ΚΡΙΣΗ ΣΤΗΝ ΑΜΕΡΙΚΑΝΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ 

H κρίση στην αμερικάνικη οικονομία φαίνεται να υπερβαίνει το …αποτέλεσμα των προεδρικών εκλογών, τουλάχιστον όσον αφορά την επίδραση των πολιτικών εξελίξεων στην αγορά συναλλάγματος και στην “τιμή” του δολαρίου. Αυτό φαίνεται να επιβεβαιώνεται τόσο από τη συμπεριφορά των διεθνών αγορών απέναντι στο αμερικάνικο νόμισμα και στις ισοτιμίες του με το ευρώ όσο και από ένα άλλο γεγονός που μόλις πρόσφατα διέρρευσε στον διεθνή ειδικό οικονομικό τύπο. Ένα άρθρο του συνεργάτη μας ΓΙΑΝΝΗ ΑΓΓΕΛΗ.

Στις αρχές του περασμένου Σεπτέμβρη δύο περίπου μηνες πρίν από τις εκλογές, στην Ουάσιγκτον, στο πλαίσιο της ετήσιας συνόδου του ΔΝΤ, έγινε κεκλεισμένων των θυρών μια συνάντηση. Στη συνάντηση αυτή ο Αλαν Γκρίσνπαν, πρόεδρος της FED είπε στους πολύ λίγους υψηλούς “προσκεκλημένους” του ότι "To δολάριο είναι μάλλον βέβαιο ότι θα συνεχίσει να κινείται σε χαμηλά επίπεδα όχι μόνο έναντι του ευρώ αλλά και έναντι των άλλων νομισμάτων για αρκετό χρονικό διάστημα...".

Παλούκια έχει να πηδήξει ο Μπους όχι μόνο στα πολεμικά μέτωπα αλλά και στην Οικονομία

Η συνάντηση εκείνη επισήμως "δεν έγινε ποτέ", δεν έχει καταγραφεί σε καμμία ατζέντα επίσημων συναντήσεων και η επιλεκτική διαρροή, για την ...ύπαρξή της, έγινε έναμιση περίπου μήνα αργότερα, λίγο πρίν από τις εκλογές. ώστε αφ’ ενός να υπάρξει ο χρόνος προσαρμογής από πλευράς των άλλων κεντρικών τραπεζών και αφ’ετέρου να δοθεί η δυνατότητα στις αγορές να αντιμετωπίσουν “ψύχραιμα” το όποιο εκλογικό αποτέλεσμα...

Πράγματι, μετά την "μηδέποτε γενομένη" συνάντηση της Ουάσιγκτον, είχαν ακολουθήσει δηλώσεις ευρωπαίων κυρίως αξιωματούχων, οι οποίοι -ποιούντες την ανάγκην φιλοτιμίαν-  εμφανίζονταν να δηλώνουν ικανοποιημένοι από την ενίσχυση του ευρώ, όπως π.χ. ο προεδρεύων στο ΕΚΟΦΙΝ κ. Ζάλμ ή το μέλος της διοίκησης της ΕΚΤ κ. Ζοζέ Μανουέλ Παράμο, οι οποίοι είχαν σπεύσει να εκαφράσουν την ικανοποιησή τους γιατί με το ισχυρό ευρώ μειώνονται οι πιέσεις από το ακριβό πετρέλαιο.

Η εκμυστήρευση του Γκρίνσπαν στους συναδέλφους του, εκείνη την ημέρα στην Ουάσιγκτον, για την "αναπόφευκτη" διολίσθηση του αμερικάνικου νομίσματος την επόμενη περίοδο, δεν είχε συνδεθεί με το αποτέλεσμα των προεδρικών εκλογών και το γεγονός αυτό ερμηνεύθηκε προεκλογικά από τις αγορές, ως ενισχυτικό στοιχείο του ότι αυτή η πολιτική αποτελεί πλέον μονόδρομο για τις ΗΠΑ.

