, που το ποσοστό της ανέρχεται πλέον στο 25% (1 στους 4) του συνόλου προσέλευσης σε σχέση με το αντίστοιχο 20% (1 στους 5 ) που εμφανίζουν τα άλλα προγράμματα

•  Αύξηση του αριθμού προσέλευσης των εξαρτημένων μητέρων

•  Αύξηση του αριθμού των εξαρτημένων γυναικών που εντάσσονται στο Πρόγραμμα Απεξάρτησης, με συνολικό αριθμό εισαγωγών 138 γυναικών

•  Μείωση του μέσου όρου ηλικίας των εξαρτημένων γυναικών που εντάσσονται στο Πρόγραμμα, από τα 30 έτη στα 25 έτη

•  Μείωση του ποσοστού διακοπής της θεραπείας των γυναικών, από 66,7% το 1997σε 34,6% το 2002 και αντίστοιχη

•  Αύξηση του ποσοστού ολοκλήρωσης της φάσης της ψυχολογικής απεξάρτησης των γυναικών, από 33,3% το 1997 σε 65,4% το 2002

•  Αύξηση του ποσοστού ολοκλήρωσης της φάσης της κοινωνικής επανένταξης των γυναικών, από 50% το 1998 σε 80% το 2003 και ταυτόχρονα

•  Μεγαλύτερο ποσοστό υποτροπής των γυναικών ( 9,2% ) στη Γ΄ φάση σε σχέση με αυτό των ανδρών ( 1,5% )

Το τελευταίο στοιχείο οφείλεται σε μια πληθώρα λόγων και τη διαπλοκή τους, όπως ότι η γυναίκα που διεκδικεί την ισότιμη επανένταξη της στο κοινωνικό σύνολο, αντιμετωπίζει σε μεγαλύτερο βαθμό από τον άνδρα την προκατάληψη και τις διακρίσεις σε βάρος της στον επαγγελματικό, τον κοινωνικό ακόμα και τον οικογενειακό της χώρο. Δεν της έχουν εμπιστοσύνη ακόμα και οι δικοί της άνθρωποι, δεν τη δέχονται σε δουλεία ή προσπαθούν να τη χειρισθούν με διάφορους τρόπους και κακούς σκοπούς. Έτσι βρίσκεται διαρκώς εκτεθειμένη στις ψυχοπιεστικές καταστάσεις που της γεννούν αρνητικά συναισθήματα για τον εαυτό της και τους άλλους ( θυμό, θλίψη, ντροπή, αυτοϋποτίμηση, αίσθημα ανημπόριας κ.α. ). Αυτά τα συναισθήματα είναι που μπορεί να την ωθήσουν κάποια στιγμή να κάνει υποτροπή, αφού είναι πολύ δυνατά ίσως για να τα χειρισθεί και να τα ξεπεράσει.

Απ’ την κλινική εμπειρία του 18 ΆΝΩ επιβεβαιώνεται ότι αυτές οι γυναίκες στην πλειοψηφία τους έχουν τραυματικά βιώματα με συχνή σεξουαλική και άλλη κακοποίηση μέσα κι έξω από την οικογένεια. Πιο συγκεκριμένα το ποσοστό των γυναικών που έχουν υποστεί κακοποίηση  (σεξουαλική, σωματική, ψυχολογική, λεκτική) ανέρχεται στο 39%. Το πιο συχνό είδος κακοποίησης είναι η σωματική, που το ποσοστό της ανέρχεται σε 27,5%.  Η βία που έχουν υποστεί λειτουργεί σαν διαμεσολαβητής για την εγκατάσταση της εξάρτησης. Οι γυναίκες αυτές όταν βρίσκονται υπό την επήρεια ουσιών, βρίσκουν το κουράγιο να εκφραστούν με βίαιες εκρήξεις, συχνά ανεξέλεγκτες και συχνότερα χειρότερες απ’ τις συμπεριφορές των άλλων απέναντί τους, χρησιμοποιώντας άμετρο κυνισμό, χυδαιότητα, πρόκληση, χειριστικότητα και βία. Όλη αυτή η βίαιη συμπεριφορά από πλευράς τους θεωρείται ότι είναι μια μορφή άμυνας, απέναντι στην σκληρότητα και στην απανθρωπιά που βιώνουν και τις καταδικάζει σε διαρκή αυτο-υποτίμηση, ανασφάλεια και μοναξιά. Πολύ συχνά η τοξικομανής – κακοποιημένη χαρακτηρίζεται από έντονα ψυχοτραυματικά βιώματα,  συναισθηματικές στερήσεις, απουσία προτύπων και αξιών, έλλειψη υποστηρικτικού περιβάλλοντος και γενικά από μια τραγικά ελλειμματική κοινωνικοποίηση.

