Η πρόσφατη διεύρυνση  του ΝΑΤΟ που αποφασίστηκε στη σύνοδο κορυφής της Πράγας παρουσιάστηκε κατ’ αρχήν από τα δυτικά μέσα ενημέρωσης κυρίως σαν μια προσπάθεια του λόμπι των στρατιωτικών βιομηχανιών της Δυτ. Ευρώπης για να βρουν νέες αγορές για τα νέα και πανάκριβα προϊόντα τους. Η είσοδος της Βουλγαρίας, της Ρουμανίας, της Σλοβενίας, της Σλοβακίας, της Λιθουανίας, της Λετονίας  και της Εσθονίας άμεσα, από το νέο έτος, στην βόρειο – ατλαντική Συμμαχία. Επιπλέον Κροατία, Αλβανία, και Δημοκρατία της Μακεδονίας πήραν χρονοδιάγραμμα διαπραγματεύσεων για την ένταξη τους στο αμέσως προσεχές μέλλον.

Το ΝΑΤΟ από του χρόνου θα αριθμεί 26 κράτη μέλη τα οποία θα γίνουν 29 μετά από λίγα χρόνια. Η συνολική στρατιωτική δύναμη των νέων μελών του ΝΑΤΟ αυξάνεται κατά 244.100 στρατιώτες άμεσα (Ρουμανία 103.000, Βουλγαρία 77.300, Σλοβακία 33.000, Λιθουανία 12.200, Σλοβενία 7.600, Λετονία 6.500, Εσθονία 4.500), στους οποίους κάποια στιγμή θα προστεθούν περίπου άλλες 55-60.000 όταν οι τρεις βαλκανικές χώρες ενταχθούν στην Συμμαχία. Όλες οι νέες χώρες ανέλαβαν την υποχρέωση να εναρμονίσουν τον τύπο του εξοπλισμού τους (ο οποίος είναι και απαρχαιωμένος και ανατολικοευρωπαϊκής προέλευσης μη συμβατός με τον ΝΑΤΟϊκό) με τα βόρειο-ατλαντικά πρότυπα, αν και ορισμένες χώρες όπως η Σλοβακία και η Ρουμανία έχουν μια αξιόλογη στρατιωτική βιομηχανία που έκανε έως τώρα σημαντικές εξαγωγές όπλων. Πλέον, αυτή η υποδομή θα πρέπει να καταστραφεί και να αγοραστούν νέου τύπου οπλικά συστήματα με ό,τι και αν αυτό συνεπάγεται για τις προβληματικές οικονομίες αυτών των χωρών. Επίσης αυτές υπέγραψαν και το σχετικό άρθρο της Συμμαχίας που ορίζει ως κατώτερο πλαφόν αμυντικών δαπανών για κάθε κράτος μέλος το 2 % του ΑΕΠ. Μάλιστα κατά τη διάρκεια της συνόδου ασκήθηκαν πιέσεις σε όλα τα κράτη μέλη (παλαιά και νέα ) για να αναθεωρηθεί προς τα  πάνω αυτό το πλαφόν. Πολλές χώρες αντέδρασαν (ανάμεσα τους  και η Ελλάδα που με 5% δαπανών για τις ένοπλες δυνάμεις φιγουράρει στις πρώτες θέσεις μαζί με την Τουρκία, παραπάνω και από τις ΗΠΑ!!) Αλλά για τα νέα κράτη-μέλη το κόστος θα είναι ιδιαίτερα μεγάλο καθώς με την εξαίρεση της Ρουμανίας και της Βουλγαρίας που ξοδεύουν το 2,5 και 2,8% του ΑΕΠ τους για εξοπλισμούς, όλες οι άλλες υπολείπονται σημαντικά.

