ΝΕΑ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ: Νέα Οικονομική Πολιτική για τη θωράκιση της παλιάς

ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΚΟΣΜΟΠΟΥΛΟΣ

Νέα Οικονομική Πολιτική ονόμασε ο Κώστας Καραμανλής το πρόγραμμα που το κόμμα του «κοινωνικού κέντρου» θα υπηρετήσει μετά τους Ολυμπιακούς Αγώνες. Αν και ο όρος είναι πολύ παλιός και μας θυμίζει πάρα πολλά, η Νέα Δημοκρατία έχει ήδη καταστήσει σαφές ότι το φθινόπωρο είναι «αναγκασμένη» να ακολουθήσει μια περιοριστική πολιτική λιτότητας «με κοινωνική ευαισθησία και ανθρώπινο πρόσωπο». Η «νέα» Δεξιά έρχεται φορώντας τα ρούχα του χθες από την ανάποδη. Η Νέα Οικονομική Πολιτική στην επαναστατική ΕΣΣΔ ακολούθησε μετά την περίοδο του λεγόμενου πολεμικού κομμουνισμού, ενώ η α λα Καραμανλή «ΝΕΠ» προηγείται για να προωθήσει και στη χώρα μας το στάδιο του πολεμικού καπιταλισμού σε όλα τα πεδία.

Παρά τη σοσιαλίζουσα φιλολογία, η Νέα Δημοκρατία επιχειρεί, όπως επισημάναμε και στο προηγούμενο φύλλο, να αποκαταστήσει και να ανασυγκροτήσει στις νέες συνθήκες την ενεργητική και παθητική συσπείρωση ευρύτερων κοινωνικών δυνάμεων των μεσαίων στρωμάτων, της αγροτιάς και ειδικά των εργαζομένων γύρω από τον καταναγκαστικό μονόδρομο μιας ακόμα πιο ακραίας νεοφιλελεύθερης πολιτικής. Η συγκρότηση της νέας πλατιάς «κοινωνικής συμμαχίας του κέντρου» ουσιαστικά αποτελεί την ιστορική συνάντηση της παραδοσιακής Δεξιάς με το «κεκτημένο του εκσυγχρονισμού», την πολιτική ανασυγκρότηση του κοινωνικού ιστού των ανώτερων, μεσαίων ή και κατώτερων στρωμάτων που ωφελήθηκαν από την αντιδραστική «άνοιξη του ελληνικού καπιταλισμού» και σήμερα ανησυχούν μπροστά στα εμφανή σημάδια αποσταθεροποίησης της δυναμικής τους. Η επιτυχία σε αυτή τη «συμμαχία» θα μπορούσε να επιβάλει την ηγεμονία της νεο-δεξιάς για μια ολόκληρη ιστορική φάση. Αυτή άλλωστε την προοπτική εξυπηρετεί και η ευρεία αναμόρφωση της ηγετικής πυραμίδας του κράτους και της διοίκησης που επιχειρείται με την ενίσχυση του ρόλου των γαλάζιων παιδιών. Τα μέτρα Παυλόπουλου, όσο και αν από πρώτη ματιά δείχνουν να έρχονται σε αντίθεση με το ευρύτερο συμμαχικό πνεύμα, στην πραγματικότητα συνδυάζουν τη σύνδεση του «σκληρού πυρήνα» (και την ηγεμονία του) με την προώθηση των πλατύτερων πολιτικών συσπειρώσεων.

