ΑΠΟΛΥΤΟΣ ΔΙΑΧΩΡΙΣΜΟΣ ΑΡΙΣΤΕΡΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΙΑΣ

Παραίτηση της Αριστεράς από την πάλη ενάντια στη Θρησκεία σημαίνει παραίτησή της από την πάλη ενάντια στο σύγχρονο καπιταλιστικό κόσμο

Του συνεργάτη μας ΚΩΣΤΑ ΜΑΡΚΟΥ

Η κριτική της θρησκείας είναι η προϋπόθεση για κάθε κριτική. Οι δέκα αυτές λέξεις από την αρχή της Εισαγωγής στην Κριτική της Εγελιανής Φιλοσοφίας, του Κράτους και του Δικαίου του Καρλ Μαρξ (στα ελληνικά, Εκδόσεις Παπαζήσει, 1978), ηχούν, σήμερα, στην Ελλάδα και σε όλο τον κόσμο, περισσότερο σαν προειδοποίηση για την Αριστερά, παρά σαν φιλοσοφική θέση. Σε πείσμα των εξελίξεων που ευνοούν μια «μαρξιστική αντεπίθεση», μια μεγαλύτερη φιλοσοφική αυτοπεποίθηση, σε καμία από τις ανακοινώσεις κανενός αριστερού κόμματος, καμιά Κεντρική Επιτροπή δεν τόλμησε να αναφέρει τη λέξη – έστω – Θρησκεία. Κανένα αριστερό κόμμα δεν έκανε ένα κάλεσμα συσπείρωσης και δράσης των μαρξιστών ενάντια στη θρησκεία, τώρα και όχι στα συνέδρια.

Εδώ και δεκαετίες, σχεδόν, με λίγες λαμπρές εξαιρέσεις κάποιων μαρξιστών διανοητών, που λειτουργούσαν, όμως, περισσότερο σαν μοναχικοί φωτεινοί αστέρες, παρά σαν οργανικοί διανοούμενοι, η «κριτική της θρησκείας» αποτελεί απαγορευμένη ζώνη υψηλής επικινδυνότητας για τα αριστερά, κομμουνιστικά κόμματα και κινήματα. Εάν, ωστόσο, η «πάλη ενάντια στη θρησκεία σημαίνει πάλη ενάντια στον κόσμο, που πνευματικό του άρωμα είναι η θρησκεία» (ο.π.), τότε η παραίτηση της Αριστεράς από την πάλη ενάντια στη θρησκεία σημαίνει παραίτησή της από την πάλη ενάντια στον κόσμο, ενάντια στο σύγχρονο καπιταλιστικό κόσμο, στον καπιταλισμό της εποχής μας. Ακόμη χειρότερα, σημαίνει ότι τμήματα της Αριστεράς κινδυνεύουν να φορέσουν το «πνευματικό άρωμα» του μάταιου τούτου κόσμου. Αίφνης, στις αρχές της προηγούμενης δεκαετίας, ανακάλυπτες στα σαλόνια πρώην συντρόφων βυζαντινές εικόνες. «Τέχνη είναι κι αυτές», έλεγαν. Όμως, το «άρωμα» έχει μετατραπεί ήδη σε δηλητηριώδη πνευματική μπόχα. Λίγες, μόνον, αναθυμιάσεις της εισπνεύσαμε το τελευταίο διάστημα.

Στην πόλη Ανζέρ της Γαλλίας άρχισε, την προηγούμενη Πέμπτη, η δίκη 66 ατόμων που κατηγορούνται ότι βίαζαν 45 μικρά παιδιά και βρέφη, ακόμη και έξι μηνών, με την «άδεια» ή και συμμετοχή των γονιών και παππούδων τους. Οι τελευταίοι τα «νοίκιαζαν» με αντάλλαγμα χρήματα, τρόφιμα ή τσιγάρα. Τι είναι, άραγε, πιο φρικώδες; Ο βιασμός ή η απόλυτη πνευματική και φυσική εξαθλίωση των γονιών και παππούδων; Γιατί, τι άλλο εκτός από απόλυτη φτώχεια υποδηλώνουν τα ανταλλάγματα σε τροφές ή τσιγάρα; Και όλα αυτά, όχι σε κάποια χώρα της Αφρικής, αλλά εκεί όπου οι καπιταλιστικές σχέσεις και η αστική πολιτική επικράτησαν πριν 216 χρόνια, υποσχόμενες «ελευθερία, ισότητα, αδελφότητα», στη μοντέρνα αναπτυγμένη και «πολιτισμένη» Γαλλία.