Ωστόσο το οικονομικό σκέλος της διεύρυνσης αποτελεί απλώς μια παρωνυχίδα της υπόθεσης αυτής. Το βασικό και κυρίαρχο χαρακτηριστικό της διεύρυνσης βρίσκεται στην ικανοποίηση της στρατιωτικής επέλασης των ΗΠΑ και των υπόλοιπων ιμπεριαλιστικών δυνάμεων προς τα εδάφη της Ρωσίας και τα Βαλκάνια. Μια απλή ανάγνωση του χάρτη αποδεικνύει το γεγονός. Όταν το 1999 οι ιμπεριαλιστές βομβάρδισαν τα Βαλκάνια, είχαν προβληματισθεί αρκετά για το πώς και από πού θα διέλθουν τα αεροπλάνα τους και κυρίως οι χερσαίες δυνάμεις τους. Ίσως τότε η βορειο-ανατολική Συμμαχία γειτνίαζε με την πρώην Γιουγκοσλαβία μόνο από τα ελληνικά της σύνορα, ενώ υπήρχε και ο απομονωμένος θύλακας της Ουγγαρίας από βορρά, στον οποίο όμως δεν είχαν άμεση πρόσβαση εξαναγκαζόμενοι να παζαρεύουν με τη Σλοβακία, την Αυστρία και τη Σλοβενία. Με την είσοδο της Σλοβακίας και της Σλοβενίας ο ουγγρικός δρόμος γίνεται συνεχής και από βορειο-δυτικά (μέσω Ιταλίας) και από βορειο-ανατολικά (μέσω Πολωνίας, Τσεχίας). Η είσοδος της Βουλγαρίας και της Ρουμανίας ολοκληρώνει την περικύκλωση της Σερβίας και από Ανατολικά. Ταυτόχρονα μειώνεται ο στρατηγικός ρόλος της προβληματικής Ελλάδας (των μεγάλων αντιπολεμικών συλλαλητηρίων) και του λιμανιού της Θεσσαλονίκης, και εν μέρει της Τουρκίας, της οποίας ο στρατηγικός ρόλος, μετά και την στάθμευση αμερικάνικων δυνάμεων στη Γεωργία, μάλλον προσανατολίζεται μονόπλευρα προς το Ιράκ και Ιράν. Εν μέρει αυτό εξηγεί και το όψιμο ενδιαφέρον των Αμερικάνων για να κλείσει με κάθε τρόπο το «αγκάθι» του Κυπριακού που ταλανίζει τη συνοχή του ΝΑΤΟ στο νοτιο-ανατολικότερο σημείο του. Από την άλλη μεριά η είσοδος των τριών μικρών Βαλτικών δημοκρατιών, οδηγεί σε απομόνωση ένα αμιγώς ρωσικό κομμάτι, τον θύλακα του Καλίνινγκραντ που πλέον αποκόπτεται από ΝΑΤΟϊκές χώρες εξ ολοκλήρου και έχει μοναδική διέξοδο από τη θάλασσα της Βαλτικής. Για το ρωσικό στόλο που σταθμεύει εκεί αυτό είναι ένα στρατηγικό ντεζαβαντάζ καθώς δεν μπορεί πλέον να ανεφοδιαστεί χωρίς την άδεια του ΝΑΤΟ!! Επιπλέον υπάρχει μια έντονη συμβολική σημασία στην ένταξη αυτών των δημοκρατιών καθώς αποτελούσαν εδάφη της τέως ΕΣΣΔ. Τέλος, το ΝΑΤΟ με την είσοδο των νέων χωρών διαθέτει πλέον εκτεταμένα σύνορα με τη Ρωσία, την Ουκρανία, τη Λευκορωσία. Αυτά, σε συνδυασμό με την αμερικάνικη στρατιωτική παρουσία στη Γεωργία, το Τατζικιστάν, το Ουζμπεκιστάν και το Τουρκμενιστάν, διαμορφώνουν ένα στρατηγικό τοπίο στρατιωτικής περικύκλωσης της Ρωσίας με τη μορφή τανάλιας. Υπάρχουν προφανώς και δευτερεύουσες πτυχές της ΝΑΤΟϊκής διεύρυνσης προς ανατολάς που άπτονται του στρατηγικού ανταγωνισμού μεταξύ ΗΠΑ και Ευρώπης.

Δεν είναι τυχαίο ότι οι Αμερικανοί επέσπευσαν τις διαδικασίες ένταξης των νέων χωρών για να προλάβουν και τη σύνοδο κορυφής της Κοπεγχάγης της Ε.Ε. στην οποία θα ασκούν παρασκηνιακές πιέσεις από θέση ισχύος. Κατ’ αρχήν, οι νέες χώρες που έχουν ήδη μπει ή θα μπουν του χρόνου στο ΝΑΤΟ, περιμένουν στη λίστα αναμονής για είσοδο στην Ε.Ε. Αυτό είναι πιο δύσκολο να γίνει καθώς πρέπει στη δεύτερη περίπτωση να πετύχουν τους σκληρούς οικονομικούς όρους που θέτει η Ε.Ε. Στην Κοπεγχάγη θα φανεί πόσες και ποιες από αυτές και πότε θα ενταχθούν στην Ε.Ε. για να διαμορφωθεί η νέα σκακιέρα του ευρωπαϊκού χάρτη. Ήδη η Ρουμανία, η Βουλγαρία, η Σλοβακία «έφαγαν πόρτα» στην Ε.Ε., ενώ το ίδιο φαίνεται πως θα γίνει και για την Τουρκία. Η Κύπρος κινδυνεύει να μείνει ταυτόχρονα και έξω από την Ε.Ε. και με ΝΑΤΟϊκή παρουσία /επικυριαρχία στο νησί και ουσιαστικά διχοτομημένη, ενώ από την πορεία των διαπραγματεύσεων θα κριθεί και εάν θα αποτελέσει για άλλη μια φορά την αφορμή μιας στρατιωτικής ανάφλεξης στην περιοχή, αν το κλίμα των διαπραγματεύσεων αντικατασταθεί από την ένταση σαν στοιχείο διπλωματικού παζαριού για τα ενδιαφερόμενα μέρη. Σε κάθε περίπτωση η μετατόπιση των γεωτεκτονικών πλακών που προκαλεί ο ιμπεριαλισμός οδηγούν τη νέα πραγματικότητα σε μία ασάφεια, την οποία μόνο η οργανωμένη παρέμβαση των λαών της περιοχής μπορεί να ανατρέψει. Υπό αυτήν την έννοια είναι μάλλον απογοητευτική η κινητοποίηση που έγινε στην Πράγα ενάντια στη σύνοδο κορυφής του ΝΑΤΟ από λίγες εκατοντάδες διαδηλωτές (οι οποίοι μάλιστα συγκρούστηκαν και μεταξύ τους, όταν αναρχοσυνδικαλιστές με αντικομμουνιστικά αντανακλαστικά ήρθαν στα χέρια με σταλινικούς Τσέχους, Ιταλούς και Έλληνες και με μερικούς τροτσκιστές να προσπαθούν μάταια να τους χωρίσουν).