Το γιατί βέβαια το "φθηνό" δολάριο είναι μονόδρομος προς το παρόν για τις ΗΠΑ, εξηγείται από το τεράστιο διπλό έλλειμμα του αμερικάνικου Ισοζύγιου (εμπορικό και τρεχουσών συναλλαγών) το οποίο θα ξεπεράσει το 2004 το μισό τρις δολ., αλλά και από έναν άλλο σημαντικό λόγο που συνδέεται βέβαια με τον προηγούμενο : οι επενδύσεις στις ΗΠΑ τόσο εκείνες που αφορούν κινητές αξίες (ομόλογα, χρηματιστήριο) όσο και οι επιχειρηματικές αυξάνονται με ρυθμό πολλαπλάσιο από την αύξηση της αποταμίευσης, δημόσιας και ιδιωτικής. Οι “επενδύσεις” αυτές αφορούν κυρίως τις αγορές αμερικάνικων ομολόγων με τα οποία οι ΗΠΑ καλύπτουν το έλλειμμά τους. Αυτό σημαίνει ότι η ανάγκη εισροής κεφαλαίων από το εξωτερικό για την ικανοποίηση τους είναι τεράστια και όπως υπολογίζεται ξεπερνά τα δύο δις δολ. ημερησίως "καθαρά" (δηλαδή οι εισαγωγές μείον τις εκροές) .

Ουσιαστικά η τεράστια διαφορά ανάμεσα στην εγχώρια αποταμίευση και τις επενδύσεις (κυρίως αγορά χρέους) αντανακλά το τεράστιο δημόσιο έλλειμμα και το γεγονός ότι η αμερικάνικη οικονομία τρέφεται και επιβιώνει μόνο χάρη στην χρηματοδότηση από την αποταμίευση των ξένων οικονομιών, όποιος και αν είναι ο ...πρόεδρος στην Ουάσιγκτον.

Ουσιαστικά “επιβιώνει” πάνω σε ένα τεράστιο βουνό ελλειμμάτων και χρέους μόνο χάρη στον διπλό χαρακτήρα του νομίσματός της σαν ένα εθνικό αλλά και διεθνές αποθεματικό νόμισμα.

Η μόνη προσωρινή έστω "λύση" για τις ΗΠΑ - όπως τουλάχιστον παραδέχονται στην FED - είναι αφ’ ενός να διατηρήσουν "φθηνές" μέσω του δολαρίου τις επενδύσεις στις ΗΠΑ, και αφ’ ετέρου να κρατήσουν φθηνά τα αμερικάνικα προϊόντα στο εξωτερικό, σε συνδισμό με μικρές και όχι απαγορευτικές αυξήσεις των επιτοκίων για να μη επηρρεαστεί η πολιτική του φθηνού δολάριου. Στην Ευρώπη εκτιμούν ότι τα αμερικάνικα επιτόκια μέχρι το τέλος του 2005 θα έχουν αυξηθεί εκτός απροόπτου κατά 1% με 1,25%.

Η εναλλακτική υπόθεση θα ήταν αφήσουν να βυθιστεί η αμερικάνικη οικονομία στην ύφεση για να εξισορροπήσουν το τεράστιο διπλό έλλειμμα με δραστική πτώση των εισαγωγών και της κατανάλωσης αλλά όλοι εντός και εκτός ΗΠΑ απεύχονται σαν "το διάβολο το λιβάνι" ένα τέτοιο ενδεχόμενο καθώς μια τέτοια εξέλιξη θα έφερνε πολύ γρήγορα την κατάρρευση της φούσκας πάνω στην οποία στηρίζεται συνολικά η λειτουργία της αμερικανικης οικονομίας .

Οι συνέπειες βέβαια της στρατηγικής του "φθηνού" δολάριου εκ μέρους των ΗΠΑ δεν ….αρέσουν, αλλά αποτελούν τη λύση του μικρότερου κακού, όπως τουλάχιστον υποστηρίζουν οι οικονομικοί αναλυτές αλλά και οι τραπεζίτες.

