Η ΜΑΧΗ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ
ΠΡΟΕΔΡΙΑΣ

ΓΙΑΝΝΗΣ ΕΛΑΦΡΟΣ

Το εξάμηνο της ελληνικής προεδρίας θα είναι από κάθε άποψη ένα πολύ θερμό διάστημα, που θα χρωματίσει τις πολιτικές εξελίξεις στη χώρα μας. Δεν αποτελεί απλά ένα σιρκουί κινηματικών ενεργειών, αλλά μια συνολική πολιτική - ταξική μάχη εξωκοινοβουλευτικού τύπου. Η κυβέρνηση Σημίτη θα αξιοποιήσει την προεδρία για να ανακτήσει το χαμένο έδαφος. Καταστρώνεται σχέδιο μαζικής πλύσης εγκεφάλων, ώστε να εμπεδωθούν τα ασφυκτικά όρια των ντιρεκτίβων της ΕΕ ως μονόδρομος. Ταυτόχρονα, να φανεί ότι οι εκσυγχρονιστές είναι οι κατάλληλοι διαχειριστές. Εάν όλα πάνε καλά για την κυβέρνηση, δεν θα διστάσει να κάνει ακόμα και εκλογικό αιφνιδιασμό μετά την προεδρία. Στη γωνία φυσικά περιμένει και η ΝΔ, χωρίς να αμφισβητεί την ουσία της εφαρμοζόμενης πολιτικής, με την πανευρωπαϊκή πατέντα της σκιώδους προεδρίας.

Αυτό δεν σημαίνει βέβαια ότι η ελληνική προεδρία θα κινηθεί απλά και μόνο για το θεαθήναι. Θα δημιουργήσει έργο και απ΄ αυτό θα κριθεί. Οι αποφάσεις αυτές θα καθορίσουν τη ζωή των εργαζομένων σε σημαντικό βαθμό. Πάνω από το 70% της νομοθεσίας αποφασίζεται ήδη σε ευρω-ενωσιακό επίπεδο. Έτσι, η ελληνική προεδρία είναι και πεδίο αποκάλυψης της πολιτικής ΕΕ, κεφαλαίου και κυβέρνησης, διαμόρφωσης κινηματικών και πολιτικών όρων για την ανατροπή της.

Τι περιλαμβάνει λοιπόν η ατζέντα της ελληνικής προεδρίας, στο βαθμό που δεν ανατιναχθεί από τον πόλεμο στο Ιράκ; Καταρχήν, την προώθηση της διεύρυνσης με την ομαλή ένταξη των δέκα χωρών. Προετοιμάζεται μάλιστα πανηγυρική υπογραφή της συνθήκης στις 16 Απρίλη στην Αθήνα. Η διεύρυνση, ειδικά με την ένταξη της Κύπρου, θα αποτελέσει το ισχυρό χαρτί του Μαξίμου, έστω κι αν το εισιτήριο της Λευκωσίας κοστίσει την ευρω-διχοτόμηση του νησιού. Ταυτόχρονα, η Αθήνα θα προσπαθήσει να αναβαθμίσει το ρόλο της στις «νέες χώρες» και ειδικά στις χώρες του επόμενου κύματος διεύρυνσης, τις βαλκανικές. Η διεύρυνση όμως συνοδεύεται από τη μείωση όλων των κονδυλίων και την αναθεώρηση της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής, πράγμα που σημαίνει δραματική μείωση όλων των «ενισχύσεων» που πήγαιναν στους έλληνες αγρότες, οδηγώντας τους φτωχομεσαίους στην απόγνωση. Δεν θα είναι καθόλου παράξενο να δούμε μπλόκα από τρακτέρ στις συνόδους...

Δεύτερο μεγάλο θέμα είναι η πολιτική μορφή της 25μελούς ΕΕ, το οποίο εξετάζει και η Συνέλευση για το Μέλλον Ευρώπης, με πρόεδρο τον Ζισκάρ ντ' Εστέν. Η Συνέλευση προωθεί την παραπέρα εμβάθυνση της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης, σε ακόμα πιο αντιδραστική κατεύθυνση, με τη θέσπιση ευρωπαϊκού συντάγματος και δημιουργία οργάνων άσκησης κοινής οικονομικής πολιτικής, με σκοπό την αύξηση συνοχής της ζώνης του ευρώ. Στα πλαίσια αυτά συζητιέται και η αναπροσαρμογή του Συμφώνου Σταθερότητας, του «ζουρλομανδύα» σύμφωνα με τον Ρ. Πρόντι. Στο στόχαστρο του νέου Μάαστριχτ θα βρεθεί το δημόσιο χρέος, πράγμα που θα πιέσει όλους τους προϋπολογισμούς σε περικοπές κοινωνικών δαπανών.

