|
"Ο ΜΕΓΑΛΟΣ ΑΝΑΤΟΛΙΚΟΣ" Θρησκεία και Εκκλησίες στον σύγχρονο κόσμο |
||
|
Η Θρησκεία είναι η υπερβατική αντανάκλαση των επικρατουσών συνθηκών
|
ΤΟ ΜΕΛΛΟΝ ΤΗΣ ΘΡΗΣΚΕΙΑΣ Εισαγωγικό σημείωμα: το κείμενο που δημοσιεύει σήμερα το ΠΟΛΙΤΙΚΟ ΚΑΦΕΝΕΙΟ είναι απόσπασμα από ένα βιβλίο μιας μεγάλης μορφής του γερμανικού εργατικού κινήματος, οποιαδήποτε κριτική και αν του κάνουμε για συγκεκριμένες πολιτικές του, του Αύγουστου Μπέμπελ. Το βιβλίο είχε τον τίτλο «Η Γυναίκα και ο Σοσιαλισμός» και εκείνη την εποχή διαβαζόταν από τους σοσιαλιστές μαζί με το βιβλίο του Ένγκελς «Η Καταγωγή της Οικογένειας, της Aτομικής Iδιοκτησίας και του Κράτους». Πρόκειται για ένα κλασικό κείμενο που έχει έχει περιπέσει σε λήθη εξ αιτίας του Σταλινισμού και της Σοσιαλδημοκρατίας. Πρόκειται για ένα βιβλίο που αξίζει πράγματι κάποια στιγμή να εκδοθεί στα ελληνικά (τμήματα του σχεδιάζονται να εκδοθούν στο μέλλον από το ΕΕΚ και τη νεολαία του). Παρουσιάζει τη στάση των σοσιαλιστών απέναντι στη θρησκεία μετά την κατάληψη της εξουσίας από το προλεταριάτο -ουσιαστικά είναι ίδια σε μεγάλο βαθμό με τη στάση που κράτησαν οι Μπολσεβίκοι και δεν έχει σχέση με την ηλίθια στάση των σταλινικών για την οποία από μια άποψη κάτι λέει ο Μπέμπελ. Ό,τι ισχύει για το κράτος ισχύει και για τη θρησκεία. Δεν θα «καταργηθεί». Ο Θεός δεν θα «εκθρονιστεί», η θρησκεία δεν θα «ξεριζωθεί από τις καρδιές των ανθρώπων», ούτε θα υλοποιηθεί οποιαδήποτε άλλη από από τις ηλίθιες κατηγορίες με αθεϊστικές τάσεις κατά των Σοσιαλδημοκρατών. Τέτοιους παραλογισμούς τους αφήνουμε στους αστούς ιδεολόγους, οι οποίοι στη Γαλλική Επανάσταση κατέφυγαν σε τέτοιες μεθόδους και φυσικά γνώρισαν ένα τεράστιο φιάσκο. Οι θρησκευτικές οργανώσεις και μαζί τους οι εκκλησίες θα εξαφανιστούν σταδιακά χωρίς καμία βίαιη επίθεση ή καταπίεση πεποιθήσεων. Η θρησκεία είναι η υπερβατική αντανάκλαση των επικρατουσών κοινωνικών συνθηκών. Στο μέτρο που η ανθρώπινη ανάπτυξη προοδεύει και η κοινωνία μεταμορφώνεται, μαζί της μεταμορφώνεται και η θρησκεία. Για να χρησιμοποιήσω μια φράση του Μαρξ, η θρησκεία είναι η πάλη με την απατηλή ευτυχία για το λαό που προέρχεται από τις κοινωνικές συνθήκες, που επιβάλλουν μια τέτοια ψευδαίσθηση, και εξαφανίζεται μόλις οι μάζες κατανοήσουν τι είναι η πραγματική ευτυχία και δουν τη δυνατότητα πραγμάτωσης της. Οι κυρίαρχες τάξεις προσπαθούν, για τα δικά τους συμφέροντα, να εμποδίσουν αυτή την κατανόηση και επομένως επιδιώκουν να διατηρήσουν τη θρησκεία ως μέσο διατήρησης της κυριαρχίας τους, που εκφράζεται με τον πιο καθαρό τρόπο στη γνωστή δήλωση: «Η θρησκεία πρέπει να διατηρηθεί για το λαό». Σε μια κοινωνία που βασίζεται στην ταξική κυριαρχία αυτή η αντίληψη γίνεται σημαντική επίσημη λειτουργία. Σχηματίζεται μια κάστα που αναλαμβάνει αυτή τη λειτουργία και αφιερώνει όλη την εφευρετικότητα και την εξυπνάδα της στη διατήρηση και μεγέθυνση αυτού του οικοδομήματος αφού μ΄ αυτό τον τρόπο μεγαλώνει τη δική της δύναμη και κύρος. Ο φετιχισμός στο κατώτατο σημείο του πολιτισμού σε πρωτόγονες κοινωνικές συνθήκες οδηγεί στον πολυθεϊσμό σ' ένα ανώτερο στάδιο ανάπτυξης και