Για εκατομμύρια καρδιές μια τέτοια είδηση, ανάμεσα σε χιλιάδες όμοιες, αποτελεί ένα από εκείνα τα «διαβόητα εγκλήματα» που «παράγουν» την – κατά Μαρξ – «ανεστραμμένη συνείδηση του κόσμου»: τη Θρησκεία. Η βαρβαρότητα, οι εξευτελισμοί, οι ταπεινώσεις του συστήματος της μισθωτής εργασίας οδηγούν δισεκατομμύρια ανθρώπους στην αναζήτηση μιας καλύτερης ζωής στον «Επέκεινα» χώρο του ουρανού και όχι στον «Ενθάδε» χώρο της γης. Αναζητούν την «καθολική θεωρία» τους σε έναν κόσμο αντι-θεωρητικό, την «εγκυκλοπαιδική συνόψιση» μιας κοινωνίας διασπασμένης σε «ένα πλήθος φυλών», «την εκλαϊκευμένη λογική» τους δε έναν κόσμο χωρίς λογική. «Η θρησκεία είναι ο στεναγμός του καταπιεζόμενου πλάσματος, η θαλπωρή ενός άκαρδου κόσμου, είναι το πνεύμα ενός κόσμου απ’ όπου το πνεύμα έχει λείψει. Η θρησκεία είναι το όπιο του λαού» (ο.π.). Οι κοινωνικές σχέσεις γεννούν τη θρησκεία.

Ο Λούθηρος «εξουδετέρωσε τη δουλεία από ευλάβεια αντικαθιστώντας τη με τη δουλεία από πεποίθηση». Σήμερα, στην περίοδο της «Σύγκρουσης των Φονταμενταλισμών» (Τάρικ Άλι), ο Μπους, με το πολιτικοθρησκευτικό χριστιανικό του δόγμα, αντικαθιστά τη δουλεία από πεποίθηση με τη δουλεία από φόβο. Όπου το κράτος και τα όπλα έχουν τον πρώτο λόγο. Αυτή η δουλεία από φόβο δεν καταργεί, αλλά αναβαπτίζει και χρησιμοποιεί τη θρησκεία, μετατρέποντάς την σε μια θρησκεία που, αντί για τη ζυγαριά της μετά θάνατον Δικαιοσύνης, κρατά το ξίφος της προθανάτου Κόλασης. Η Εκκλησίες αυτής της θρησκείας ευλογούν τα Γκουαντανάμο, όπως ευλόγησαν τα Άουσβιτς και τα Μακρονήσια, ορκίζουν τους σύγχρονους κονκισταδόρες, όπως τους ομοίους τους στον 15^ο αιώνα, θα αφορίσουν τους σύγχρονους επαναστάτες και ριζοσπάστες, όπως τον Ρήγα Φεραίο. Για τους καταπιεσμένους και κολασμένους της Ανατολής και των δυτικών μητροπόλεων, η δική τους θρησκεία, τα δόγματά της και το μαχητικό τους κάλεσμα, συγκροτούν μια «πράσινη» Θεολογία της Εκδίκησης. Μια εκδίκηση, όμως, που «νομιμοποιεί τη σημερινή κατάπτωση με μια χθεσινή κατάπτωση», με την επιστροφή στις ρίζες μιας ισλαμικής αντιδραστικής ουτοπίας που ποτέ δεν υπήρξε, ούτε πρόκειται να υπάρξει ποτέ. Μοιάζει με τη γερμανική μικροαστική «σχολή», που καταδίκαζε ο Μαρξ, και η οποία χαρακτήριζε σαν εξέγερση την κάθε απελπισμένη «κραυγή του σκλάβου ενάντια στο κνούτο». Ένα κακέκτυπο και «σοφτ» αντίγραφο των παραπάνω είναι και ο Χριστόδουλος, ηγέτης, όμως, σε ένα ελληνορθόδοξο δόγμα που παίρνει λεφτά από την Δύση και την ΕΕ, αλλά θέτει επεκτατικούς και κατακτητικούς στόχους στην Ανατολή.