Πάντως, όσο και αν η κυβέρνηση κατηγορείται για αναβλητικότητα, τα πράγματα δεν θα μπορούσαν να είχαν πάει καλύτερα για τη δεξιά παράταξη: η Νέα Δημοκρατία δεν ήθελε δήθεν να πάρει «σκληρά μέτρα», όμως η Κομισιόν, ο ΣΕΒ και το ΠΑΣΟΚ τής τα ζητούσαν. Ο Κώστας Καραμανλής δεν ήθελε να πει «ναι» στο σχέδιο Ανάν: αναγκάστηκε από τους Αμερικανούς. Ο Κώστας Καραμανλής δεν ήθελε να ψηφίσει το νέο τρομονόμο: τον επέβαλε η Ευρωπαϊκή Ένωση. Ωστόσο, αυτού του είδους η «τακτική» αναμένεται να εγκαταλειφθεί από τον Οκτώβριο, γιατί δεν μπορεί πλέον να γίνει πιστευτή μπροστά στην ένταση της νέας επίθεσης που ετοιμάζεται. Μια του κλέφτη, δυο του κλέφτη, τρεις και οι δικαιολογίες εξαντλήθηκαν.

«Σύγχρονο κοινωνικό κέντρο» βάπτισε τον ευρύτερο νεοδημοκρατικό πολιτικό συνασπισμό που προωθεί ο Κώστας Καραμανλής. «Απόπειρα μεταμφίεσης» χαρακτήρισε αυτό το εγχείρημα ακόμα και ο αρχηγός της «δημοκρατικής παρατάξεως» και αυτοαποκαλούμενος «κεντροαριστερός» Γ. Παπανδρέου. Εμπνευστής του «νέου κέντρου» είναι ο Ν. Καραχάλιος, που είχε και την ευθύνη για τον επικοινωνιακό σχεδιασμό του συνεδρίου. Την ημέρα της εκλογής του νέου Πολιτικού Συμβουλίου της ΝΔ ο Κώστας Καραμανλής τόνισε πως «πάμε για πολλές ακόμα ελληνικές νίκες». «Για τη νίκη της Ελλάδας στους Ολυμπιακούς και Παραολυμπιακούς Αγώνες και για τη νίκη της Νέας Οικονομικής Πολιτικής απέναντι στις αντιξοότητες που μας κληροδότησε το χθες.

Η Ντόρα Μπακογιάννη προτίμησε το χαρακτηρισμό «φιλελεύθερη παράταξη» για τη ΝΔ. Σε συνέντευξή της στα Νέα η δήμαρχος Αθηναίων κράτησε αποστάσεις από τους ακροβατισμούς του Κ. Καραμανλή: «Είμαι κεντρώα, αλλά είμαι φιλελεύθερη. Η νόθευση των πολιτικών εννοιών δεν έχει κανένα νόημα, ούτε μπορούμε να βρεθούμε χωρίς κανένα ίχνος ιδεολογικής διαφοράς. Ο χώρος για τον οποίο μιλάμε είναι λίγο πολύ ο ίδιος». Στην ίδια συνέντευξη χαρακτήρισε τον εαυτό της ως την «πλέον κεντρώα» της ΝΔ. Μάλλον γιατί οι άλλοι «κεντρώοι» νεοφιλελεύθεροι και φιλοατλαντιστές του κόμματος προσχώρησαν στο ΠΑΣΟΚ.

Μικρές αλλαγές σημειώθηκαν στο καταστατικό του κόμματος. Η σημαντικότερη αναμφισβήτητα είναι η μείωση, κατά 50% τουλάχιστον, των τοπικών οργανώσεων του κόμματος, καθώς στο εξής για κάθε δήμο με κατοίκους έως 100.000 θα μπορεί να λειτουργεί μόνον μια τοπική οργάνωση. Σε δήμους με περισσότερο πληθυσμό ο αριθμός των οργανώσεων θα καθορίζεται από το Πολιτικό Συμβούλιο. Το Πολιτικό Συμβούλιο θα συγκροτείται στο εξής κυρίως από αιρετά μέλη, με εξαίρεση τον πρόεδρο του κόμματος, το γραμματέα της Κοινοβουλευτικής Ομάδας, τον πρόεδρο της Βουλής και τον πρόεδρο της ΟΝΝΕΔ. Τα υπόλοιπα 14 μέλη του Πολιτικού Συμβουλίου (7 κοινοβουλευτικοί και 7 μη κοινοβουλευτικοί) θα εκλέγονται από την Κεντρική Επιτροπή. Το ζήτημα της συμμετοχής ή μη των «Βαρόνων» στο Πολιτικό Συμβούλιο ανατέθηκε στη διακριτική ευχέρεια του Κ. Καραμανλή.