Το τρίτο μεγάλο ζήτημα είναι η προώθηση της λογικής της Λισαβόνας. Η σύνοδος αυτή, το καλοκαίρι του 2000, είχε θέσει στην πρώτη γραμμή την προώθηση της ευελιξίας, τις νέες εργασιακές σχέσεις και την αντιγραφή του αμερικανικού μοντέλου της «νέας οικονομίας». Η νέα οικονομία μας τελείωσε, αλλά η ευελιξία μένει. Η απελευθέρωση της αγοράς εργασίας θα είναι βασικό ζητούμενο της Συνόδου στη Θεσσαλονίκη, σε συνδυασμό με παραπέρα αντεργατικές αποφάσεις στο ασφαλιστικό. Ας σημειωθεί εδώ ότι ήδη η Κομισιόν πρότεινε αύξηση των ορίων απασχόλησης σε όλη την Ευρώπη!

Τέταρτη προτεραιότητα είναι το μεταναστευτικό πρόβλημα. Η Ελλάδα προωθεί στην ουσία μια υπεραντιδραστική ρύθμιση, με βασική προτεραιότητα τη φύλαξη των συνόρων. Βασικό ζητούμενο για την κυβέρνηση Σημίτη, που θρασύτατα βαφτίζει τους πρόσφυγες «λαθρομετανάστες», είναι η δημιουργία ευρωπαϊκού σώματος και αντίστοιχων κονδυλίων για τη φύλαξη των συνόρων. Ταυτόχρονα, για μεγαλύτερο έλεγχο προωθείται και η δημιουργία του SIS 2, δηλαδή του Σένγκεν Νο2.

Τέλος, θα προωθηθούν οι διεθνείς σχέσεις της ΕΕ με την Ρωσία, άλλες χώρες της Ανατολικής Ευρώπης, τις χώρες της Μεσογείου και τις ΗΠΑ.

ΑΝΥΠΟΤΑΧΤΗ ΖΩΝΗ ΟΛΗ Η ΕΛΛΑΔΑ

Το εξάμηνο στο οποίο μόλις μπήκαμε αποτελεί κορυφαία αναμέτρηση και προσκλητήριο αγώνα για όλους τους αγωνιστές. Θα χρειασθεί όμως πολύ εντατική και συγκεκριμένη δουλειά, έμπνευση και πολιτική τέχνη, άλλη ποιότητα σε όλα τα επίπεδα για να διαμορφωθούν οι συνθήκες μιας «ελληνικής Γένοβας», μιας καμπής των εξελίξεων προς τα αριστερά. Κάτι τέτοιο δεν είναι δεδομένο. Όσο σημαντική κι αν είναι η γοητεία αυτού που ονομάστηκε «κίνημα κατά της παγκοσμιοποίησης», όσο κι αν δημιούργησε ελπίδα ότι ένα νέο κίνημα και μια νέα Αριστερά μπορεί να δημιουργηθεί (άσχετα από το εάν στις περισσότερες των περιπτώσεων ηγεμονεύουν παλιές και νέες ρεφορμιστικές αντιλήψεις), οι εργαζόμενοι και οι νέοι στην Ελλάδα θα κινητοποιηθούν όχι για να αντιγράψουν κάτι που έγινε αλλού, αλλά για να εκφράσουν τα δικά τους συμφέροντα, τις δικές τους ανάγκες. Φυσικά ο αέρας των διεθνών αγώνων φουσκώνει τα πανιά, ο νέος διεθνισμός που διαμορφώνεται μέσα στις πρωτότυπες συνθήκες της καπιταλιστικής διεθνοποίησης εμπνέει και αλληλοτροφοδοτείται με τους αγώνες στη χώρα μας και με τα πολιτικά - κοινωνικά υποκείμενα (μετωπικές πρωτοβουλίες, συσπειρώσεις και πολιτικές οργανώσεις) που συγκροτούνται και παρεμβαίνουν.

