Media - Πατρίκιοι και πληβείοι στα ΜΜΕ  Ο μακαρθισμός είναι εδώ – Αντισταθείτε!

To ΠΟΛΙΤΙΚΟ ΚΑΦΕΝΕΙΟ δημοσιεύει ένα εξαιρετικό άρθρο από το  @ριστερό Ριζοσπαστικό ΜΜΕτωπο για την κατάσταση που επικρατεί στα διάφορα ΜΜΕ. Ταυτόχρονα δημοσιεύει και μια καταγγελία, με τίτλο: Ο μακαρθισμός είναι εδώ – Αντισταθείτε!  

  Η κατάσταση στο χώρο των μέσων ενημέρωσης κάθε άλλο παρά συνιστά ένδειξη κρίσης και υποχώρησης του συγκεκριμένου βιομηχανικού κλάδου. Κάθε άλλο. Ακόμα και αν περιοριστούμε στην Ελλάδα, ξεπερνώντας τις τεράστιας σημασίας εξελίξεις σε διεθνές επίπεδο και τη διαρκή αναβάθμιση της παρουσίας και του ρόλου των παγκόσμιων μεγαθηρίων (AOL-Τάιμ Γουόρνερ, Μέρντοχ, Μπέρτελσμαν κ.λπ.), τα στοιχεία που ανακοινώθηκαν σχετικά με τα αποτελέσματα των ελληνικών επιχειρήσεων το 2000 και 2201, είναι μια απτή απόδειξη της καίριας θέσης και της μεγάλης δυναμικής των ΜΜΕ.

Είναι χαρακτηριστικό ότι οι δύο από τις 25 κορυφαίες επιχειρήσεις από την άποψη της προ φόρων κερδοφορίας συγκαταλέγονται στον κλάδο των ΜΜΕ – ΔΟΛ και Πήγασος. Μάλιστα, αν δεν είχε μεσολαβήσει ένα έτος άγριου ανταγωνισμού μεταξύ των εκδοτών, γεγονός που (εκτός από τις θέσεις εργασίας) περιόρισε τα κέρδη τους, στον κατάλογο θα συμπεριλαμβανόταν και ο Τεγόπουλος, πιθανότατα δε και ο όμιλος της Καθημερινής, ενώ το ύψος των κερδών θα ήταν αρκετά υψηλότερο αν συνυπολογιζόταν τα ποσοστά που έχουν οι μεγάλοι σε άλλα «μαγαζιά», όπως για παράδειγμα ο Λαμπράκης και ο Μπόμπολας στο Μέγκα. Αντίστοιχα υψηλές θέσεις βεβαίως καταλαμβάνουν τα παραπάνω συγκροτήματα και στη λίστα των εταιριών με τα περισσότερα ίδια κεφάλαια.

Ουσιαστικά, τα προηγούμενα χρόνια αλλά κυρίως το 2000, ήταν μια περίοδος σημαντικών ανακατατάξεων στο χώρο των ΜΜΕ, που σηματοδοτούν την προσπάθεια κυριαρχίας σε δύο επίπεδα: Πρώτον, στις νέες αγορές που ανοίγουν μέσω της ψηφιακής ενημέρωσης και του Διαδικτύου και, δεύτερον, στη σκακιέρα των γενικότερων εξελίξεων στο χώρο του ελληνικού κεφαλαίου. Εδώ, είναι σημαντικό να υπενθυμίσουμε το ότι τα αφεντικά και οι μεγαλομέτοχοι των κορυφαίων συγκροτημάτων ΜΜΕ είναι ταυτόχρονα η αφρόκρεμα του ελληνικού κεφαλαίου. Διότι τι άλλο είναι ο Λαμπράκης, τι άλλο είναι ο Μπόμπολας που ελέγχει ουσιαστικά το χώρο των κατασκευών, τι άλλο είναι ο Κόκκαλης, ο οποίος μπορεί μεν να έχει ως ναυαρχίδα του την Ιντρακόμ, ωστόσο διαθέτει τον ραδιοφωνικό σταθμό Φλας και το αντίστοιχο πόρταλ ενώ, παρά την αναβολή των σχεδίων του, δεν κρύβει τη φιλοδοξία του να επεκταθεί και στον τομέα της τηλεόρασης.