Η διολίσθηση εξ άλλου του δολλαρίου, που δεν θα συνοδεύεται από σημαντικές αυξήσεις στα επιτόκια, αποτελεί και μια ευπρόσδεκτη εξέλιξη για τις υπερχρεωμένες -σε δολλάρια- χώρες.

Από την άλλη βέβαια είναι δίκοπο μαχαίρι καθώς σταθεροποιεί επίσης την προοπτική του ακριβού πετρέλαιου του οποίου η τιμή φυσιολογικά κινείται στην αντίθετη κατεύθυνση από το δολάριο.

Οι μεγαλύτερες δυσκολίες πάντως, από την λύση - μονόδρομο που έχουν επιλέξει οι ΗΠΑ, αφορούν στην Ευρώπη και την ζώνη του ευρώ.

Στην Ε.Ε. οι οικονομίες εξακολουθούν να "σέρνονται" με ρυθμούς ανάπτυξης που και το 2005 θα κινούνται σε επίπεδα όχι μακριά από το 2% και με τον πληθωρισμό να βρίσκεται σε ανάλογο ύψος.

Με την “ανάπτυξη” και την κατανάλωση στις ΗΠΑ να "φρενάρει" και το δολάριο να συνεχίζει την διολίσθηση, η κατάσταση στην οικονομία της Ε.Ε. θα επιδεινωθεί καθώς αφ’ ενός οι εξαγωγές προς τις ΗΠΑ θα δυσκολέψουν και αφ’ ετέρου ο ανταγωνισμός των δύο οικονομιών στις διεθνείς αγορές θα δυσκολέψει για την Ευρώπη.

Ομως στην Ε.Ε. των 25 η κατάσταση έχει εν μέρει διαφοροποιηθεί καθώς το 85% της οικονομίας εξαρτάται από την εσωτερική της ανάπτυξη (προσφορά - κατανάλωση) και μόλις τι 15% από τις συναλλαγές της με τον υπόλοιπο κόσμο.

Αυτό το "νέο στοιχείο" σε ένα περιβάλλον, που οπωσδήποτε διαμορφώνεται, όσον αφορά τις συναλλαγματικές ισοτιμίες, από τις αποφάσεις της FED, εξέτασαν οι 25 της Ε.Ε. στη Συνοδο του Συμβουλίου το περασμένο 48ωρο στις Βρυξέλλες, εν οψει της Συνόδου Κορυφής του Δεκεμβρίου.

Η απάντηση της Ευρώπης στις ΗΠΑ, όπως υποστηρίζουν πιά στις Βρυξέλλες, δεν είναι ένας νομισματικός πόλεμος ευρώ - δολαρίου, καθώς αυτό θα προκαλούσε σοβαρές ζημιές σε όλες τις πλευρές. Αντίθετα θεωρούν ότι η προώθηση των στόχων της Λισαβώνας, ήτοι η βελτίωση της ευρωπαϊκής ανταγωνιστικότητας, είναι ο ευρωπαϊκός μονόδρομος απέναντι στο "φθηνό" δολλάριο. Με άλλα λόγια επιτάχυνση της απελευθέρωσης της αγοράς εργασίας, ασφαλιστικό, ιδιωτικοποιήσεις.

Στο μέτωπο αυτό η Εκθεση Βιμ Κόκ για την βελτίωση της ανταγωνιστικότητας στην Ε.Ε., που συζητείται πλέον διαξοδικά για κάθε χώρα της Ε.Ε., δείχνει ότι μια επιτάχυνση στην κατεύθυνση των στόχων της Λισαβώνας, θα διεύρυνε τις ήδη πολύ μεγάλες αποκλίσεις στο εσωτερικό της Ευρώπης, καθώς πολλές χώρες και αναμεσά τους η Ελλάδα δύσκολα θα καταφέρουν να ακολουθήσουν...