Η ριζοσπαστική Αριστερά στην Ελλάδα, παρά τη συνολική αργοπορία που έδειξε να συνειδητοποιήσει τη νέα δυναμική, συνειδητοποίησε σχετικά έγκαιρα τις δυνατότητες της μάχης της ελληνικής προεδρίας, γεγονός που εκφράστηκε στην πρόταση της ΔΡΑΣΕ για τη συγκρότηση του Μπλοκ κατά της ΕΕ και στην κίνηση των Παρεμβάσεων των καθηγητών για τη συνάντηση όλων των συσπειρώσεων, που με την ιδιαίτερη συμβολή και τοπικών κινήσεων, μετωπικών πρωτοβουλιών, πολιτικών οργανώσεων και ανεξάρτητων αγωνιστών οδήγησε στη συγκρότηση της Πρωτοβουλίας Αγώνα Θεσσαλονίκη 2003. Τρεις κατευθυντήριες ιδέες έδιναν το βηματισμό σε όλη αυτή τη διαδικασία: Καταρχήν, η απαίτηση για ένα ξεκάθαρο αιχμηρό και συγκεκριμένο πολιτικό περιεχόμενο, που να μπορεί να εκφράσει κοινωνικές δυναμικές και να τα βάλει με τον αντίπαλο σε όλη τη γραμμή του μετώπου. Η ολοκληρωτική εναντίωση στην ΕΕ, χωρίς αυταπάτες για μεταρρύθμισή της αλλά και η πάλη για έξοδο απ΄ αυτή με εργατικό - διεθνιστικό προσανατολισμό και όχι με λογικές αυτοδύναμης ανάπτυξης και λαϊκής εξουσίας, η πάλη κατά των πολέμων της Νέας Τάξης και συνολικά κατά του σύγχρονου ιμπεριαλισμού, απαιτώντας την άμεση απεμπλοκή της Ελλάδας από το ματοκύλισμα, ο αγώνας κατά της καπιταλιστικής παγκοσμιοποίησης και κατά της κοινωνίας της εκμετάλλευσης συνολικά και η ασυμβίβαστη πάλη κατά της κυβέρνησης του πολέμου, της λιτότητας, της τρομοκρατίας, του ρατσισμού και της περιβαλλοντικής καταστροφής αποτελούν το αναγκαίο εφαλτήριο. Κεντρική ιδέα είναι ότι αυτό το σύστημα δεν μεταρρυθμίζεται, ανατρέπεται! Αυτά τα τέσσερα «όχι» γεμίζουν με ένα μεγάλο «ναι» στα δικαιώματα των εργαζομένων και των νέων, ένα έμπρακτο «ναι» στη δύναμη και στην ελπίδα του ανυποχώρητου αγώνα.

Δεύτερη βασική επιδίωξη ήταν να προωθηθεί η συνάντηση όλων των διαφορετικών συσπειρώσεων, όλων των διαφορετικών σχημάτων, που συμμετέχει και επηρεάζει η ριζοσπαστική Αριστερά και να παραταχθούν όλα μαζί σε ένα ισχυρό μπλοκ, αναδεικνυόμενα σε αντίπαλο δέος της κυρίαρχης πολιτικής, του ρεφορμισμού και της διαχείρισης. Η ευκαιρία ενιαίας πολιτικοποίησης και συγκεκριμένου πολιτικού  - κοινωνικού αγώνα που δίνει η προεδρία, αλλά και οι άλλες δραματικές εξελίξεις όπως ο πόλεμος, δεν πρέπει να πάει χαμένη.