στο μονοθεϊσμό σ' ένα ακόμα υψηλότερο στάδιο. Δεν είναι οι θεοί που δημιουργούν τους ανθρώπους αλλά είναι οι ίδιοι οι άνθρωποι που δημιουργούν τους θεούς ή τον Θεό. «Δημιούργησε (τον Θεό) κατά την εικόνα του (ο άνθρωπος) και όχι το αντίστροφο. Ο μονοθεϊσμός επίσης έχει ήδη διαλυθεί σ' ένα πανθεϊσμό που περιλαμβάνει και αγκαλιάζει τα πάντα και συνεχίζει να ξεθωριάζει. Οι φυσικές επιστήμες έχουν καταστήσει το δόγμα της δημιουργίας της γης σε έξι ημέρες ένα μύθο. Η αστρονομία και τα μαθηματικά έχουν καταστήσει τον παράδεισο μια απλή δομή αέρα και τα αστέρια στον ουρανό όπου βρίσκονται οι άγγελοι σε πλανήτες και αμετακίνητα αστέρια, η φύση των οποίων αποκλείει οποιαδήποτε αγγελική ζωή. Η κυρίαρχη τάξη βλέποντας ότι η ύπαρξή της απειλείται, προσκολλάται στη θρησκεία ως το στήριγμα κάθε εξουσίας, όπως κάθε κυρίαρχη τάξη έχει κάνει στο παρελθόν. Η ίδια η μπουρζουαζία δεν πιστεύει σε τίποτα. Σε ολόκληρη την πορεία ανάπτυξής της μέσω της σύγχρονης επιστήμης, την οποία η ίδια δημιούργησε, η μπουρζουαζία καταστρέφει την πίστη στη θρησκεία και σε κάθε εξουσία. Η πίστη της είναι απλά μια πρόφαση και η Εκκλησία αποδέχεται τη βοήθεια αυτού του δόλιου φίλου επειδή τη χρειάζεται. «Η θρησκεία είναι αναγκαία για το λαό». Τέτοιες σκέψεις δεν θα κινούν τη νέα κοινωνία. Η διαρκής ανθρώπινη πρόοδος και η αδιάφθορη επιστήμη θα είναι η κινητήρια δύναμη της. Αν κάποιος θα έχει ακόμα θρησκευτικά αισθήματα ας τον αφήσουμε να τα ικανοποιήσει με την παρέα άλλων που τρέφουν τα ίδια αισθήματα. Η κοινωνία δεν ασχολείται μ΄ αυτό το ζήτημα. Ο ιερέας επίσης πρέπει να εργαστεί για να ζήσει και καθώς μαθαίνει να το κάνει, θα έρθει η μέρα που και αυτός επίσης θα καταλάβει ότι ο υψηλότερος σκοπός της ζωής είναι να είσαι άνθρωπος. Η ηθική υπάρχει επίσης και χωρίς τη θρησκεία. Το αντίθετο το ισχυρίζονται μόνο οι απλοϊκοί ή οι υποκριτές. Η ηθική αποτελεί έκφραση για έννοιες που κυβερνούν τις μεταξύ ανθρώπων σχέσεις καθώς και τις πράξεις τους. Η θρησκεία περιβάλλει τις σχέσεις των ανθρώπων με υπερφυσικά όντα. Όπως και η θρησκεία, έτσι και η έννοια της ηθικής απορρέουν από τις επικρατούσες κοινωνικές συνθήκες στις οποίες ζουν οι άνθρωποι. Οι κανίβαλοι θεωρούν το να φάνε άνθρωπο ιδιαίτερα ηθικό, οι Έλληνες και οι Ρωμαίοι θεωρούσαν τη δουλεία ηθική, ο φεουδάρχης του Μεσαίωνα θεωρούσε τη δουλοπαροικία ηθική και σήμερα για το σύγχρονο καπιταλιστή, οι σχέσεις μισθωτής εργασίας, η εκμετάλλευση των γυναικών και η εξαχρείωση των παιδιών από τη δουλειά στα εργοστάσια, όλα εμφανίζονται ηθικά. Τέσσερα στάδια της κοινωνίας και τέσσερις αντιλήψεις ηθικής και όμως η υψηλότερη αίσθηση δεν επικρατεί σε κανένα. Η υψηλότερη ηθική συνθήκη είναι όταν οι άνθρωποι στέκονται ο ένας απέναντι στον άλλο ως ελεύθερα και ίσα όντα, όπου η αρχή «Αυτό που οι άνθρωποι κάνουν σε σένα κάνε και συ σ' αυτούς παρόμοια» κυριαρχεί σε όλες τις ανθρώπινες σχέσεις. Το Μεσαίωνα ήταν το γενεαλογικό δέντρο που καθόριζε τα πάντα, σήμερα είναι η περιουσία του: στο μέλλον ο άνθρωπος θα είναι σεβαστός επειδή είναι άνθρωπος. Και το μέλλον ανήκει στο σοσιαλισμό. Mετάφραση Aρ.Mα.
|
|