Βάσει της παραπάνω εμπειρίας είναι σαφές ότι η προσπάθειά μας στο 18 ΆΝΩ δεν είναι να προσαρμόσουμε τις εξαρτημένες-κακοποιημένες γυναίκες στο πρόγραμμά μας, αλλά να προσαρμόσουμε το πρόγραμμα στις ανάγκες τους, με στόχο τη δημιουργία μιας διαφορετικής αντίληψης για την ζωή και την κοινωνία, μιας αντίληψης απαλλαγμένης από την αποδοχή της κακοποίησης και της βίας ως αναπόφευκτο κομμάτι της ύπαρξής τους. Στόχος της θεραπευτικής διαδικασίας είναι να βγει η γυναίκα από τον ατομικισμό και την παθητικότητα και να οργανώσει την καινούρια ζωή της όντας οικονομικά ανεξάρτητη, δημιουργική, κοινωνική, υπεύθυνη, μαχητική, με άποψη για κοινωνικά, πολιτικά, οικονομικά και πολιτιστικά θέματα. Μ΄ αυτή την έννοια η απεξάρτηση της γυναίκας δεν είναι «γυναικεία» υπόθεση, αλλά πρώτιστα κοινωνική και αφορά στη διαλεκτική εξάρτησης και ελευθερίας από κάθε είδους δεσμά.

Η εμπειρία του 18 ΆΝΩ από τις γυναικείες φυλακές.

Γυναίκα εξαρτημένη, κρατούμενη πιθανόν και μητέρα- γυναίκα διπλά και τριπλά στιγματισμένη. Νομίζω ότι όλοι οι παρευρισκόμενοι σ’ αυτή την αίθουσα μπορούν να νοιώσουν και να καταλάβουν τι σημαίνει αυτό όμως εμείς είμαστε εδώ για να μιλήσουμε για τη δική μας εμπειρία, την εμπειρία του 18 ΆΝΩ.

Η παρέμβαση της Μονάδας μας στις γυναικείες φυλακές ξεκίνησε το 1994, αρχικά με ατομικές συναντήσεις με κάποιες κρατούμενες  που είχαν προηγούμενη επαφή με το 18 ΆΝΩ και κατόπιν δικού τους αιτήματος σύντομα όμως η προσέλευση αυξήθηκε και έτσι συγκροτήθηκε ομάδα η οποία υφίσταται μέχρι και σήμερα. Ο στόχος της παρέμβασης μας είναι η υποστήριξής τους μέσα στη φυλακή και η ευαισθητοποίηση τους απέναντι στο πρόβλημα τους  και την απεξάρτηση.

Στη πρώτη επαφή τους με τους θεραπευτές είναι πάντα επιφυλακτικές και επιθετικές. Προκαλούν και με την εμφάνισή τους αλλά και με τη συμπεριφορά τους. Προσπαθούν να ανακαλύψουν  τις «πραγματικές μας προθέσεις», τα όρια μας, αν  τις αποδεχόμαστε γι αυτό που είναι και τελικά αν είμαστε με το μέρος τους ή με το μέρος του «συστήματος». Το σύστημα είναι ο μεγάλος εχθρός για κάθε εξαρτημένο αλλά περισσότερο ακόμα για τους κρατούμενους. Είναι η ορατή και αόρατη απειλή. Εκπρόσωποι και φορείς αυτής είναι το δικαστικό σύστημα, οι δικηγόροι, οι σωφρονιστικοί υπάλληλοι αλλά και για τους περισσότερους, στην αρχή, οι εκπρόσωποι των θεραπευτικών προγραμμάτων ως προέκταση του ιατρικού κατεστημένου και ειδικά των ψυχιάτρων. Θεωρούν τους εαυτούς τους ανυπεράσπιστους και θύματα όλων αυτών και βέβαια όχι χωρίς λόγο. Εδώ πρέπει να διευκρινισθεί ότι αυτό αφορά κατ’ αρχήν το κοινωνικό (καπιταλιστικό) σύστημα στο οποίο εντάσσονται όλα τα άλλα υποσυστήματα και τροφοδοτούνται οι μηχανισμοί καταστολής. Η αποδοχή, από τους  κρατούμενους, των θεραπευτών του 18 ΆΝΩ έχει ως βάση τη φιλοσοφία μας (απελευθερωτική, ενάντια στην καταστολή υπέρ των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και της ισοτιμίας).