Η τρίτη κατευθυντήρια ιδέα ήταν να δοθεί στο κίνημα κατά της παγκοσμιοποίησης και ευρύτερα μια πολύ πιο συγκεκριμένη έκφραση. Να ξεφύγουμε από το συμβολικό, που πιο εύκολα χειραγωγείται. Ως πρωταρχικό πεδίο έκφρασης της ταξικής πάλης αναδείχθηκε το εθνικό, η σύγκρουση με τη συγκεκριμένη «δική σου» κυβέρνηση, με το «δικό σου» αστικό κράτος και κεφάλαιο. Ταυτόχρονα, σε επίπεδο Ευρώπης η βασική εναντίωση στην «παγκοσμιοποίηση» περνά υποχρεωτικά μέσα από τη ρήξη με την ΕΕ. Η στάση απέναντι στην ελληνική κυβέρνηση και στην ΕΕ είναι διαχωριστική γραμμή. Κι ακόμα, στο θέμα του πολέμου δεν αρκεί ο πασιφισμός ή ο γενικόλογος αντιαμερικανισμός. Απαιτείται πάλη για να μπλοκαριστεί πολιτικά η μηχανή του πολέμου που περνά και από τη δική μας χώρα, για να καταδικασθεί βαθιά η πολιτική των ΗΠΑ και των συμμάχων τους. Μπροστά στα στρατιωτικά και κοινωνικά σφαγεία της Νέας Τάξης το κίνημα πρέπει να κηρύξει την Ελλάδα ανυπόταχτη ζώνη!

Το αποκρυστάλλωμα αυτής της λογικής ήταν η συγκρότηση μιας αυτοτελούς πολιτικο - κοινωνικής πρωτοβουλίας η οποία επιδιώκει να εκφράσει τις καλύτερες στιγμές του κινήματος στην Ελλάδα (από τις μάχες των εξεταστικών μέχρι τις κινητοποιήσεις κατά της επίσκεψης Κλίντον) αλλά και να αξιοποιήσει δημιουργικά τη διεθνή εμπειρία. Η Πρωτοβουλία Αγώνα λειτουργεί με αμεσοδημοκρατικά χαρακτηριστικά, είναι αποφασισμένη να παραμείνει ανεξάρτητη από κάθε κρατικό και κυβερνητικό μηχανισμό και καλεί τους εργαζόμενους να δηλώσουν ανυπακοή στις κόκκινες ζώνες που θα στηθούν γύρω από τις Συνόδους, που στήνονται καθημερινά γύρω από τη ζωή μας και τα δικαιώματά μας. Είναι φανερό ότι μια τέτοια λογική δεν θα μπορούσε να εκφρασθεί στα πλαίσια των Κοινωνικών Φόρουμ, που κινούνται εντός της ρεφορμιστικής λογικής του Πόρτο Αλέγκρε, αποδεχόμενα την ευρωπαϊκή ενοποίηση και τις απαγορευμένες ζώνες στη σκέψη καταρχήν (αφού θεωρούν σεχταρισμό την προβολή ενός αντικαπιταλιστικού περιεχομένου) και με τη συμμετοχή του γραφειοκρατικού και κυβερνητικού συνδικαλισμού. Ούτε όμως μπορεί να εκφρασθεί από την αποστειρωμένη Δράση του ΚΚΕ, που πετσοκόβει περιεχόμενο και συμμάχους στα όρια της μικροαστικής «λαϊκής οικονομίας». Πολύ περισσότερο δεν μπορεί να εκφρασθεί από το μικροκομματικό ανταγωνισμό τους και την ιδιοκτησιακή λογική τους. Η Πρωτοβουλία Αγώνα παραμένει σταθερή στην ανεξαρτησία της, αλλά και στη λογική της κοινής δράσης στη βάση αρχών (βλ. σελ. 8).

Βέβαια οι σημερινές συσπειρώσεις της επίσημης και της ριζοσπαστικής Αριστεράς θα ξεπεραστούν εάν γίνει κατορθωτό ο κόσμος της δουλειάς να έρθει στο προσκήνιο και να βγει στο δρόμο. Η δική μας επιδίωξη, και δεν το κρύβουμε άλλωστε, είναι να συμβάλλουμε σε ένα γενεσιουργό «μπιγκ μπανγκ» των μαζικών αγώνων, που θα οδηγήσει σε ανακατατάξεις προς τα αριστερά, σε μια νέα πολιτικοποίηση και ριζοσπαστικοποίηση, παρέχοντας την αναγκαία δυναμική και διαμορφώνοντας ένα ελκτικό κοινωνικο - πολιτικό παράδειγμα του πόλου της ανεξάρτητης αντικαπιταλιστικής Αριστεράς.

 18/01/2003