Πριν η Αριστερά θυμηθεί το διαχωρισμό εκκλησίας – κράτους, η εκκλησία έγινε επιχείρηση, οι επιχειρήσεις εκκλησία και η τελευταία κράτος. Εάν το πρώτο είναι απολύτως κατανοητό, για το δεύτερο και τρίτο χρειάζεται κάποια επεξήγηση: Η βιομηχανία του θεάματος, των ψευδαισθήσεων, των οραμάτων και των ναρκωπαραισθήσεων υπονομεύουν από καιρό τις βιοτεχνίες κεριού και εικόνων. Τις μεθόδους της, βέβαια, τις αντιγράφει, ανεπιτυχώς ακόμη, η εκκλησία. Από την άλλη, το κράτος – και μαζί του ο Αλ. Αλαβάνος – ζητά την μετατροπή της εκκλησίας σε εν μέρει κράτος σαν τη μόνη «γνήσια» καταφυγή των πιστών. Για την ακρίβεια, σε κράτος-πρόνοιας και φιλανθρωπίας. Δημιουργείται ένα σχετικά ενιαίο σύμπλεγμα εξουσίας, μέρος του οποίου αποτελεί η εκκλησία. Κράτος (με τις μυστικές του υπηρεσίες), σύγχρονη βιομηχανία (με τα ΜΜΕ) και εκκλησία, καθείς με τα όπλα του και τις απαιτήσεις του, συμμετέχουν στην καταδυνάστευση και χειραγώγηση του λαού. Το βαθύτερο νόημα των σημερινών αποκαλύψεων και εξελίξεων είναι η διαπάλη μεταξύ κράτους – εκκλησίας – βιομηχανίας, με το κράτος να καθοδηγεί και την καραμανλική κυβέρνηση να ηγεμονεύει.

Μπροστά στις εξελίξεις και τις μεγάλες προκλήσεις του καιρού μας, πόσο γελοία φαίνεται σήμερα η αντιπαράθεση για την «αυτοκάθαρση» του Χριστόδουλου και την κατάργηση του θρησκευτικού όρκου του Προέδρου της Δημοκρατίας! Σε αντίθεση με τις ντροπαλές θέσεις εκσυγχρονισμού της εκκλησίας, ο δεκάλογος αιτημάτων του Νέου Αριστερού Ρεύματος (σ. σ. θα δημοσιευθούν κάτω από το άρθρο), στο σύνολό του, αν και αποτελείται από δέκα απλά αστικοδημοκρατικά αιτήματα που έθεσαν οι μπολσεβίκοι εκατό χρόνια πριν, έχει ένα ριζοσπαστικό, εργατικό, ανατρεπτικό περιεχόμενο. Από τη μία είναι απόλυτα αναγκαία για να «αναπνεύσει» η κοινωνία, από την άλλη δεν υπάρχει κανένα τμήμα της αστικής τάξης να τα υπερασπίσει. Οι θέσεις αυτές αποτελούν κριτήριο για μια Αριστερά που θέλει να είναι αληθινά και όχι φανταστικά αντικληρικαλιστική και ταυτόχρονα αντικυβερνητική και αντικαπιταλιστική. Μια τέτοια Αριστερά δεν έχει καμία σχέση, βέβαια, με τις πρακτικές του προέδρου του Συνασπισμού, Αλ. Αλαβάνου, που φιλά το χέρι ενός παπά, και της βουλευτίνας του ΚΚΕ, Λ. Καννέλη, που φιλά το χέρι του Χριστόδουλου. Μια Αριστερά που σέβεται το όνομά της δεν φιλά κανενός τα χέρια.

Μέχρι τις διαπιστώσεις και τα αιτήματα, θα μπορούσε να συμφωνήσει οποιοδήποτε φωτεινό μυαλό. Πρέπει, όμως, η ανάλυση να φτάσει ως το τέρμα της: «Η κριτική της θρησκείας καταστρέφει τις αυταπάτες του ανθρώπου για να μπορέσει να δράσει, να σκεφτεί, να διαμορφώσει την πραγματικότητά του {…} οδηγεί {…} στην κατηγορική επιταγή της ανατροπής όλων των σχέσεων που κάνουν τον άνθρωπο ένα ον ταπεινωμένο, υποδουλωμένο, εγκαταλειμμένο, περιφρονημένο…». Θα μοιάζαμε περισσότερο με εκείνους τους Γερμανούς πολιτικούς του 18^ου αιώνα που τους χαρακτήριζε ο «μετριοπαθής εγωισμός» εάν αρκούμασταν σε μια «μερική χειραφέτηση», σε μια «πολιτική μόνο επανάσταση». Όχι τόσο το μεγαλειώδες πνεύμα του Μαρξ, ούτε ο «τεταμένος προς το σκοπό Λένιν» (κατά Τρότσκι), αλλά οι γενικές συνθήκες της εποχής αναγκάζουν τους κομμουνιστές να μοιάζουν όλο και περισσότερο με τους ριζοσπάστες της Γαλλίας, όπου «αρκεί να είσαι κάτι για να θέλεις να γίνεις το παν». Για το «ξεπέρασμα της θρησκείας σαν απατηλής ευτυχίας του λαού», για «την απαίτηση της πραγματικής του ευτυχίας», εδώ, στη γη, στην αταξική κομμουνιστική κοινωνία. Για το «βασίλειο της Δουλειάς,/ (ειρήνη! Ειρήνη!) το βασίλειο/ της Πανανθρώπινης Φιλιάς» (Κ. Βάρναλης, Το φως που καίει), όπου, επειδή δεν θα υπάρχουν Καίσαρες, δεν θα υπάρχουν και Θεοί. Τα υλικά όπλα της αυτή η φιλοσοφία θα τα βρει ξανά στο σύγχρονο προλεταριάτο και αυτό με τη σειρά του θα βρει τα πνευματικά του όπλα σε αυτή τη φιλοσοφία.