Οι θεραπευτές λοιπόν καλούνται να περάσουν με επιτυχία αυτές τις εξετάσεις.  Αυτό γίνεται με υπομονή, χωρίς να ταράσσουμε τις ισορροπίες και με σεβασμό στο συναίσθημά τους, σε κάθε περίπτωση όμως δεν παρεκκλίνουμε από τα δικά μας όρια και φιλοσοφία έτσι ώστε σιγά-σιγά να μπορέσουν και εκείνες να τα κατανοήσουν  και να τα ενστερνιστούν, να γίνουν και δικά τους.

Οι γυναίκες κρατούμενες και κυρίως αυτές που είναι μητέρες, διακατέχονται από συναισθήματα πόνου, θυμού, αποτυχίας και ενοχής. Είναι γυναίκες που έχουν βιώσει, από τα πρώτα χρόνια της ζωής τους, την συναισθηματική στέρηση-εγκατάλειψη, την υποτίμηση, απόρριψη και οι περισσότερες την κακοποίηση (σωματική και σεξουαλική) κυρίως από μέλη της οικογένειας (πατέρα-αδελφό σπανιότερα από τη μητέρα) ή από το πολύ κοντινό οικογενειακό περιβάλλον θείοι, φίλοι. Πολλές υπήρξαν μάρτυρες της κακοποίησης της μητέρας τους και σίγουρα όλες σχεδόν υπήρξαν θύματα ψυχολογικής βίας και έχουν υποστεί σωματική και ψυχολογική κακοποίηση (κυρίως από τους συντρόφους τους) τη περίοδο που βρίσκονται στη χρήση. Διαβάζοντας προσεκτικά τα ιστορικά αυτών των γυναικών και των οικογενειών τους θα έλεγε κανείς ότι είναι πρωταγωνίστριες  σε αρχαία ελληνική τραγωδία εμπλεκόμενες σε έναν αέναο κύκλο βίας και αίματος και ότι η κάθαρση έρχεται μόνο μέσα από τη θυσία τους και όσο η κάθαρση καθυστερεί τόσο το συναίσθημα της ενοχής μεγαλώνει, ειδικότερα όταν και οι ίδιες έχουν φέρει στον κόσμο έναν καινούργιο άνθρωπο. Τα συναισθήματα της ενοχής και της αποτυχίας είναι κυρίαρχα στις μητέρες κρατούμενες. Απέκτησαν παιδιά συνήθως είτε για να αποκτήσουν για πρώτη φορά κάτι δικό τους και μέσα από αυτό να κάνουν την επανόρθωση  της παιδικής τους ηλικίας, είτε από λάθος και αμέλεια (προβλήματα με τη περίοδο τους κατά τη χρήση) ή στη προσπάθεια να σταματήσουν τη χρήση μέσα από τη δημιουργία οικογένειας (εδώ συμβάλλει και η πίεση από την πατρική οικογένεια). Τα παιδιά αυτά συνήθως τα αναλαμβάνουν οι μητρικές γιαγιάδες, σπανιότερα οι πατρικές,  που ούτως η άλλως έχουν τη τάση να δεσπόζουν στις ζωές των κορών τους και να είναι πάντα εκείνες οι πρωταγωνίστριες ακόμη και στη ζωή των εγγονιών τους. Εάν τα παιδιά είναι βρέφη και μέχρι τα δύο τους χρόνια έχουν το δικαίωμα να τα πάρουν μαζί τους στη φυλακή οπότε διαμένουν σε ειδική πτέρυγα η οποία διαθέτει και παιδική χαρά και καλύτερους όρους διαβίωσης. Μετά τη συμπλήρωση του δεύτερου έτους το παιδί πηγαίνει στον πλησιέστερο συγγενή που κρίνεται κατάλληλος (συνήθως γιαγιά), σε ανάδοχη οικογένεια ή ίδρυμα σπανιότερα για υιοθεσία ή στον πατέρα  (συνήθως είναι και αυτός  χρήστης ή δεν ενδιαφέρεται). Σε μερικές περιπτώσεις αλλοδαπών δίνεται ένας χρόνος παράταση.