Αναβαθμίζονται τα προνόμια του γραμματέα της ΚΕ καθώς θα προεδρεύει του Πολιτικού Συμβουλίου σε περίπτωση κωλύματος του προέδρου. Η σύνθεση της ΚΕ παραμένει ως έχει, αλλά στο εξής θα λειτουργεί και σε τμήματα (Συνδικαλιστικό, Τοπικής Αυτοδιοίκησης κ.ά).

Τη «δόξα» της εικονικής δημοκρατίας του Γ. Παπανδρέου και του ΠΑΣΟΚ ζήλεψε η συνεδριακή «γιορτή» της (Νέας) Δημοκρατίας. Μετά την κατάργηση των μισών και βάλε οργανώσεων βάσης, οι σύνεδροι ανακάλυψαν ότι δεν τους δίνεται καν η ψευδαίσθηση επιλογών. Άλλωστε, τα 2/3 της σύνθεσης της ΚΕ είναι «διορισμένα» εκ των προτέρων, ο πρόεδρος είναι ακλόνητος και η διαμόρφωση των πολιτικών θέσεων αποτελεί προνόμιο του στενού ηγετικού πυρήνα. Οι υποβληθείσες υποψηφιότητες των κοινοβουλευτικών μελών για το Πολιτικό Συμβούλιο (ΠΣ) ήταν τελικά επτά. Οι θέσεις ήταν επίσης επτά και το σώμα ενέκρινε την πλήρωσή τους δια βοής. Αλλά και στα εξωκοινοβουλευτικά μέλη του ΠΣ, οι υποψηφιότητες ήταν μόλις δέκα, εκ των οποίων τρία στελέχη μπήκαν για το ξεκάρφωμα, αφού από τα πριν είχε γίνει γνωστό πως ήταν εκτός «γραμμής» και έτσι δεν εξελέγησαν. Πρόκειται για ένα Πολιτικό Συμβούλιο εξόφθαλμα διορισμένο και πλήρως ελεγχόμενο από τον Κ. Καραμανλή. Οι επτά εκλεκτοί του προέδρου είναι οι υπουργοί Π. Παυλόπουλος, Δ. Σιούφας, Γ. Βουλγαράκης, Ν. Κακλαμάνης, Μ. Γιαννάκου, Φ. Πάλλη-Πετραλιά καθώς και ο κοινοβουλευτικός εκπρόσωπος του κόμματος, Βύρωνας Πολύδωρας. Ο τελευταίος προσπαθεί, μετά τον Μ. Έβερτ (που απουσίαζε επιδεικτικά), να εκφράσει τη συνείδηση της βάσης ή των «παιδιών» της Νέας Δημοκρατίας. Χειροκροτήθηκε περισσότερο και από τον πρωθυπουργό με τις δηλώσεις του «για εκείνα τα στελέχη της Νέας Δημοκρατίας που είναι ακόμα στο ψυγείο».