Οι μεγάλες κερδοφορίες ωστόσο των συγκροτημάτων των ΜΜΕ τα τελευταία χρόνια, παρά τη μικρή κάμψη το τελευταίο διάστημα, καταρρίπτει το επιχείρημα που θέλει τον κλάδο να είναι ζημιογόνος για τους καπιταλιστές, οι οποίοι ανέχονται δήθεν τις ζημιές προκειμένου να συντηρήσουν την εικόνα τους και να προάγουν τις άλλες, σημαντικές και κερδοφόρες δουλειές τους. Ασφαλώς και υπάρχουν επιμέρους τμήματα των ομίλων που παρουσιάζουν ζημιές, όπως αρκετές καθημερινές εφημερίδες, στο σύνολο όμως οι ιδιοκτήτες όχι απλώς ρεφάρουν αλλά κάνουν εντυπωσιακή ρελάνς. Γεμίζοντας τις τσέπες τους τόσο με τα απίστευτα ποσά που διοχετεύονται μέσω των διαφημίσεων –το 2000 ο τζίρος ξεπέρασε επισήμως τα 600 δισεκατομμύρια δραχμές, με αύξηση κάπου 15% έναντι του 1999, ενώ η στασιμότητα ή μικρή μείωση του 2001 δεν αρκεί για να αντιστρέψει την εικόνα της απίστευτης κερδοφορίας στη διάρκεια της τελευταίας δεκαετίας – όσο και με την υπερεκμετάλλευση των χιλιάδων εργαζομένων στον κλάδο.

Να πώς μεταφράζεται αυτό: Με τις αμοιβές για τη συντριπτική πλειοψηφία των δημοσιογράφων, διορθωτών, τεχνικών και λοιπών συναφών επαγγελμάτων να βρίσκονται σε χαμηλότατα επίπεδα, αντίστοιχα με αυτά άλλων κλάδων, ο όμιλος έχει έτοιμη τη λύση, με τα λεγόμενα επιμίσθια. Αντί να διαπραγματευθεί με τους εργαζόμενους την αύξηση του μισθού τους, προσφέρει μια δεύτερη ή και μια τρίτη δουλειά στις δεκάδες άλλες δραστηριότητές του. Έτσι, ο καπιταλιστής βγαίνει ποικιλοτρόπως κερδισμένος: Καταρχήν, ενώ ο εργαζόμενος πολλαπλασιάζει περίπου στο ακέραιο την ποσότητα της εργασίας του, η υπεραξία που καρπώνεται η επιχείρηση είναι πολύ μεγαλύτερη. Τόσο επειδή για κάθε επιπλέον δουλειά ο επιπλέον μισθός δεν είναι ολόκληρος – για παράδειγμα, παίρνεις 250.000 για μια εφημερίδα, πάρε 400.000 για να είσαι και στο τάδε περιοδικό, να ένα «πακέτο» 600.000 για να δουλεύεις κανονική βάρδια και στο πόρταλ – όσο και επειδή και αυτές οι ελάχιστες εργοδοτικές εισφορές δίνονται άπαξ και όχι μία για κάθε δουλειά.

Αλλά δεν είναι μόνο οικονομικό το όφελος. Η τακτική αυτή εξασφαλίζει ουσιαστικά την εργοδοσία από οποιαδήποτε επιθετική διεκδίκηση σε συλλογικό επίπεδο. Διότι είναι φανερό ότι υπερτερεί η διαπραγμάτευση κατά μόνας, όπου οι «καλοί», οι επικίνδυνοι ή, τέλως πάντων, αυτοί που αξιολογούνται αναλόγως από τη διεύθυνση εξαγοράζονται κυριολεκτικά μέσω του συστήματος των επιμισθίων. Οσο για τους υπόλοιπους, κατατάσσουν αυθαίρετα τους εαυτούς τους σε μια θεωρητική λίστα αναμονής, εξαιτίας και της άθλιας στάσης των υπαρχόντων συνδικαλιστικών ενώσεων από τις οποίες κανείς δεν ελπίζει πλέον ότι θα προκύψει βελτίωση των αμοιβών ή των άθλιων, συνθηκών εργασίας.

