Φιντέλ,

Αυτή τη στιγμή θυμάμαι πολλά πράγματα-όταν σε γνώρισα στο σπίτι της Μαρίας-Αντωνίας, όταν μου πρότεινες να σε ακολουθήσω, την ένταση της προετοιμασίας. Μια μέρα ήρθαν και μας ρώτησαν ποιος θα έπρεπε να ειδοποιηθεί σε περίπτωση θανάτου μας. Τότε η συνειδητοποιήσαμε την πιθανότητα αυτή. Αργότερα μάθαμε ότι ήταν αλήθεια, ότι σε μια επανάσταση νικά κανείς ή πεθαίνει (αν είναι πραγματική). Πολλοί σύντροφοι έπεσαν στην πορεία προς τη νίκη.

Σήμερα τα πάντα έχουν ένα λιγότερο δραματικό τόνο, επειδή είμαστε πιο ώριμοι, αλλά το γεγονός επαναλαμβάνεται. Αισθάνομαι ότι έχω κάνει το καθήκον μου προς την Κουβανέζικη επανάσταση, στο έδαφός της, και αποχαιρετώ εσένα, τους συντρόφου, το λαό σου ο οποίος είναι τώρα δικός μου.

Παραιτήθηκα επίσημα από τις θέσεις μου στην ηγεσία του κόμματος, το πόστο μου σαν υπουργός, το βαθμό μου σα διοικητής και την υπηκοότητά μου. Δεν έχω κανένα πια δεσμό νομικά με την Κούβα. Οι μόνοι δεσμοί που εχω είναι άλλης φύσεως-αυτοί που δεν σπάνε όπως οι διορισμοί σε πόστα.

Ανασκοπώντας τη ζωή μου, πιστεύω ότι δούλευα με αρκετή τιμιότητα και αφοσίωση για να εδραιώσω την επαναστατική κατάκτηση.

Το μόνο μου σοβαρό λάθος ήταν το ότι δεν σου έδειξα αρκετή εμπιστοσύνη απ' τις πρώτες στιγμές στη Σιέρα Μαέστρα και το ότι δεν κατάλαβα αρκετά γρήγορα τις ηγετικές και επαναστατικές σου ικανότητες. Έζησα υπέροχες στιγμές δίπλα σου και αισθάνομαι την τιμή να ανήκω στους ανθρώπους σου στις λαμπρές μα λυπημένες μέρες της κρίσης της Καραϊβικής. Λίγοι πολιτικοί είναι στις μέρες μας τόσο λαμπροί όσο εσύ. Είμαι επίσης περήφανος που σε ακολούθησα χωρίς δισταγμό, που ταυτίστηκα με τον τρόπο που σκέφτεσαι και που εκτιμάς τους κινδύνους.

Άλλα έθνη του κόσμου χρειάζονται τις ταπεινές μου προσπάθειες συμπαράστασης. Μπορώ να κάνω αυτό που εσύ δεν μπορείς λόγω της ευθύνης σου στην αρχηγία της Κούβας, και έφτασε ο καιρός να αποχωριστούμε.

Πρέπει να ξέρεις ότι αυτό το κάνω με ανάμεικτα συναισθήματα. Αφήνω εδώ την πιο αγνή μου ελπίδα σαν χτίστης και σαν αγαπημένος αυτών που λατρεύω. Και αφήνω τους ανθρώπους που με δέχτηκαν σα γιο. Αυτό πληγώνει ένα μέρος της ψυχής μου. Μεταφέρω στα πεδία των νέων μαχών την πίστη ότι με δίδαξες, το επαναστατικό πνεύμα του λαού μου, το αίσθημα της εκπλήρωσης ενός απ' τα πιο ιερά καθήκοντα: να πολεμάς όπου και να είσαι τον ιμπεριαλισμό. Αυτό είναι μια πηγή δύναμης και ακόμη, γιατρεύει τις βαθύτερες πληγές.

Δηλώνω για άλλη μια φορά ότι απαλλάσσω την Κούβα από κάθε ευθύνη, εκτός απ' αυτή που προέρχεται απ' το παράδειγμά της. Αν ο θάνατος με βρει κάτω από άλλους ουρανούς, η τελευταία μου σκέψη θα είναι γι αυτό το λαό και ειδικά για σένα.

Είμαι ευγνώμων για τη διδασκαλία και το παράδειγμά σου, στο οποίο θα προσπαθήσω να σταθώ πιστός μέχρι τις τελικές συνέπειες των πράξεών μου. Πάντα ταυτιζόμουν με την εξωτερική πολιτική της επανάστασής μας, όπως και συνεχίζω. Όπου κι αν βρίσκομαι, θα αισθάνομαι την ευθύνη του να είσαι Κουβανός επαναστάτης και σαν τέτοιος θα συμπεριφέρομαι. Δεν λυπάμαι που δεν άφησα τίποτα υλικό στη γυναίκα και τα παιδιά μου. Είμαι ευτυχισμένος που έγινε έτσι. Δε ζητώ τίποτα γι αυτούς γιατί το κράτος θα φροντίσει να έχουν αρκετά για να ζήσουν και να μορφωθούν.
Θα είχα πολλά να πω σ' εσένα και το λαό μας, αλλά αισθάνομαι ότι είναι άχρηστα. Οι λέξεις δεν μπορούν να εκφράσουν αυτό που θα ήθελα και δεν υπάρχει λόγος να ξοδεύω σελίδες.

Πάντα μπροστά για τη νίκη!
Πατρίδα ή θάνατος!
Σε αγκαλιάζω με όλο τον επαναστατικό μου ζήλο.