Όλα αυτά λοιπόν πρέπει να έχει υπόψη του ο θεραπευτής προκειμένου να προσεγγίσει την κρατούμενη και να κερδίσει την εμπιστοσύνη της.  Σεβόμαστε πάντα τον χρόνο και τη προσωπικότητα της κάθε κρατούμενης καθώς και τις ιδιαιτερότητες της χωρίς ποτέ να εκπίπτουμε από τις δικές μας αρχές. Σιγά-σιγά και αφού κερδίσουμε την εμπιστοσύνης τους λειτουργούμε ως ο δικός τους άνθρωπος που τις κατανοεί, τις σέβεται, τις πονάει και πάνω από όλα είναι αυτός που για πρώτη φορά τους δίνει την ελπίδα και τους δείχνει ότι, και όμως υπάρχει αύριο και μπορεί να είναι διαφορετικό, καλύτερο φτάνει να δώσουν τη μάχη για τη  ζωή τους και την αξιοπρέπεια  τους  με πρώτους σύμμαχους εμάς.

Από τη μέχρι τώρα εμπειρία μας στις γυναικείες φυλακές, ο αριθμός των κρατουμένων που ήρθαν σε επαφή με το πρόγραμμα μας είναι 157. Από αυτές οι 39 ήταν αλλοδαπές και οι περισσότερες απελάθηκαν, 1 γνωρίζουμε ότι παραμένει στη χώρα και είναι καθαρή, ζει με το σύζυγο και το παιδί της, 1 μετά την αποφυλάκιση της παρακολούθησε το πρόγραμμα των Ανώνυμων Τοξικομανών και σήμερα εργάζεται σε πρόγραμμα απεξάρτησης (είναι νοσηλεύτρια)· για τις υπόλοιπες δεν μπορούμε να βρούμε στοιχεία. Από τις υπόλοιπες 118 το 77,2% παρακολούθησε μετά την αποφυλάκιση την ομάδα αποφυλακισμένων με στόχο την ένταξη στο κυρίως πρόγραμμα (μεικτή ομάδα) και το 62,5% εντάχθηκε και ολοκλήρωσε με επιτυχία το πρόγραμμα. Τα ποσοστά ένταξης τους στο κυρίως πρόγραμμα και ολοκλήρωσης του με επιτυχία αυξήθηκαν σημαντικά από το 1997 που δημιούργησε η Μονάδα μας το Ειδικό Πρόγραμμα Απεξάρτησης για γυναίκες.

Αξιοποιώντας όλη αυτή την εμπειρία η Μονάδα Απεξάρτησης 18 ΆΝΩ σχεδιάζει να επεκτείνει άμεσα την παρέμβασή της και στον τομέα των τοξικομανών μητέρων και των ανήλικων παιδιών τους. Αυτή η κατηγορία γυναικών είναι ίσως η πιο καταπιεσμένη και κακοποιημένη από όλες,  συμπαρασύροντας και τα παιδιά της στο φαύλο κύκλο της βίας.

Στην Ελλάδα με διαλυμένο σήμερα το κράτος πρόνοιας, δεν υπάρχει καμμία μέριμνα για όλες αυτές τις ομάδες του πληθυσμού, που εγκαταλείπονται στην τραγική τους μοίρα. Η Μονάδα Απεξάρτησης 18 ΆΝΩ έχει πάρει την πρωτοβουλία για το στήσιμο ενός δικτύου φορέων και υπηρεσιών για την αντιμετώπιση των αναγκών αυτών των γυναικών και των παιδιών τους: μαιευτικές, γυναικολογικές, παιδιατρικές, στεγαστικές,  εργασιακές και άλλες ανάγκες.

Αρχή της Μονάδας είναι ότι η αντιμετώπιση του προβλήματος της εξαρτημένης γυναίκας περιλαμβάνει σαν βασική της προϋπόθεση την παρέμβαση στους πολιτικούς, οικονομικούς, κοινωνικούς και πολιτιστικούς παράγοντες, που οδηγούν στην τοξικομανία και την αναπαράγουν ως τρόπο ζωής. Γιατί η θεραπεία απεξάρτησης δεν έχει μόνο την επιστημονική της διάσταση. Έχει και την ηθική, την ιδεολογική και την κοινωνική της διάσταση και είναι βασικά ένας αγώνας για την απελευθέρωση του ανθρώπου από κάθε είδους δεσμά.

Παγκόσμια Ημέρα Κατά των Ναρκωτικών

«Χρειαζόμαστε την κοινωνία δίπλα μας»

Σ' ένα κοινωνικό κίνημα κατά των ναρκωτικών που προϋποθέτει από όλους την αλλαγή στάσης ζωής ενάντια στη ρουτίνα, την αίσθηση του ότι τίποτε δεν έχει νόημα και την έλλειψη απαιτήσεων για την επίλυση των προβλημάτων, κάλεσε χθες η επιστημονική υπεύθυνη του 18 ΑΝΩ Κατερίνα Μάτσα.