Για να είμαστε βεβαίως όσο το δυνατό πιο κοντά στην πραγματικότητα, θα πρέπει να πούμε ότι ναι μεν ο τόνος των εξελίξεων δίνεται από τα μεγάλα συγκροτήματα, ωστόσο η πλειοψηφία εργάζεται σε μικρές ή μεσαίες επιχειρήσεις, όπου οι συνθήκες είναι ακόμα χειρότερες. Έτσι, σύμφωνα με στοιχεία που παρουσιάστηκαν πρόσφατα, εννιά στις δέκα επιχειρήσεις στο χώρο των οτπικοακουστικών μέσων, με σύνολο απασχολούμενων πάνω από 10.000, έχουν μόνιμες συμβάσεις με λιγότερα από εννιά άτομα.

Το σκηνικό της πολυδιάσπασης και της ραγδαίας ανάπτυξης ατομικής συνείδησης στους εργαζόμενους των ΜΜΕ ολοκληρώνεται από τη μαύρη εργασία, τα δελτία παροχής υπηρεσιών και τους λεγόμενους «αυτοαπασχολούμενους δημοσιογράφους» (φριλάνσερς). Δίπλα στους – κατά προσέγγιση πάντα, καθώς κανείς δεν έχει κάνει τον κόπο να τους μετρήσει επακριβώς μέχρι σήμερα! – 20.000 περίπου εργαζόμενους όλων των ειδικοτήτων στο σύνολο των ΜΜΕ στην Ελλάδα, υπάρχουν πάνω από 6-7.000 που εργάζονται με ΔΠΥ και αυτοαπασχολούμενοι, ενώ είναι αδύνατο να υπολογιστεί ο αριθμός εκείνων που είτε πληρώνονται μαύρα (αμοιβές από 30 μέχρι 100.000 στην συντριπτική τους πλειοψηφία, χωρίς μισθολόγιο ή άλλη απόδειξη), αλλά και των σπουδαστών ή και αποφοίτων των διάφορων δημόσιων και ιδιωτικών σχολών, οι οποίοι ξημεροβραδιάζονται στα επιτελεία των μεγαλοδημοσιογράφων, πληρώνοντας από την τσέπη τους κινητά και έξοδα κίνησης με μόνη ελπίδα να αναγραφεί κάπου το όνομά τους και να είναι οι επόμενοι που θα προσληφθούν, πιθανότατα πετώντας έξω από την αγορά κάποιον… ατυχήσαντα.

Πώς όμως λειτουργεί τόσο εύρυθμα όλο αυτό το συνονθύλευμα, με αποτέλεσμα τόσο εκπληκτικές κερδοφορίες; Εδώ υπάρχουν διαφορετικά επίπεδα, οι «εργοδηγοί» της παραγωγής, κατώτερα (κυρίως επικεφαλής τμημάτων), μεσαία (κυρίως αρχισυντάκτες) και ανώτερα στελέχη των εταιριών (κατά βάση διευθυντές). Οι πρώτοι είναι κατά κάποιο τρόπο διχασμένες προσωπικότητες. Από τη μία, είναι κυρίως ειδικευμένοι εργαζόμενοι, απαραίτητοι και μη εύκολα αντικαταστάσιμοι, πραγματικοί κρίκοι στη γραμμή παραγωγής, η συμμαχία με τους οποίους είναι προϋπόθεση εκ των ων ουκ άνευ για την ανάπτυξη ενός νέου εργατικού κινήματος στον κλάδο. Οι τελευταίοι εντάσσονται ουσιαστικά, λόγω θέσης, απολαβών (η «βάση εκκίνησης» είναι κάπου στα δύο εκατομμύρια μηνιαίως, χωρίς οροφή) και προνομίων (κατοχή πακέτων μετοχών με «ειδικούς» όρους), στην πυραμίδα της αστικής τάξης, έστω και αν βρίσκονται στη βάση της. Όσο για τη μεσαία κατηγορία, ουσιαστικά αποτελεί τον πιο σταθερό σύμμαχο των ιδιοκτητών των μέσων και της διεύθυνσης, ελπίζοντας ότι κάποια στιγμή θα ανελιχθεί.