Πρέπει να θυμόμαστε ότι αυτή τη στιγμή είμαστε σε πόλεμο, στον ψυχρό πόλεμο όπως τον αποκαλούν, έναν πόλεμο χωρίς πρώτη γραμμή, χωρίς συνεχείς βομβαρδισμούς, αλλά όπου οι δύο εχθροί - αυτός ο μικρός πρωταθλητής της Καραϊβικής και η μεγάλη, ιμπεριαλιστική ύαινα - είναι πρόσωπο με πρόσωπο και γνωρίζουν ότι ένας απ' τους δυο θα πεθάνει στη μάχη.

Οι Βορειοαμερικάνοι ξέρουν, ξέρουν καλά, σύντροφοι, ότι η νίκη της Κουβανέζικης επανάστασης δεν είναι απλά μια ήττα της αυτοκρατορίας, δεν είναι απλά ένας κρίκος στη μεγάλη αλυσίδα των ηττών που δέχτηκε η πολιτική της βίας και της καταπίεσης των ανθρώπων που σέρνουν. Η νίκη της Κουβανέζικης επανάστασης θα είναι μια απτή επίδειξη σε όλους τους ανθρώπους που μπορούν να εξεγερθούν, που μπορούν να βάλουν τους εαυτούς τους στα νύχια του τέρατος. Θα σημάνει την αρχή και το τέλος της αποικιοκρατίας στην Αμερική, την αρχή του οριστικού τέλους του βορειοαμερικάνικου ιμπεριαλισμού.

Γι αυτό οι ιμπεριαλιστές δεν παραιτούνται, επειδή είναι ένας αγώνας μέχρι θανάτου. Γι αυτό δεν μπορούμε να κάνουμε βήμα πίσω. Επειδή η πρώτη υποχώρηση θα είναι η αρχή μιας μεγάλης αλυσίδας και για μας και θα καταλήξουμε όπως όλου οι ψευτο-ηγέτες και οι άνθρωποι που σε μια συγκεκριμένη στιγμή της ιστορίας δεν στάθηκαν ικανοί να αντέξουν την επίθεση της αυτοκρατορίας.

Γι αυτό πρέπει να προχωρήσουμε μπροστά, χτυπώντας ανελέητα τον ιμπεριαλισμό. Απ' όλο τον κόσμο πρέπει να διδαχθούμε απ' τα μαθήματα που μας δίνουν τα γεγονότα. Ας γίνει ο θάνατος του Λουμπούμπα μάθημα για όλους μας. Ο θάνατος του Πατρίς Λουμπούμπα είναι ένα δείγμα του τι μπορεί να κάνει μια αυτοκρατορία όταν ο αγώνας εναντίον της είναι έντονος. Ο ιμπεριαλισμός μπορεί να φάει τα μούτρα του ξανά και ξανά, μια ατέλειωτη σειρά επιθέσεων και αντεπιθέσεων. Μόνο έτσι μπορούν οι άνθρωποι πραγματικά να κερδίσουν την ελευθερία τους.

Ποτέ βήμα πίσω, ποτέ κίνηση αδυναμίας! Και κάθε φορά που οι καταστάσεις μας κάνουν να σκεφτόμαστε ότι τα πράγματα θα ήταν καλύτερα αν δεν πολεμούσαμε εναντίον της αυτοκρατορίας, ας σκεφτόμαστε τα αμέτρητα βάσανα που πέρασε ο Κουβανέζικος λαός μέχρι να κερδίσει την ανεξαρτησία του. Ας σκεφτόμαστε το ξεσπίτωμα των χωρικών, τη δολοφονία των εργατών, τις απεργίες που κατέπνιξε η αστυνομία, όλα αυτά τα είδη της ταξικής καταπίεσης που τώρα εξαφανίστηκαν τελείως απ' την Κούβα. Ακόμη, ας καταλάβουμε πώς η νίκη κερδίθηκε, προετοιμάζοντας τους ανθρώπους, ενισχύοντας την επαναστατική τους συνείδηση, ενώνοντάς τους, απαντώντας σε κάθε επίθεση με τα τουφέκια μας στο μέτωπο. Έτσι κερδίσαμε.

Πρέπει να το θυμόμαστε αυτό και να επιμένουμε στο εξής: η νίκη του κουβανέζικου λαού ποτέ δε θα μπορούσε να πραγματοποιηθεί μόνο με εξωτερική βοήθεια, όσο επαρκής και γενναιόδωρη, όσο ισχυρή κι αν ήταν η αλληλεγγύη των άλλων λαών προς εμάς. Επειδή ακόμη και η άφθονη συμπαράσταση που προσέφερε όλος ο κόσμος και ο Πατρίς Λουμπάμπα με τους Κονγκολέζους, όταν οι συνθήκες εκτός της χώρας δεν ήταν οι κατάλληλες, όταν οι ηγέτες δεν καταλάβαιναν πώς να χτυπήσουν τον ιμπεριαλισμό, όταν έκαναν βήματα πίσω, έχαναν τον αγώνα. Και δεν έχαναν για λίγα χρόνια, αλλά ποιος ξέρει για πόσο! Ήταν μια μεγάλη ήττα για όλους τους ανθρώπους.

Αυτό που πρέπει να καταλάβουμε είναι ότι η νίκη της Κούβας δε βασίζεται ούτε στους Σοβιετικούς πυραύλους, ούτε στην υποστήριξη του σοσιαλιστικού κόσμου. Η νίκη της Κούβας στηρίζεται στην ενότητα, το μόχθο και το πνεύμα αυτοθυσίας του λαού της.

11/12/2002