Τόνισε ότι «χρειαζόμαστε την κοινωνία δίπλα μας», καθώς η απεξάρτηση είναι διαδικασία διαρκούς αλλαγής που δίνει δυνατότητα σε απεξαρτημένους να συμμετέχουν ως δυναμικά και αξιόλογα μέλη της κοινωνίας.

Η απεξάρτηση είναι δύσκολη, αλλά είναι δυνατή και όχι χαμένη υπόθεση, επισήμανε στην κοινή συνέντευξη Τύπου με θέμα «Η Απεξάρτηση στην Κοινότητα: Δυνατότητες και δυσκολίες» η Μάρθα Φωστέρη, υπεύθυνη της ανοικτής κοινότητας του ΚΕΘΕΑ Διάβαση. «Δεν είναι δυνατόν, είπε, 20 χρόνια μετά τη με θετικά αποτελέσματα λειτουργία στεγνών προγραμμάτων, η εγκατάσταση νέων μονάδων να συναντά το φόβο της τοπικής κοινωνίας και να προσκρούει στην άρνησή της».

Δεν υπάρχει ανταπόκριση, ενδιαφέρον και αποδοχή από τον κόσμο των διαφόρων ενεργειών που πραγματοποιούν τα 61 κέντρα πρόληψης που λειτουργούν στη χώρα ήταν η διαπίστωση σε χθεσινή ημερίδα του ΟΚΑΝΑ «Πρόληψη: Πράξη Ζωής - Ευθύνη για το Μέλλον», όπου συμμετείχε το πανελλήνιο Σωματείο Εργαζομένων. Πάντως η πρόεδρος του ΟΚΑΝΑ Αν. Κοκκέβη μίλησε για επιστημονική, διοικητική και οικονομική στήριξη των κέντρων που «αρχικά αναπτύχθηκαν πολύ γρήγορα χωρίς την απαιτούμενη υποδομή στήριξης». Για τα κέντρα πρόληψης το 2002 διατέθηκαν από το υπουργείο Εσωτερικών 9 εκατομμύρια ευρώ, ποσό που θα αυξάνεται κατά 3 εκατομμύρια ευρώ ετησίως έως το 2006.

Χαρακτηριστικά όσων προσέγγισαν το 18ΑΝΩ το 2001:

Για χρήση ηρωίνης προσέγγισε το 90% το 18ΑΝΩ,  γεγονός ανησυχητικό, καθώς προ πενταετίας η προσέγγιση γινόταν κυρίως για χρήση χαπιών-κάνναβης. Το 81,9% ήταν άνδρες και το 18% γυναίκες. Από 19 έως 29 ετών ήταν το κύριο σώμα των προσελθόντων (69,2%) και το 84,2% από την Αθήνα με τη συντριπτική πλειοψηφία να ζει με την οικογένεια. Την πρώτη επαφή με ουσίες είχε το 85,9% σε ηλικία μέχρι 18 ετών. Το 59,9% ανέφεραν συστηματική ενέσιμη χρήση, το 80,8% περιστασιακή. Εντυπωσιακό στοιχείο η επαγγελματική κατάσταση με το 44,1% να έχει σταθερή απασχόληση, γεγονός σπάνιο στους εξαρτημένους. 8.841 άτομα προσέγγισαν το Συμβουλευτικό Σταθμό το 2001, καθώς και 285 έφηβοι με μέσο χρόνο χρήσης 2 έως 4 χρόνια.

Η δυσκολία στη δημιουργία ανθρώπινων σχέσεων είναι το πρώτο σε σοβαρότητα πρόβλημα που αξιολογούν όσοι δίνουν τη μάχη για την κοινωνική επανένταξη από το 18ΑΝΩ κάτι που συνδέεται με τη δυσκολία του κοινωνικού συνόλου να τους αποδεχτεί. Αλλα προβλήματα, όπως ιεραρχούνται σε έρευνα του 18ΑΝΩ: Η δυσκολία αντιμετώπισης της εποχής τους, όπου μυθοποιείται η χρήση ουσιών και δέχονται συνεχείς «παροτρύνσεις» για τη χρήση νόμιμων και παράνομων ουσιών. Οι συνθήκες άγριας εκμετάλλευσης που υφίστανται εργαζόμενοι. Τα νομικά προβλήματα και η απειλή της φυλακής που στέλνει αρνητικό μήνυμα για την αποδοχή από τους έξω. Η δυσχέρεια εξεύρεσης ενδιαφερόντων. Η εξάρτηση είναι κατάσταση που αδειάζει τη ζωή από κάθε ενδιαφέρον και η απεξάρτηση πρέπει να βοηθήσει να ξαναδημιουργηθούν.

28/11/2003