Αυτός ο μηχανισμός είναι, σε πολύ γενικές γραμμές φυσικά, που εξασφαλίζει τη λειτουργία του συστήματος στα ΜΜΕ. Και τα καταφέρνει πολύ καλύτερα καθώς ο σκληρός πυρήνας της εργατικής συνείδησης στο χώρο, ο μηχανισμός παραγωγής και υποστήριξής της (τεχνικοί, εργαζόμενοι στα τυπογραφεία και βιβλιοδετεία) βρίσκεται επίσης σε άσχημη κατάσταση. Ειδικά μετά τις αρχές της δεκαετίας του ’80, όταν ήρθε στην Ελλάδα η αλλαγή της τεχνολογίας με την εισαγωγή της φωτοσύνθεσης, διαδικασία που επέφερε σύγχιση αλλά και μερική διάσπαση των εργαζόμενων στο συγκεκριμένο τομέα της παραγωγής, με αποτέλεσμα σήμερα να υπάρχουν εκατοντάδες από αυτούς που δεν γνωρίζουν που ανήκουν και από ποιος εκπροσωπούνται.

Κι όμως. Μέχρι εκείνη τη στιγμή, ήταν αυτοί που είχαν τη δυνατότητα να κατεβάσουν τους διακόπτες και να αναστείλουν την παραγωγή, σε αντίθεση με τους δημοσιογράφους – άλλωστε, με μερικά κείμενα-ψυγεία, με υπερεργασία των αρχισυντακτών και με λιγότερες πιθανότατα σελίδες, τα έντυπα μπορούν να κυκλοφορήσουν κανονικά, ακόμα και αν όλοι οι δημοσιογράφοι απεργήσουν. Κάτι αντίστοιχο, αν όχι σε πιο απόλυτο βαθμό, συμβαίνει και στα ραδιοτηλεοπτικά μέσα.

Αυτό ακριβώς όμως το κομάτι των εργαζομένων ήταν και είναι πιο χειραφετημένο από τις κάθε λογής σειρήνες και ποικίλες ιδεολογικές πιέσεις που καθημερινά στους δημοσιογράφους – εξάλλου, τα ΜΜΕ, εκτός από κλάδος αιχμής στην παγκόσμια καπιταλιστική οικονομία, είναι και ένας κατεξοχήν ιδεολογικός μηχανισμός στα πλαίσια του εποικοδομήματος του αστικού κράτους, η λεγόμενη τέταρτη εξουσία. Έτσι, η δική τους στάση είναι που, σε τελική ανάλυση, θα καθορίσει και την τύχη του όποιου εγχειρήματος.

Και μια πρόσφατη καταγγελία:

Ο μακαρθισμός είναι εδώ – Αντισταθείτε!

Ο χώρος των γνωστών - άγνωστων, κατά παραγγελία κονδυλοφόρων ξαναχτύπησε. Ο κ. Μανώλης Βασιλάκης, έχοντας προφανώς υιοθετήσει πλήρως τον εκβιασμό του Μπους «ή είστε μαζί μας ή είστε αντίπαλοι» και ευρισκόμενος σε πλήρη εναρμόνιση με τον Αμερικανό πρέσβη Τ. Μίλερ, «καρφώνει» όλους εκείνους τους δημοσιογράφους που έχουν τολμήσει να διατυπώσουν διαφορετική ή, πολύ περισσότερο, κριτική άποψη απέναντι στον ολοκληρωτισμό που τείνει να επιβληθεί στην ενημέρωση μετά τις 11 Σεπτεμβρίου.