ΔΕΚΑ (10) ΘΕΣΕΙΣ ΤΟΥ Ν.Α.Ρ.

ΓΙΑ ΤΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ ΤΗΣ ΘΡΗΣΚΕΙΑΣ - ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ

1. Ολοκληρωτικός χωρισμός της Εκκλησίας από το κράτος και το σχολείο. Πλήρης αποθεοποίηση και απο-εκκλησιαστικοποίηση του κράτους και της δημόσιας ζωής και πλήρης αποκρατικοποίηση της θρησκείας.

2. Κατάργηση (αναθεώρηση) του άρθρου 3 του Συντάγματος, που επιβάλλει την κρατική - επικρατούσα θρησκεία και τον επίσημο προσηλυτισμό.

3. Πλήρης και χωρίς όρους συνταγματική ανακήρυξη της θρησκείας σε αποκλειστικά ατομική υπόθεση του πολίτη καθώς και της ελευθερίας της θρησκευτικής συνείδησης. Κάθε πολίτης είναι απόλυτα ελεύθερος να πιστεύει σε όποια θρησκεία θέλει ή να μην παραδέχεται καμία θρησκεία, δηλαδή να είναι άθρησκος και άθεος.

4. Καμία αναφορά σε επίσημα έγγραφα (κρατικά ή δημοτικά πιστοποιητικά, ταυτότητες κ.ά.), σχετικά με το θρήσκευμα ή όχι των πολιτών.

5. Κατάργηση του Υπουργείου "και Θρησκευμάτων". Υπουργείο μόνο Παιδείας! Κατάργηση του μαθήματος των θρησκευτικών, των κατηχητικών και κάθε μορφής επίσημου ή ανεπίσημου προσηλυτισμού (προσευχές, κηρύγματα, παραεκκλησιαστικές οργανώσεις κ.ά.).

6. ΄Αμεση απαλλοτρίωση χωρίς αποζημίωση (δήμευση) όλης της αμύθητης εκκλησιαστικής και μοναστηριακής περιουσίας (ακίνητης και κινητής, αστικής και αγροτικής). Παραχώρησή της για κοινωφελή χρήση σε μετανάστες, εργάτες γης, ακτήμονες, Δήμους και Κοινότητες.

7. ΄Αμεση κατάργηση της κρατικής μισθοδοσίας των παπάδων και δεσποτάδων.

8. Κατάργηση όλων των επιδοτήσεων, επιχορηγήσεων και των προκλητικών φοροαπαλλαγών στην Εκκλησία και σε όλες τις εκκλησιαστικές και θρησκευτικές οργανώσεις (Μ.Κ.Ο. κ.ά.).

9. Κατάργηση του θρησκευτικού όρκου (στα δικαστήρια, του Προέδρου της Δημοκρατίας, της Κυβέρνησης, των Βουλευτών κ.ά.).

10. Πλήρης και ουσιαστική κατοχύρωση του πολιτικού γάμου, της πολιτικής κηδείας και της καύσης των νεκρών καθώς και της πολιτικής ονοματοδοσίας των παιδιών από τους γονείς τους. Οι αντίστοιχες θρησκευτικές τελετές (γάμος, κηδεία, βάπτιση) να είναι εθελοντικές επιλογές των πολιτών που δεν παράγουν νομικά αποτελέσματα.

Αθήνα, 3/3/2005

ΝΕΟ ΑΡΙΣΤΕΡΟ ΡΕΥΜΑ - Ν.Α.Ρ.