Αρνητικά σχόλια προκάλεσαν οι έντονες πιέσεις που άσκησαν ο γραμματέας του κόμματος, Β. Μεϊμαράκης, και άλλοι κορυφαίοι του κόμματος σε στελέχη που είχαν εκδηλώσει την πρόθεση να είναι υποψήφιοι «προκειμένου να μη διαταραχτεί το καλό κλίμα». Εντύπωση επίσης προκαλεί το γεγονός ότι η ηγεσία της ΝΔ προχώρησε σε τέτοιες μεθοδεύσεις α λα Παπανδρέου, τη στιγμή που ο αρχηγός της είναι θεωρητικά «παντοδύναμος στο θρόνο του». Όπως ένας βασιλιάς πριν από πόλεμο κάνει «ξεκαθάρισμα» της αυλής του, έτσι και μετά τη σύντομη «άνοιξη» του νέου καραμανλισμού (παρά την οξύτητα των λαϊκών προβλημάτων) αναμένεται βαρύς χειμώνας προκειμένου η Νέα Δημοκρατία να αντιμετωπίσει την αναπόφευκτη έξαρση των εργατικών λαϊκών αντιστάσεων και διεκδικήσεων.

Ο ίδιος πάντως ο Β. Μεϊμαράκης, αφού απέτρεψε στελέχη από το να είναι υποψήφια για οποιαδήποτε αξίωμα και ενώ ήταν ο μοναδικός υποψήφιος για τη θέση του γραμματέα, απαίτησε να μπει κάλπη για το πρόσωπό του και επανεξελέγη πανηγυρικά συγκεντρώνοντας το 95,8% των ψήφων (πολύ πίσω πάντως από το 99,9% που είχε συγκεντρώσει ο Γ. Παπανδρέου για τη θέση του προέδρου του ΠΑΣΟΚ). Η Ντόρα Μπακογιάννη (που εξελέγη πρώτη στα μη κοινοβουλευτικά μέλη) επανέλαβε ότι η ίδια ήταν πάντα υπέρ της συμμετοχής σε δημοκρατικές διαδικασίες αλλά, αντί γι’ αυτές, επελέγησαν «άλλες διαδικασίες, οι οποίες τη βρίσκουν αντίθετη». Πάντως, συνέχισε ότι «ήταν προς τιμήν του Βαγγέλη Μεϊμαράκη που ζήτησε να μπει κάλπη και για τον ίδιο», όντως πολύ γενναία απόφαση.

Τα στελέχη που αποθαρρύνθηκαν με ένα μαραθώνιο τηλεφωνημάτων, έμμεσων απειλών και πιέσεων που έγιναν τις προηγούμενες μέρες από το Μαξίμου και τη Ρηγίλλης έδειξαν έντονη δυσαρέσκεια. Ακούστηκαν διάφορα, όπως «τέτοια έκανε και το ΠΑΣΟΚ και το σιχάθηκε ο κόσμος», μέχρι το «αυτά δεν γίνονταν ούτε επί Στάλιν» που φώναζε ο αγρότης - συνδικαλιστής Νασιούλας Νασίκας, μέλος της ΚΕ. Η νέα μορφή οργάνωσης των αστικών κομμάτων στην Ελλάδα, κάτι που είδαμε να συμβαίνει και στο ΠΑΣΟΚ (και όχι μόνο), είναι ο πλήρης διαχωρισμός μεταξύ ηγεσίας, μεσαίων στελεχών και βάσης. Είναι κυρίως η ενίσχυση της εικονικής αντιπροσωπευτικότητας και της εργολαβικής εκπροσώπησης του πολλαπλά κολακευόμενου σώματος των ψηφοφόρων, των παθητικών οπαδών - πολιτών.

Η έλλειψη δυνατότητας οποιουδήποτε ελέγχου από τη βάση, έστω ενός δεξιού και συντηρητικού κόμματος, αυξάνει το μέγεθος της επιρροής των άλλων κέντρων εξουσίας (ΜΜΕ, επιχειρηματικοί κύκλοι, διεθνείς συσχετισμοί) και ουσιαστικά πρόκειται για την κατάλυση του μεταπολιτευτικού «δημοκρατικού» μοντέλου λειτουργίας, του οποίου η Νέα Δημοκρατία θα ήθελε να φαντάζει ως ο πιο γνήσιος συνεχιστής, έστω και στις σημερινές δύσκολες συνθήκες. 

09/08/2004