Tο νέο του βιβλίο, επί της ουσίας αποτελεί την πρώτη επίσημη και δημόσια αποτύπωση της περιβόητης «μαύρης λίστας» των ανεπιθύμητων του κλάδου. Του ανήκει ένα μεγάλο μπράβο για την ενδελεχή και σε βάθος δουλειά του και την αποκρυπτογράφηση της σύνθεσης των διάφορων ΜΜΕ, καθώς και για τις πολύτιμες πληροφορίες που παραθέτει γύρω από την πολιτική δράση των «δραστών». Οι πηγές του είναι ασφαλώς αξιόπιστες, όπως και η προσπάθειά του να εξομοιώσει, κατά το γνωστό «μοντέλο» την ακροδεξιά με τους αγωνιστές δημοσιογράφους και διανοούμενους.

Ο συγγραφέας καλεί ουσιαστικά την εργοδοσία να ξεμπερδεύει άμεσα με όλους εκείνους που χύνουν δηλητήριο στο «ανύποπτο κοινό» και έχουν μετατρέψει σε «γιάφκες» τα κατά τα άλλα καθωσπρέπει μέσα ενημέρωσης, αφού προηγουμένως τα έχουν «αλώσει». Προφανώς, ο ίδιος και οι περί αυτόν θα ήθελαν, εάν περνούσε από το χέρι τους, από όλους τους δημοσιογράφους να υπογράφουν δήλωση κοινωνικών φρονημάτων προτού πιάσουν δουλειά. Διότι, πώς να το κάνουμε, και η ελευθεροτυπία έχει τα όριά της!

Το βιβλίο του κ. Βασιλάκη είναι ο τελευταίος κρίκος στην αλυσίδα των προκλήσεων απέναντι σε πρωτοπόρους εργαζόμενους των ΜΜΕ, που αρνούνται να σκύψουν το κεφάλι. Συνιστά μία ακόμα προσπάθεια φίμωσής τους, ένα πλήγμα στην καρδιά της ελευθεροτυπίας, της αντικειμενικής ενημέρωσης και της ελευθερίας στην έκφραση γνώμης, στοιχεία καθιερωμένα τόσο στο σύνταγμα όσο και στον κώδικα δημοσιογραφικής δεοντολογίας.

Φαίνεται ότι ο αυτοχρισθείς ως εισαγγελέας Μ. Βασιλάκης έχει πολύ ισχυρές «πλάτες» και νομίζει ότι θα βρεθεί «καβάλα» στις εξελίξεις. Θα διαψευστεί παταγωδώς, μαζί με όλους όσους τον υποστηρίζουν, φανερά ή στο παρασκήνιο.

Καλούμε την κυβέρνηση, την ΕΣΗΕΑ και τις άλλες συνδικαλιστικές ενώσεις να πάρουν ανοιχτά και ξεκάθαρα θέση. Να καταδικάσουν απερίφραστα το νέο μακαρθισμό που αναπτύσσεται στο χώρο των ελληνικών μέσων ενημέρωσης. Να πάρουν μέτρα ώστε να σταματήσουν οι ευθείες ή έμμεσες πιέσεις των διάφορων κέντρων και πρεσβειών απέναντι σε συναδέλφους, όταν αυτά που λένε και γράφουν δεν εξυπηρετούν την προπαγάνδα τους.

Τα «βαποράκια» δεν έχουν θέση ανάμεσα σε όσους αισθάνονται ακόμα την ανάγκη να κάνουν την δουλειά τους με αξιοπρέπεια και συνέπεια. Η αντίδρασή μας θα είναι άμεση, καίρια και αποφασιστική.

http://www.aristerix.gr/

 07/08/2003